VII SA/Wa 337/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej postanawia: zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2013 r. w ten sposób, że przyznać J. Ł. prawo pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał J. Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego i ustanowienie radcy prawnego z urzędu, w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony. W piśmie datowanym 10 lipca 2013 r. zatytułowanym "Zażalenie" skarżący wniósł o zmianę ww. postanowienia. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, a dochód rodziny zmniejszył się z uwagi na śmierć matki. Pismo powyższe Sąd potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 26 czerwca 2013 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, warszawa 2005, s. 382-383). Zgodnie z art. 243 § 1 w/w ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zauważyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony ponownie, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności zarówno faktycznych, jak i prawnych, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 408/05 niepubl.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Należy przy tym wskazać, że zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata/radcy prawnego. Według ustaleń Sądu poczynionych w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2013 r., wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką oraz dwoma braćmi. Wnioskodawca podał, że wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 777,37 złotych oraz dochodu uzyskiwanego przez matkę z tytułu emerytury w wysokości 1.092,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 1.869,37 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, iż brat posiada samochód osobowy marki [...] rok produkcji 1997 r. Wnioskodawca podał, że posiada dom o powierzchni 64 m ² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 8,0300 ha fizycznych. Innych nieruchomości zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych oświadczył, że nie posiada. Do formularza wnioskodawca dołączył zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 21 marca 2013 r. z którego wynika, że jeden z braci jest zarejestrowany od dnia 27 listopada 2007 r. do chwili obecnej jako osoba bezrobotna, zaświadczenie psychologiczne z dnia 21 marca 2013 r. dotyczące drugiego brata i rozpoznanej u niego choroby oraz świadectwo ukończenia przez niego specjalnej szkoły podstawowej, decyzję o wymiarze łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013r. z tytułu płatności podatku od nieruchomości na kwotę w wysokości 451,00 złotych, zaświadczenie z dnia 20 marca 2013 r. potwierdzające, że także drugi brat jest osobą bezrobotną od dnia 15 stycznia 2009 r. bez prawa do zasiłku. Zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w terminie 7 dni, dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu o powierzchni 64 m ² należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych, płynnych, koszty związane z ogrzewaniem domu, ubezpieczeniem, itp.). Zapytano wnioskodawcę także, czy z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,0950 ha przeliczeniowych uzyskuje dochody, np. z tytułu sprzedaży płodów rolnych, dzierżawy, inne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość oraz czy posiada inwentarz żywy, a jeśli tak, to należało wskazać jakie zwierzęta wnioskodawca hoduje i w jakiej ilości oraz jaki uzyskuje dochód z tytułu ich sprzedaży. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy do posiadanego gospodarstwa rolnego otrzymuje dopłaty unijne lub inne jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości oraz jakie ponosi koszty związane z zakupem nawozów i środków ochrony roślin, zakupem pasz dla zwierząt lub inne koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, należało podać ich wysokość. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy posiada maszyny rolnicze, jeśli tak, należało podać jakie oraz wydatki związane z ich utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie), oraz jaki ponosi miesięczny koszt związane z utrzymaniem samochodu (zakup paliwa, naprawy, ubezpieczenie). Zapytano wnioskodawcę jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków czystości, itp. dla siebie oraz rodziny oraz jakie ponosi miesięcznie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw dla matki oraz braci. Zobowiązano wnioskodawcę do podania, czy on lub jego rodzina (bracia, matka) otrzymują pomoc od organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 29 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że koszty jakie wnioskodawca ponosi związane z utrzymaniem domu wynoszą: z tytułu opłat za gaz w wysokości 120,00 złotych, wodę w wysokości 40,00 złotych, ogrzewanie w wysokości 340,00 złotych, ubezpieczenie w wysokości 42,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 542,00 złotych. Wnioskodawca do wymienionych wyżej wydatków dodał konieczny koszt malowania i remontu podłogi w wysokości 1.000,00 złotych oraz uzupełnienia dachówek na dachu w wysokości 800,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że posiada inwentarz żywy w postaci bydła opasowego z którego uzyskuje dochód ze sprzedaży w wysokości 12.300,00 złotych. Wskazał, że otrzymuje dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, które wynoszą: z tytułu płatności obszarowej w