VII SA/Wa 383/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 maja 2015 r., odmawiającego przyznania H. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków ruchomych postanawia: odmówić przyznania H. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 23 marca 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek H. K. o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Mieszkają w mieszkaniu o powierzchni 34,55 m2. Utrzymują się z emerytury skarżącej w wysokości 1290 zł, syn pracuje dorywczo. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do wniosku dołączono kopię dokumentacji medycznej skarżącej. Zarządzeniem z dnia 26 marca 2015 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez: podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny własnym i rodziny oraz mieszkania/domu; wskazanie jakie prace dorywcze wykonuje syn wnioskodawczyni i jakie średnio miesięczne uzyskuje dochody; nadesłanie kopii ostatniej wypłaty świadczenia emerytalnego wnioskodawczyni; wskazanie, czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną lub finansową od rodziny bądź osób trzecich (jeśli tak, wskazać, na czym ona polega); nadesłanie kopii dokumenty PIT rozliczenia podatkowego za 2014 r. (ew. za 2013 r.) wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z potwierdzenia odbioru (k. 22), wezwanie odebrał dorosły domownik (syn skarżącej) w dniu 30 marca 2015 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Biorąc pod uwagę nieudzielenie przez skarżącą odpowiedzi, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. odmówił przyznania H. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wskazała, że nie otrzymała żadnego pisma w sprawie. Wniosła o weryfikację doręczenia i ponowne doręczenie, bowiem cyt. "oczywistym jest, że gdyby takowe zarządzenie do skarżącej dotarło odpowiedziałaby na nie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z treścią art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14). W niniejszej sprawie wskazać należy, iż skarżąca nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku uprawdopodobnienia, że uiszczenie kosztów sądowych w sprawie spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. W sprawie wiadomo jedynie, jaki dochód osiąga skarżąca. Nie wiadomo, jakie ponosi wydatki ani jakie dochody osiąga jej syn. Tymczasem to na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania – w zakresie co najmniej takim, do jakiego zobowiązał ją Sąd. Podkreślić należy, że – wbrew twierdzeniu skarżącej – wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało jej prawidłowo doręczone. Wezwanie to w dniu 30 marca 2015 r. odebrał G. K., który, jak wynika z wniosku, jest synem skarżącej. Zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Wobec wskazania, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem urodzonym w 1975 r. nie ma przeszkód, by uznać go za dorosłego domownika. Syn skarżącej nie występuje jako strona w sprawie, nie ma zatem sprzecznego interesu. Fakt przyjęcia korespondencji i pokwitowanie jej odbioru własnoręcznym podpisem oznacza wolę przekazania pisma adresatowi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 1964 r., sygn. akt I CZ 51/64) . Należy zatem stwierdzić, że pismo zostało skutecznie doręczone skarżącej w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Sąd wskazuje przy tym, że niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującej się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1138/14 oraz z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09). Wobec nieudzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie, w niniejszej sprawie z uwagi na niepełne informacje nie jest możliwa ocena, czy sytuacja majątkowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. Uwzględniając powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia.