VII SA/Wa 372/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2009 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), po rozpatrzeniu odwołania K. T., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2008 r. [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. T. choroby zawodowej: astma oskrzelowa pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. ustalił, że K. T. była w latach 1973-1975 zatrudniona na stanowisku sprzedawcy w PP "D." oraz w latach 1979-1985 - na stanowisku fakturzystki w P. "E.". Podczas pracy w tych zakładach nie była narażona na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia. W latach 1986-1995 pracowała w [...] Zakładach Graficznych na stanowiskach: składacza na aparatach kodujących, operatora fotoskładu. Od 1996 r. do 2006 r. była zatrudniona w Grupie Wydawniczej "[...]" na stanowisku operatora naświetlarki i podczas wykonywania obowiązków zawodowych miała kontakt z wywoływaczem i utrwalaczem do filmów poligraficznych oraz wywoływaczem do odbitek próbnych. Organ podał, iż K. T. została zdiagnozowana w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...]. W dniu 20 grudnia 2007 r. zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] o braku podstaw do rozpoznania u K. T. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Następnie w trybie odwoławczym przeprowadzono ponowne badanie K. T. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], a w dniu [...] lipca 2008 r. wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] powyższej jednostki orzeczniczej o braku podstaw do rozpoznania u K. T. choroby zawodowej: astmy oskrzelowej. W oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał w dniu [...] października 2008 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: astmy oskrzelowej. W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], nie zostały spełnione przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, określone w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., gdyż lekarze-orzecznicy nie znaleźli podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych – astmy oskrzelowej. W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu organ poinformował, że Instytut Medycyny Pracy w [...], na wniosek jednostki orzeczniczej I stopnia, konsultował przypadek choroby i stanowisko tej placówki zostało uwzględnione w orzeczeniu lekarskim [...]WOMP w [...] Oddział w [...]. Natomiast nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie sugestia Instytutu Medycyny Pracy w [...], że w przypadku, gdy u pacjentki istotnie występowała w przeszłości nieswoista nadreaktywność oskrzeli, to mogła nasilać jej dolegliwości ze strony układu oddechowego podczas kontaktu z czynnikami o działaniu drażniącym podczas pracy w charakterze operatora naświetlarki. Nadreaktywność oskrzeli oraz przewlekłe proste zapalenie oskrzeli nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych, więc nie może być rozpatrywany ich związek przyczynowy ze środowiskiem pracy. Organ drugiej instancji wskazał również, że analiza składu chemicznego wywoływaczy do filmów, z którymi miała kontakt K. T. jako operator naświetlarki wykazała, iż nie zawierają one czynników, które mogą wykazywać działanie alergizujące. Stanowisko to było zgodne z opinią zawartą w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] o ujemnym wyniku testów skórnych z alergenami środowiska pracy badanej. Stwierdził ponadto, iż zarówno w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...], jak i w Karcie wypisowej ze szpitala brak jest sformułowania dotyczącego rozpoznania astmy oskrzelowej, a w orzeczeniu ww. jednostki podano jedynie, że próba prowokacyjna z histaminą wypadła słabo dodatnio, co wskazuje na nadreaktywność spastyczną oskrzeli małego stopnia. Nadreaktywność oskrzeli została potwierdzona również w dołączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej pacjentki, tj. zaświadczeniu z dnia 20 grudnia 2005 r. Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w [...]. W konkluzji Karty wypisowej ze szpitala w [...] poinformowano, że w związku ze stwierdzeniem u K. T. przewlekłego prostego zapalenia oskrzeli, brak jest podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. T., zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej, pomimo występowania w niniejszej sprawie wielu nieścisłości, organy administracyjne nie podjęły żadnych kroków w celu ich wyjaśnienia, a orzeczenia lekarskie wydane przez ośrodki w [...] nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca podkreśliła, że próba z histaminą przeprowadzona w dniu 19 maja 2008 r. w ośrodku w [...] potwierdziła wszystkie objawy i wypadła dodatnio. Okoliczność, iż na tej podstawie rozpoznano małą spastyczność oskrzeli, podważa w ocenie skarżącej rzetelność ostatecznej diagnozy. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że od dnia 20 grudnia 2004 r. pozostaje pod opieką Przychodni Przyklinicznej Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w [...], gdzie jest leczona z powodu astmy oskrzelowej. Zdaniem skarżącej, zastrzeżenia budzą również ustalenia organów administracji w zakresie oceny tzw. "narażenia zawodowego" w miejscu pracy, gdyż preparaty, z którymi związana była wykonywana przez nią praca na stanowisku operatora naświetlarki, są zaliczane do substancji niebezpiecznych, zgodnie z ustawą z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U. Nr 11, poz. 84 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju uchybienia nie wystąpiły. Sąd kontrolował decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2008 r. [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. T. choroby zawodowej: astma oskrzelowa pochodzenia zawodowego. Oceniając przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne, Sąd uznał, że jest ono zgodne z przepisami prawa zawartymi w k.p.a., jak również z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Stosownie do § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Zgodnie