VII SA/Wa 385/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-25
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Mirosława Kowalska, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę stawu, wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, jest zgodna z prawem, jeśli właściciele nie przedstawili wymaganej dokumentacji do legalizacji obiektu?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja nakazująca rozbiórkę stawu jest zgodna z prawem, ponieważ obiekt został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, a właściciele nie przedstawili wymaganej dokumentacji do jego legalizacji w wyznaczonym terminie. Niespełnienie tych obowiązków skutkuje obligatoryjnym orzeczeniem rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę stawu, który został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej. Mimo wstrzymania robót i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów do legalizacji, skarżący nie wykonali tego obowiązku w wyznaczonym terminie. Organy administracji uznały, że staw stanowi obiekt budowlany wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi S. N. i Z. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu odwołania Z. N. i S. N. (dalej: "skarżący"), [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB", "organ II instancji", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...] września 2017 r. nr [...] nakazującą aktualnym właścicielom, tj. skarżącym rozbiórkę stawu - z wyłączeniem istniejącego wcześniej na działce rowu melioracyjnego - na działce nr ewid. [...] (po podziale działka [...]) przy ul. [...] w miejscowości [...] gm. [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy.
W 19 stycznia 2016 r. do organu I instancji wpłynęło pismo M. S. i B. S. (dalej: "uczestnicy postępowania"), w którym zwrócili się o interwencję, ponieważ ich zdaniem właściciel działki nr [...] przy ul. [...] nr [...] bez zezwolenia i bez zgody sąsiadów wykopał staw o powierzchni 1271 m2, a aktualnie podjął działania w celu zalegalizowania stawu. W ten sposób narusza dobro sąsiadów posiadających działki w pobliżu.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy stawu na ww. działce, PINB zgromadził m.in. akt notarialny rep. A Nr [...] z [...] marca 2016 r. potwierdzający nabycie przez skarżących niezabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], pismo z Urzędu Gminy [...] wraz z decyzją nr [...] z [...] stycznia 2016 r. zatwierdzającą podział działki [...] na działki o nr: [...] i [...], a w dniu [...] kwietnia 2016 r. przeprowadził czynności kontrolne, podczas których stwierdzono, że na przedmiotowej działce znajduje się zbiornik wodny o powierzchni 15 x 12 na 38 x 12 (m). Łączne wymiary zbiornika to 22 m x ok. 45 m. Jego głębokość jest nieustalona, brzegi zostały ewidentnie wykonane sztucznie (skarpy wykonane mechanicznie), a grunt wzdłuż brzegów podniesiono o ok. 0,5 m. Według skarżącej S. N., staw istnieje od co najmniej 10 lat.
W ww. akcie notarialnym nie wzmiankowano o istnieniu zbiornika wodnego, lecz występował zapis, iż przedmiotem niniejszej umowy jest niezabudowana nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], która będzie stanowiła całość gospodarczą. W księdze wieczystej (według stanu z 4 kwietnia 2016 r.) jako sposób korzystania z tej nieruchomości wpisano łąki trwałe. Podstawą wpisu do księgi wieczystej był m.in. wypis i wyrys z mapy ewidencyjnej z 26 lutego 2016 r., na którą przedmiotowy zbiornik wodny został naniesiony z projektem podziału nieruchomości KW [...] (przyjęcie do zasobu geodezyjnego z dniem 30 grudnia 2015 r.). Mapa stanowi załącznik do decyzji podziałowej z [...] stycznia 2016 r. Skarżąca S. N. oświadczyła, że obecni właściciele nie otrzymali przy kupnie działki dokumentów związanych z budową zbiornika wodnego, w tym pozwolenia wodnoprawnego czy pozwolenia na budowę. W piśmie do Referatu Planowania Przestrzennego, Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami w gminie [...] geodeta A. A. wskazał, iż przedmiotowy zbiornik został określony jako nieużytek. Jak podała skarżąca S. N., przedmiotowy zbiornik wodny jest dostępny na archiwalnych zdjęciach lotniczych; wykonał go nieżyjący już T. T. - ojciec P. T., sprzedawcy działki, a zieleń od strony północnej nasadził nowy właściciel. Zdaniem skarżących, staw pełni funkcję retencyjną - nie jest sztucznie zasilany wodą.
