VII SA/Wa 350/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. B. i J. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Przedmiotem skargi M. B. i J. B. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("[...] WINB") z [...] grudnia 2018 r. nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, wydane w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] , Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. ("PINB"), na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1, art. 101 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), w pkt 1 zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte w dniu [...] września 2016 r. na wniosek M. J., w sprawie obiektu gospodarki wodnej – zbiornika wodnego znajdującego się na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] i [...] w miejscowości K., gmina D., do czasu wydania przez Wójta Gminy D. decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji, w pkt 2 wezwał M. J., M. S., M. i J. "B.", jako właścicieli ww. działek, do wystąpienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, do Wójta Gminy D. z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektu gospodarki wodnej – zbiornika wodnego znajdującego się na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] i [...] położonych w miejscowości K. gmina D.. W postanowieniu tym PINB zawarł pouczenie o przysługującym na to orzeczenie zażaleniu, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Korespondencja zawierająca ww. postanowienie, skierowana do skarżących, została awizowana 25 października 2017 r., a następnie 2 listopada 2017 r., po czym 9 listopada 2017 r. została zwrócona do nadawcy. W dniu [...] listopada 2017 r. skarżący stawili się w siedzibie PINB, i na ich prośbę – wydano im wówczas ww. postanowienie PINB o zawieszeniu postępowania. Pismem z [...] listopada 2017 r. M. i J. B. wnieśli zażalenie na wskazane powyżej postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu skarżący podali, że w związku z pobytem w sanatorium w K. w dniach od [...] października 2017 r. do [...] listopada 2017 r., "nie mogli odebrać wysłanego do nich postanowienia", uczynili to dopiero [...] listopada 2017 r. stawiając się w siedzibie urzędu. Do wniosku załączyli karty informacyjne – sanatoryjne. Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., nr [...] (wskazanym na wstępie), na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a., [...] WINB odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z [...] października 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ podał, że termin do wniesienia zażalenia przez skarżących upływał [...] listopada 2017 r., albowiem postanowienie PINB zostało im skutecznie doręczone w trybie doręczenia zastępczego [...]listopada 2017 r. Stwierdził następnie, że M. i J. B. nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB nastąpiło bez ich winy. Zauważył, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Odnosząc się do argumentacji przywołanej we wniosku, organ (przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych) podał, że strony mogły przewidywać, iż podczas ich nieobecności nastąpi doręczenie korespondencji związanej z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, a zatem godzili się na sytuację, że zapoznanie się z jej treścią może nastąpić w późniejszym terminie, niż data doręczenia przesyłki. "Jeżeli więc skarżący w takich okolicznościach nie zorganizowali na czas wyjazdu inaczej przekazywania korespondencji urzędowej, bądź informacji tego dotyczących, to oznacza, że nie zadbali właściwie o swój interes, jako strona toczącego się postępowania administracyjnego". Nadto organ podał, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi, rozumieć należy wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli skarżącego (np. obłożna choroba) i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w sprawie. Podnosząc powyższe organ uznał, że pobyt w sanatorium (na który to powołali się skarżący) nie stanowi o wystąpieniu takiej okoliczności. W skardze do Sądu na ww. postanowienie [...] WINB z [...] grudnia 2017 r., nr [...], skarżący M. i J. B. wnieśli o jej uwzględnienie i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z [...] października 2017 r. Podali, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia zażalenia był ich pobyt w okresie od [...] października 2017 r. do [...] 