z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia, za choroby zawodowe uważa się choroby wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa wyżej, a po drugie, powinno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 powyższego rozporządzenia. Zgodnie z poz. 6 wykazu chorób zawodowych - stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - za chorobę zawodową uważa się astmę oskrzelową. W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 5 i § 6 cytowanego rozporządzenia i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2005 r., I SA/Wa 184/2005, LexPolonica nr 1779334). Opinia lekarska w tego rodzaju sprawach ma charakter opinii biegłego (wyrok WSA w Gliwicach, IV SA/GL 332/2008, LexPolonica nr 1943204). Rozpoznawanie chorób zawodowych jako zagadnienie medyczne pozostaje bowiem wyłącznie w kompetencji jednostek orzeczniczych określonych w § 5 w/w rozporządzenia, a właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne, określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych. Jak prawidłowo podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wobec skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż lekarze-orzecznicy nie znaleźli podstaw do rozpoznania u pacjentki choroby wymienionej w poz. 6 wykazu chorób zawodowych – astmy oskrzelowej. Skarżąca była dwukrotnie badana w jednostkach orzeczniczych, gdzie zgodnie orzeczono brak podstaw do rozpoznania w/w choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]). W ocenie Sądu, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jak wynika z brzmienia § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego, jeżeli uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji. W niniejszej sprawie organy nie naruszyły przepisów postępowania, nie korzystając z uprawnienia przysługującego w w/w zakresie, gdyż orzeczenie w sprawie choroby zawodowej zostało wydane w oparciu o kompletny materiał dowodowy. W szczególności należy podnieść, że w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdzono, że próba prowokacyjna z histaminą wypadła słabo dodatnio, co wskazuje na nadreaktywność spastyczną oskrzeli małego stopnia. Nie istniała zatem potrzeba ewentualnego uzupełnienia orzeczenia lekarskiego w kontekście zarzutów podnoszonych przez skarżącą w zakresie przeprowadzonej próby z histaminą. Ponadto zauważono, iż podczas hospitalizacji w trakcie zgłaszanej duszności nad polami płucnymi nie stwierdzono typowych dla napadu astmatycznego patologicznych zmian osłuchowych, natomiast testy skórne z pospolitymi alergenami wziewnymi oraz alergenami środowiska pracy badanej (tj. składnikami wywoływaczy i utrwalaczy poligraficznych) wypadły ujemnie. W oparciu o przeprowadzoną diagnostykę orzeczono, że brak jest dostatecznych podstaw do rozpoznania u skarżącej astmy oskrzelowej. Reasumując, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzekające w niniejszej sprawie były związane ostatecznym orzeczeniem lekarskimi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, co stanowiło przesłankę wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to, że organy obu instancji nie mogły dokonać oceny dokumentacji lekarskiej, która prowadziłaby do odmiennego rozpoznania w zakresie choroby zawodowej. Nieustalenie przesłanek choroby zawodowej w orzeczeniu lekarskim, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, skutkować musiało wydaniem orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 (Lex nr 315089), Państwowy Inspektor Sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest władny do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek organizacyjnych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Rozstrzygnięcia organów obu instancji należy zatem uznać za odpowiadające prawu. Przekonanie skarżącej, iż stwierdzone dolegliwości mają związek z wykonywaną przez nią pracą i warunkami panującymi w środowisku pracy, nie mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie. Sąd zauważa, iż nie stanowiła przeszkody w rozpoznaniu sprawy okoliczność, iż wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Trybunał orzekł bowiem zarazem, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów ma ten skutek, że w okresie dwunastu miesięcy od ogłoszenia wyroku w organie promulgacyjnym (Dz. U.) przepisy te (o ile wcześniej nie zostaną uchylone bądź zmienione przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności, winny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy orzekające. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji, także rozstrzygnięcie TK o odroczeniu utraty mocy obowiązującej przez niekonstytucyjne przepisy ma charakter ostateczny i moc powszechnie obowiązującą. Powyższe stanowisko dotyczące skutków prawnych określenia przez Trybunał Konstytucyjny późniejszego (niż dzień ogłoszenia wyroku) terminu utraty mocy obowiązującej niezgodnego z Konstytucją przepisu ustawy jest konsekwentne w orzecznictwie Trybunału. Orzeczenie odraczające termin utraty mocy obowiązującej nie ma charakteru bezpośrednio kasatoryjnego (derogacyjnego), albowiem nie eliminuje z systemu prawa niekonstytucyjnych przepisów z dniem ogłoszenia wyroku. Następstwem tego rodzaju orzeczenia jest konieczność uruchomienia ciągu czynności, które docelowo zmierzać powinny do zmiany wadliwych przepisów przed upływem terminu określonego przez Trybunał. Zmiana ta winna zatem być pośrednim skutkiem orzeczenia Trybunału, który sam nie jest władny kształtować nowego brzmienia przepisów. Omawiana kompetencja Trybunału, uregulowana w art. 190 ust. 3 Konstytucji, nie może być postrzegana jednowymiarowo – jedynie jako prawo decydowania o przedłużeniu obowiązywania, a więc stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją. Jest to bowiem prawo, którego realizacja uruchamia obowiązek niezwłocznego wszczęcia stosownych działań prawodawczych przez odpowiednie, umocowane do tego organy władzy publicznej (wyrok TK z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.