W dniu 3 października 2016 r. uczestnik postępowania B. S. (przesłuchiwany w charakterze świadka) zeznał, że staw powstał dwuetapowo na bazie małego oczka wodnego: pierwszy etap nastąpił ok. 2006 r., a dwa lata później, tj. ok. 2008 r. zbiornik został powiększony.
30 listopada 2016 r. do organu I instancji wpłynęły z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zdjęcia lotnicze działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...] gm. [...]. Na zdjęciu z 1997 r. nie ma spornego stawu, a na zdjęciach z 15 sierpnia 2004 r. oraz 16 maja 2015 r. widnieje staw, przy czym na zdjęciu z 2015 r. staw jest ponad dwukrotnie większy od tego na zdjęciu z 2004 r.
Zgodnie z treścią pism Kierownika Referatu Planowania Przestrzennego i Gospodarki Nieruchomościami w gminie [...] z 15 grudnia 2016 r., nie była wydawana decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stawu.
Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. nr [...] PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie kwestionowanego stawu oraz nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b. w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Na wniosek skarżących, organ I instancji wyznaczył nowy termin dostarczenia dokumentacji - do 31 lipca 2017 r., lecz skarżący nie wykonali tego obowiązku.
W dniu 8 czerwca 2017 r. PINB uzyskał informacją z Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa [...], że przedmiotowy staw (oznaczenie - WS) o powierzchni 1271 m2 został ujawniony dopiero podczas sporządzenia operatu geodezyjnego z 2015 r. [...]. Przed sporządzeniem operatu istniał jedynie rów melioracyjny o powierzchni 26 m2. W tym samym dniu, tj. 8 czerwca 2017 r. uczestnicy postępowania przedstawili mapki, które posiadają od 1996 r. i na żadnej z nich nie było naniesionego stawu. Przedłożyli również zdjęcia fotograficzne obrazujące roboty budowlane przy wybudowanym stawie.
Natomiast skarżący przedstawili opinię z 1 czerwca 2017 r. Instytutu Geodezji i Kartografii w [...] sporządzoną przez inż. A. K. K., według której na działce [...] w latach 1980 - 1990 występowała jedynie woda powierzchniowa, a nie staw, zaś zakres położenia wód powierzchniowych na tej działce był uwarunkowany stanem pogodowym (okresem o zwiększonej liczbie opadów — wiosna i okresem o zmniejszonej liczbie opadów - lato), a także rzeźbą terenu, co zasadniczo wpływało na zasięg ich występowania.
Nadto przy piśmie z 25 lipca 2017 r. skarżący przedłożyli "Opinię na temat stosunków wodnych na działce nr [...]" sporządzoną przez mgr J. R. posiadającego uprawnienia geologiczne, z której wynika, że staw na działce ewid. nr [...] - podobnie jak sąsiadujący z nim staw na działce ewid. [...] - stanowi element lokalnego systemu melioracyjnego, a jego likwidacja nie wchodzi w grę ze względu na znaczenie dla gospodarki wodnej jako lokalnego zbiornika retencyjnego, gromadzącego wody w okresach powodziowych i oddającego je w okresach suszy.
W piśmie z 22 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (w odpowiedzi na zapytanie organu I instancji z 26 lipca 2017 r.) poinformował PINB, że staw nie figuruje w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych i zmeliorowanych gruntów, prowadzonej w imieniu Marszałka Województwa [...].
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z [...] września 2017 r. organ I instancji, mając za podstawę art. 48 ust. 1 p.b. oraz art. 104 k.p.a., nakazał skarżącym rozbiórkę przedmiotowego stawu.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżących, organ II instancji nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie PINB z [...] września 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ odwoławczy wskazał, iż przed przystąpieniem do wykonania budowy stawu inwestor, tj. poprzedni właściciel powinien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę, gdyż tego typu budowla nie należy do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (cieki wodne naturalne i sztuczne [rowy, kanały otwarte i kryte] odwadniające i nawadniające o szerokości dna do 1,5 m w ich dolnym biegu oraz rurociągi o średnicy do 1,0 m z wyjątkiem rurociągów o średnicy większej niż 0,4 m na odcinkach przebiegających przez zabudowane tereny wsi i miast; groble na obszarach nawadnianych, drenowania, deszczownie wraz z pompami przenośnymi, stawy rybne oraz inne podobne urządzenia), a zatem nie podlega wyłączeniu, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 9 p.b. Z uwagi na brak wymaganego pozwolenia na budową należało stwierdzić, że przedmiotowy obiekt budowlany został wykonany w warunkach samowoli budowlanej. Powyższe skutkowało zastosowaniem trybu przewidzianego w art. 48 p.b. Organ I instancji wszczął procedurę legalizacyjną, jednakże skarżący nie przedłożyli żądanej dokumentacji. W związku z niedostarczeniem wymaganej postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. dokumentacji, prawidłowo PINB nakazał rozbiórkę samowolnie wykonanego stawu.