2017 r. w sanatorium, na które to czekali ponad 3 lata. Z sanatorium wrócili [...]listopada 2017 r. i "z awiza zostawionego w skrzynce pocztowej" dowiedzieli się o nadejściu przesyłki poleconej z PINB. Po telefonicznym skontaktowaniu się z PINB, umożliwiono im wizytę w urzędzie i odbiór postanowienia PINB, co nastąpiło [...] listopada 2017 r. Zostali przy tym pouczeni przez urzędnika o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w razie skarżenia tego postanowienia. W takich okolicznościach odmowa przywrócenia terminu była dla nich zaskoczeniem. Skarżący dodali, że sprawa trwa od [...] października 2016 r., przy czym przez ponad 10 miesięcy nic się w niej nie działo. Dlatego też nie spodziewali się, że mogą otrzymać korespondencję w tej sprawie właśnie podczas ich nieobecności w miejscu zamieszkania, związanej z pobytem w sanatorium. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie zważyć należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] WINB z [...] grudnia 2017 r., nr [...] , o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z [...] października 2017 r., o zawieszeniu postępowania administracyjnego uruchomionego na wniosek, w sprawie zbiornika wodnego znajdującego się na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...] i [...] w miejscowości K., gmina D.. W tym ostatnim, z [...] października 2017 r., nr [...], PINB zawarł prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, albowiem jak stanowi art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Nie ma przy tym wątpliwości, że skarżący (jako właściciele nieruchomości objętej postępowaniem, a przy tym wskazani w ww. postanowieniu PINB), będąc stroną postępowania mogli zaskarżyć wymienione orzeczenie PINB. Uczynili to pismem z [...] listopada 2017 r. (złożonym osobiście w tym dniu), wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Dostrzec przy tym trzeba, że zaskarżone przez nich postanowienie PINB zostało im doręczone wspólnie, w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a. [...] listopada 2017 r. (v. koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru oraz wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej - śledzenie przesyłki, akta adm. organu II inst.). Okoliczności tej skarżący nie kwestionują, wskazując na pozostawienie awiza w ich skrzynce pocztowej. To zaś oznacza, że termin dla skarżących do wniesienia ww. środka zaskarżenia upływał [...] listopada 2017 r., a czyniąc to [...] listopada 2017 r., uchybili ustawowemu terminowi. Jednocześnie, z akt sprawy wynika, że skarżący zachowali termin 7 dni przewidziany na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, albowiem o postanowieniu PINB dowiedzieli się [...] listopada 2017 r. (będąc w urzędzie), i w terminie 7 dni od tej daty wnieśli zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Sąd podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie, że zapoznanie się z informacją o wydaniu decyzji/postanowienia, od której skarżący nie złożył odwołania/zażalenia jest wystarczające do uznania, że ustała przyczyna uchybienia terminu. Tym samym, jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2321/16). W takich okolicznościach nie budzi wątpliwości Sądu, że wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wymagał merytorycznego rozpatrzenia, wyrazem czego jest objęte kontrolą Sądu postanowienie [...] WINB. W postanowieniu tym, z [...] grudnia 2017 r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że wniosek skarżących o przywrócenie uchybionego terminu nie może być uwzględniony, a ocenę tę Sąd w pełni podziela. I tak, zważyć trzeba, że stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 art. 58 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak z powyższego wynika, cytowane przepisy uzależniają przywrócenie terminu od łącznego spełnienia czterech przesłanek, tj.: 1) wniesienia przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 2) dochowania 7 - dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 3) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 4) dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości kwestia samego złożenia wniosku, zachowania terminu do jego złożenia, a także dopełnienia czynności, dla której termin ten był ustanowiony. Zdaniem organu, nie została natomiast spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przedmiotowego terminu, a stanowisko to -w ocenie Sądu- jest prawidłowe. W orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest już pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przy czym, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, skarżący jako okoliczność uniemożliwiającą im dochowanie 7-dniowego terminu na wniesienie zażalenia, wskazali na pobyt w sanatorium w okresie od [...] października 2017 r. do [...] listopada 2017 r. potwierdzając to kartami informacyjnymi - sanatoryjnymi. Powyższe, jak dodali, uniemożliwiło im odebranie w urzędzie pocztowym (w okresie awiza) przesyłki skierowanej do nich a zawierającej postanowienie PINB o zawieszeniu postępowania. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że wskazana przez skarżących okoliczność nie stanowi o braku ich winy w uchybieniu terminu. Skarżący wiedzieli bowiem o prowadzonym z ich udziałem postępowaniu administracyjnym (v. zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 14 września 2017 r. doręczone skarżącym 18 września 2017 r.), mogli spodziewać się więc korespondencji od organu podczas ich nieobecności w miejscu zamieszkania, wywołanej pobytem w sanatorium, a wobec tego mogli na czas tego pobytu wskazać organowi inny adres do korespondencji (stosownie do art. 41 § 1 k.p.a.), ewentualnie (z uwagi na krótką nieobecności poza miejscem zamieszkania) wnosić o niedoręczanie im korespondencji w tym czasie, czy ustanowić pełnomocnika – a to w celu uchronienia się przed ewentualnymi, ujemnymi skutkami doręczenia im przesyłki pod dotychczasowym adresem, podczas ich nieobecności (co umożliwia art. 43 czy art. 44 k.p.a.). Takie czynności, choć mogły, to nie zostały podjęte; ich brak świadczy zaś o tym, że skarżący nie wykazali się należytą starannością w prowadzeniu swoich spraw; nie poinformowali bowiem organu o planowanym pobycie w sanatorium i nie zapewnili (na ten czas) możliwości skutecznego prowadzenia korespondencji z organem, np. ustanawiając pełnomocnika czy pełnomocnika dla doręczeń. Podsumowując, Sąd w pełni zgadza się z organem, że fakt przebywania na leczeniu sanatoryjnym nie stanowi przeszkody o charakterze nadzwyczajnym, która uniemożliwia podejmowanie czynności postępowania; osoba świadoma tego, że w określonym, dłuższym okresie czasu nie będzie przebywać w swoim miejscu zamieszkania, może i powinna przed przewidywanym wyjazdem odpowiednio zabezpieczyć swoje interesy; może to uczynić w różny sposób: ustanowić pełnomocnika dla doręczeń czy poinformować organ i wskazać adres, pod którym będzie odbierała korespondencję. Tym bardziej wówczas, gdy tak jak w niniejszej sprawie, wyjazd do sanatorium jest wcześniej planowany/oczekiwany, nie jest więc wyjazdem nagłym i niespodziewanym. Sąd stwierdza zatem, że skarga nie mogła być uwzględniona; [...] WINB w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo bowiem przyjął, że pobyt w sanatorium nie stanowi o braku winy skarżących w uchybieniu terminu. Ocena dokonana w sprawie przez ten organ jest pełna, uwzględnia wszystkie okoliczności podniesione przez skarżących, a ważne w kontekście przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., oparta jest przy tym na prawidłowej wykładni tych przepisów, w tym § 1 art. 58. Sąd stwierdza nadto, że organ ten prawidłowo uznał, że postanowienie PINB z [...] października 2017 r. nr [...] zostało doręczone skarżącym w dniu [...] listopada 2017 r. na podstawie art. 44 k.p.a. Zgodnie z aktami przesyłka skierowana do skarżących została awizowana [...] października 2017 r., a następnie [...] listopada 2017 r.; [...] listopada 2017 r. przesyłka ta wobec jej niepodjęcia w terminie została zwrócona do nadawcy; w myśl art. 44 § 4 k.p.a. - doręczenie w takiej sytuacji uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (czyli z upływem 14 dnia od dnia pierwszego awiza), a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Wobec stanowiska skarżących (treści ich wystąpień), nie ma wątpliwości, że ww. przesyłka została skierowana pod właściwy adres (tj. ul. S., W.; innego bowiem skarżący w toku postępowania nie wskazali), jak również – że choć została skierowana do obojga skarżących (a przepisy Kodeksu takiej, "wspólnej" formy doręczenia przesyłek nie przewidują), to taki sposób doręczenia nie był przez nich kwestionowany (por. wyrok WSA w Warszawie z 28 listopada 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 357/17). W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.