wysokości 7.862,32 złotych, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grup upraw podstawowych w wysokości 770,95 złotych, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na pasze na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.685,38 złotych, z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 1.790,00 złotych, z tytułu płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 2.745,00 złotych. Wnioskodawca podał, że ponosi koszty związane z zakupem nawozu w wysokości 9.852,00 złotych oraz koszty związane z zakupem środków ochrony roślin w wysokości 1.532,00 złotych, zakupem paszy w wysokości 5.000,00 złotych, zakupem sznurka oraz podstawowych narzędzi rolniczych w wysokości 3.000,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że posiada maszyny rolnicze, (tj. pługi, prasę wysokiego zgniotu rok produkcji 1979 r., ciągnik [...] i [...], przyczepę rolniczą, a koszty związane z zakupem paliwa do maszyn wynoszą 11.000,00 złotych, plus koszty ubezpieczenia i przeglądów w wysokości 360,00 złotych oraz koszty zakupu olejów i smarów w wysokości 1.300,00 złotych. Oświadczył, że koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą 220,00 złotych na zakup paliwa, 40,00 złotych za ubezpieczenie oraz 100,00 złotych za naprawy, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 360,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że na zakup żywności przeznacza kwotę w wysokości 1.600,00 złotych, środków czystości 140,00 złotych, na zakup odzieży 260,00 złotych oraz na leczenie i zakup lekarstw 600,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 2.600,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że bracia otrzymują pomoc od organizacji społecznych, tj. Banku Żywności w [...] w wysokości 200,00 złotych lub wyższej w zależności od możliwości banku. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2013 r. wezwano ponownie wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w terminie 7 dni, dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy wskazana przez wnioskodawcę w piśmie z dnia 23 kwietnia 2013 r. kwota uzyskiwana ze sprzedaży bydła w wysokości 12.300,00 złotych jest to dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę miesięcznie, czy też rocznie oraz czy wskazane przez wnioskodawcę kwoty przeznaczane na : zakup nawozów w wysokości 9.852,00 złotych, zakup środków ochrony roślin w wysokości 1.532,00 złotych, zakup pasz w wysokości 5.000,00 złotych, zakup sznurka oraz podstawowych narzędzi rolniczych w wysokości 3.000,00 złotych są kwotami, które wnioskodawca wydatkuje miesięcznie, czy też wydaje w ciągu całego roku. Zapytano wnioskodawcę, czy podane przez niego wydatki na paliwo w wysokości 11.000,00 złotych, oleje i smary do maszyn rolniczych to wydatki ponoszone miesięcznie, czy też rocznie. Wezwano wnioskodawcę do wskazania, czy jego bracia otrzymują comiesięczną pomoc od Banku Żywności w [...] w wysokości 200,00 złotych, oraz czy otrzymują także innego rodzaju pomoc, jeśli tak, należało wskazać jakiego rodzaju pomoc. Zapytano wnioskodawcę, czy jest dzierżawcą nieruchomości, jeśli tak, należało wskazać jej powierzchnię/liczbę hektarów i ponoszone koszty związane z dzierżawą. W dniu 27 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że podane przez wnioskodawcę kwoty uzyskiwane ze sprzedaży bydła w wysokości 12.300,00 złotych, przeznaczane na zakup nawozów w wysokości 9.852,00 złotych, zakup środków ochrony roślin w wysokości 1.532,00 złotych, zakup paszy w wysokości 5.000,00 złotych, zakup podstawowych narzędzi rolniczych w wysokości 3.000,00 złotych, zakup paliwa do maszyn rolniczych w wysokości 11.000,00 złotych, zakup olejów i smarów do maszyn są kwotami, które wnioskodawca uzyskuje i wydatkuje w ciągu całego roku. Wnioskodawca oświadczył, że bracia otrzymują comiesięczną pomoc od Banku Żywności w [...] w wysokości 200,00 złotych. Wskazał, że jest dzierżawcą 2 hektarów łąk oraz 1,30 hektara ziemi, a koszty jakie ponosi w związku z dzierżawą wynoszą 700,00 złotych. Obecna sytuacja skarżącego uległa zmianie o tyle, że w dniu 12 lipca 2013 r. zmarła matka skarżącego, która uzyskiwała emeryturę w wysokości 1092 zł. Powyższe wskazuje, że łączny dotychczas osiągany dochód w kwocie 4.332,17 zł obejmujący dochody z gospodarstwa rolnego w kwocie 777,37 zł, sprzedaży bydła – 1025 zł, dopłaty unijne i krajowe – 1237,80 zł oraz emerytura matki skarżącego 1092 zł zmniejszył się do kwoty 3240,17 zł. Po odjęciu ponoszonych przez skarżącego przeciętnych comiesięcznych wydatków w kwocie 2670,33 zł, na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 569,84 zł, czyli na jedną osobę jest to kwota 189,95 zł. Należy wskazać, że sytuacja materialna skarżącego zmieniła się w stosunku do okresu, który był brany pod uwagę przy wydawaniu poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy na tyle, że uzasadniała zmianę postanowienia z dnia 26 czerwca 2013 r. W ocenie Sądu aktualnie skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów nie tylko wpisu sądowego od skargi, ale także innych kosztów, które ewentualnie mogą pojawić się na późniejszych etapach postępowania. Skarżący nie jest w stanie poczynić oszczędności, z których mógłby pokryć wskazane koszty, nawet jeśli miałyby być niższe od wpisu sądowego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji postanowienia.