Organ II instancji podkreślił również, że nie kwestionuje ustaleń zawartych w opiniach przedstawionych przez skarżących, jednak nie można utożsamiać ze stawem wód powierzchniowych, których ilość zależy od stanu pogodowego (vide str. 5 opinii z 1 czerwca 2017 r.). Ingerencję w grunt potwierdziły nie tylko czynności kontrolne, ale także dokumentacja lotnicza Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w postaci zdjęć z 11 maja 2015 r. (organ II instancji omyłkowo podał jako datę zdjęcia 11 sierpnia 2015 r. zamiast 11 maja 2015 r.) oraz z 15 sierpnia 2004 r., których porównanie wskazuje, iż w okresie pomiędzy ich wykonaniem, powierzchnia stawu uległa podwojeniu. Konkluzja ta jest zbieżna z zeznaniami uczestnika postępowania B. S. odnośnie realizacji procesu inwestycji.
W skardze do Sądu na decyzję WINB skarżący zarzucili naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, dokonanie dowolnego ustalenia stanu faktycznego, pominięcie części materiału dowodowego, braku wszechstronnej analizy powołanego materiału dowodowego, niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem ww. przepisów postępowania;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 158 w zw. z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, której wykonanie wywoła czyn zagrożony karą, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, w sytuacji gdy z opinii sporządzonej przez mgr J. R. z czerwca 2017 r. wynika, iż zasypanie zbiornika wodnego jest niedopuszczalne i doprowadzi do poważnego naruszenia stosunków wodnych na działce skarżących i działkach sąsiednich, zagrażając racjonalnej gospodarce wodnej całej okolicy;
3. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 104 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieprecyzyjne określenie obowiązku skarżących podlegającego wykonaniu w drodze decyzji, wynikające z braku określenia powierzchni i części obiektu, która miałaby podlegać rozbiórce;
4. prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 4 i art. 48 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. poprzez błędną subsumpcję stanu faktycznego do przepisów prawa i utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego w postaci stawu, w sytuacji gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę charakter obiektu oraz okres jego powstania, przepisy te w ogóle nie powinny znaleźć zastosowania;
5. prawa materialnego, tj. § 2 rozporządzenia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. w sprawie [...] z doliną środkowej [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu poprzez nakazanie rozbiórki obiektu, w sytuacji gdy na obszarze na jakim się znajduje, obowiązuje zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych oraz nakaz czynnej ochrony ekosystemów wodnych przez zwiększenie retencji wodnej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z uwagi na fakt, że wykonanie decyzji wywołałoby czyn zagrożony karą, o którym mowa w art. 194 ustawy Prawo wodne z 2001 r. i umorzenie postępowania, a gdyby Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji - zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przez Sądem w dniu 25 października 2018 r. pełnomocnik skarżących wniósł o rozważenie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") do czasu zakończenia postępowania w sprawie legalizacji przedmiotowego zbiornika wodnego. Jednocześnie przedłożył do akt sprawy zawiadomienie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z [...] października 2018 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego Z. N. w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na legalizację zbiornika wodnego.
Sąd postanowił oddalić powyższy wniosek o zawieszenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak też utrzymana nią w mocy decyzja PINB odpowiadają prawu.
Według art. 16 pkt 65 lit. c ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.; obowiązującej już częściowo w czasie orzekania przez organy Inspekcji Nadzoru Budowlanego), stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji to urządzenia wodne, czyli urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów.
Na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości między stronami okoliczność, iż przedmiotowy staw o powierzchni 1271 m2 powstał w warunkach samowoli budowlanej. Potwierdza to nie tylko dokumentacja zgromadzona przez organy prowadzące postępowanie administracyjne, w tym zdjęcia lotnicze z 1997 r., 2004 r. i 2015 r. czy zeznania uczestnika postępowania B. S. oraz przedłożone przez niego zdjęcia robót budowalnych przy stawie, ale także oświadczenia skarżącej S. N., która podczas kontroli w dniu 28 kwietnia 2016 r. podała, że staw powstał ok. 10 lat temu, czyli ok. 2006 r. (wybudował go ojciec sprzedawcy działki nr ewid. [...]), a ona nabywając tę działkę nie uzyskała od sprzedawcy dokumentów związanych z budową zbiornika wodnego, w tym pozwolenia wodnoprawnego czy pozwolenia na budowę. Jej stanowisko koreluje z zeznaniami uczestnika postępowania B. S., który wskazał, że staw powstał z małego oczka wodnego dwuetapowo - pierwszy etap nastąpił ok. 2006 r., a drugi etap – kiedy to staw został powiększony - ok. 2008 r. Z porównania zdjęć lotniczych działki nr [...] (po podziale działka nr ewid. [...]) wynika, że powierzchnia stawu w tym okresie zwiększyła się ponad dwukrotnie. Uczestnicy postępowania przedstawili zdjęcia dokumentujące prowadzenie prac budowlanych przy stawie. W protokole z kontroli, która odbyła się 28 kwietnia 2016 r., podano, iż brzegi stawu zostały sztucznie wykonane (skarpy wykonane mechanicznie), a grunt wzdłuż brzegów podniesiono o ok. 0,5 m.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zważywszy na okoliczność, że skarżący (ani poprzedni właściciele działki) nie legitymowali się pozwoleniem na budowę, organy Inspekcji Nadzoru Budowlanego należycie uznały, że do prac doszło w warunkach samowoli budowlanej. W sprawie wszczęto procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 ust. 2 i ust. 3 p.b. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma bowiem obowiązek zbadania, czy w myśl obowiązujących przepisów prawa, legalizacja danego obiektu budowlanego jest dopuszczalna.
Stosownie do treści art. 48 ust. 1 p.b organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W myśl art. 48 ust. 2 p.b., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Przepis art. 48 ust. 3 p.b. wskazuje, że w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Natomiast w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4 p.b.).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. nr [...] PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie kwestionowanego stawu oraz nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b. w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. W tym miejscu zaakcentować należy, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, lecz uprawnieniem, i to głównie od niego zależy, czy w stosunku do obiektu budowlanego zostanie orzeczony nakaz rozbiórki, czy też nie. O tym, że skarżący wykazali wolę zalegalizowania stawu (przynajmniej początkowo) świadczy fakt, iż wystąpili do organu I instancji o przedłużenie terminu dostarczenia stosownych dokumentów. PINB przychylił się do tego wniosku, wyznaczając skarżącym 31 lipca 2017 r. jako datę końcową terminu do przedstawienia dokumentacji. Jednak skarżący nie wypełnili tego obowiązku. Konsekwencją niewykonania postanowienia organu I instancji, mającego na celu legalizację stawu, jest – w myśl art. 48 ust. 4 p.b. - zastosowanie art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego. Podkreślić należy, że decyzja wydana w trybie art. 48 ust. 1 p.b. (tak jak w niniejszej sprawie decyzja PINB utrzymana w mocy decyzją WINB) ma charakter związany, ponieważ w przypadku niespełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków, właściwy organ zobowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 p.b. Przepisy ustawy Prawo budowlane ustawy nie przewidują w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 874/17- orzeczenie dostępne w bazie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uwzględniając powyższe uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że skarżący zrezygnowali z legalizacji stawu i podjęli działania zmierzające do wykazania niedopuszczalności jego rozbiórki.
Sąd w pełni podziela stanowisko organów również w kontekście przedłożonych przez skarżących opinii: na temat stosunków wodnych autorstwa mgr J. R. z czerwca 2017 r. oraz Instytutu Geodezji i Kartografii z 1 czerwca 2017 r. w sprawie ustalenia występowania wody powierzchniowej (organ odwoławczy omyłkowo podał rok ich sporządzenia – 2016 zamiast 2017). Prawidłowo WINB wskazał, że fakt istnienia na działce wód powierzchniowych / stawu już od 1980 r. nie wyklucza, że w okresie późniejszym staw został zlikwidowany i wybudowany na nowo w obecnym kształcie. Skoro na zdjęciu lotniczym z 1997 r. nie było stawu na spornej działce, to tym samym został on wybudowany najwcześniej w 1997 r., a zatem nie mógł istnieć w obecnym kształcie przed 1995 r. Dlatego błędny jest (podniesiony w odwołaniu od decyzji PINB) pogląd skarżących, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Za chybione należy też uznać stanowisko strony skarżącej, która domaga się stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji, podnosząc, iż rozbiórka stawu wywoła czyn zagrożony karą, przewidziany w art. 194 (obowiązującej częściowo w dacie orzekania przez organy Inspekcji Nadzoru Budowlanego) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W zakresie "czynu zagrożonego karą" skarżąca odwołała się do ww. art. 194 ustawy Prawo wodne, który zawierał katalog piętnastu wykroczeń polegających na niestosowaniu się do zakazów, nakazów i ograniczeń obowiązujących w strefie ochronnej ujęcia wody albo w strefie ochronnej urządzeń pomiarowych, niszczeniu, uszkadzaniu, przemieszczaniu oznakowania stref ochronnych ujęć wód albo stref ochronnych urządzeń pomiarowych służb państwowych, wykonywaniu na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią robót lub czynności utrudniających ochronę przed powodzią, zwiększających zagrożenie powodziowe lub zanieczyszczających wody oraz przemieszczaniu bez upoważnienia urządzeń pomiarowych służb państwowych, jak również udostępnianiu osobom trzecim informacji o stanie atmosfery i hydrosfery oraz o stanie zasobów wód podziemnych w celu wykorzystania ich do celów komercyjnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż skarżący nawet nie doprecyzowali jakie konkretnie wykroczenie mają na uwadze. Jednak nie sposób przyjąć za trafny argumentu w postaci zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określonej w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., jeśli zważy się fakt, iż sporny staw powstał w warunkach samowoli budowlanej, a nakaz jego rozbiórki stanowi konsekwencję niewykonania przez skarżących nałożonych na nich obowiązków postanowieniem PINB z [...] stycznia 2017 r. nr [...]. Jak już wyżej wzmiankowano, Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do wadliwego uruchomienia trybu uregulowanego w art. 48 p.b.
Okoliczność, iż skarżący ponownie zdecydowali się na legalizację stawu - co potwierdza złożone do akt sprawy zawiadomienie z 18 października 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego - pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji. W szczególności w ramach niniejszego postępowania nie występuje zagadnienie wstępne (prejudycjalne), z którym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne nie powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji mogą mieć wpływ jedynie ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Dlatego Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.
W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), a swoje stanowisko szczegółowo uzasadniły stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organy wyjaśniły, że uwzględniły oświadczenia skarżącej S. N. oraz zeznania B. S. jako spójne i korelujące z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Oznacza to, iż takiego waloru organy nie przypisały zeznaniom przesłuchiwanym w charakterze świadków M. T. i B. S. Brak wyrażonego expressis verbis stanowiska organu w odniesieniu do zeznań tych dwóch ostatnich świadków nie czyni uprawnionym zarzutu skarżących, że zeznania te nie zostały poddane ocenie organu.
W następstwie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, organy Inspekcji Nadzoru Budowlanego wydając obie decyzje administracyjne, prawidłowo zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego. W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wymienionych w skardze przepisów prawa tak procesowego, jak i materialnego. Zdaniem Sądu, treść skargi jest polemiką ze stanowiskiem organów.
Nietrafny jest też zarzut skarżących, że żaden z organów orzekających w sprawie nie określił w sposób wystarczająco precyzyjny zakresu obowiązku skarżących, ponieważ brak jest w sentencji decyzji informacji o tym jaka jest powierzchnia zbiornika wodnego, który ma podlegać rozbiórce. Ustosunkowując się do tego zarzutu, należy wskazać, iż organ I instancji w sentencji decyzji wystarczająco dokładnie określił przedmiot nakazu rozbiórki – jako staw na działce nr ewid. [...] (po podziale działka [...]) przy ulicy [...] w miejscowości [...] gm. [...] (z wyłączeniem istniejącego wcześniej na działce rowu melioracyjnego). W uzasadnieniu decyzji podano powierzchnię stawu: 1271 m2. Na przedmiotowej działce nie ma innego stawu poza wyżej wymienionym. Natomiast uchybieniem organów obu instancji jest brak wskazania sposobu wykonania rozbiórki stawu. Uchybienie to Sąd ocenił jako nieistotne, bowiem oczywistym jest, że w zasadzie jedynym sposobem dokonania rozbiórki stawu jest jego zasypanie. Nie można więc mówić o niewykonalności decyzji. Zresztą skarżący w tej kwestii nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa uzasadniającego jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło