VII SA/Wa 386/14

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2014 r. po rozpoznaniu wniosku E. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić E. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 17 marca 2014r. do Sądu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy E. L., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Utrzymują się wspólnie z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury i renty w wysokości 3.004,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada dom o pow. 100 m² i mieszkanie o pow. 80 m². Zaznaczyła, że dom wymaga przeprowadzenia remontu. Skarżąca podkreśliła, że małżonek jest osobą schorowaną. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada oszczędności, spłaca kredyt. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku zarządzeniem z dnia 28 marca 2014r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu i mieszkania tj. (opłatę za gaz, energię, telefon, podatek od nieruchomości, czynsz itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Wezwano wnioskodawczynię także do wskazania orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne itp.) oraz jakie ponosi miesięczne z małżonkiem koszty na leczenie i zakup lekarstw. Zapytano również wnioskodawczynię czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny, dzieci lub innych osób lub organizacji państwowych lub społecznych jeśli tak, należało podać od kogo w jakiej wysokości lub formie. Zobowiązano wnioskodawczynię też do podania informacji czy uzyskuje dochody z tytułu najmu np. mieszkania, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości oraz w jakiej wysokości zaciągnęła kredyt, na jaki cel został on wzięty, należało wskazać w jakiej wysokości miesięcznie go spłaca i ile pozostało jeszcze do spłaty. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 10 kwietnia 2014 r. wpłynęła do Sądu odpowiedź wnioskodawczyni na powyższe zarządzenie. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 7 kwietnia 2014r. (data wpływu do Sądu 10 kwietnia 2014r.) wyszczególniła, że ponosi miesięcznie następujące wydatki tj. opłatę za gaz w wysokości ok. 100,00 złotych, opłatę za energię elektryczną w wysokości 140,00 złotych, opłatę za wodę i kanalizację w wysokości 95,00 złotych, wywóz śmieci w wysokości 18,00 złotych, opłatę za internet w wysokości 43,00 złotych, wydatki na opał (zakup węgla, drewna, trocin) 583,00 złotych, opłatę za telefony w wysokości 110,00 złotych, podatek od nieruchomości 30,00 złotych, spłatę kredytu 178,02 złotych. Ponadto wnioskodawczyni podała, że na zakup lekarstw dla siebie i męża wydają ok. 200,00 złotych. Dodała, że zdarza się, że nie starcza im środków na zakup lekarstw. Skarżąca podkreśliła, że małżonek jest osobą bardzo schorowaną wymagającą stałego leczenia, co wiąże się z wydatkami na leczenie i lekarstwa. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że dom w którym zamieszkują wymaga przeprowadzenia remontu. Wskazała, że zaciągnęła z małżonkiem dwa lata temu kredyt w banku za który wymienili 6 okien i dokonali niezbędnej konserwacji pokrycia dachowego. Dodała, że pozostały jeszcze do wymiany 4 okna oraz instalacja grzewcza. Wnioskodawczyni podniosła, że z uzyskiwanych dochodów niewiele udaje się zaoszczędzić. Nadmieniła, że kupują najbardziej potrzebne i najtańsze artykuły. Zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2014r. wezwano wnioskodawczynię ponownie do złożenia wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie czy podane kwoty w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nią uzyskiwane z tytułu emerytury w wysokości 1.521,00 złotych i jej małżonka z tytułu renty w wysokości 1.483,00 złotych są kwotami netto, czy też brutto. Jednocześnie wezwano także wnioskodawczynię do wyjaśnienia czy posiada dom i mieszkanie, jeśli tak jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Wskazano wnioskodawczyni, że z nadesłanego do Sądu pisma z dnia 7 kwietnia 2014 r. nie wynika jakie i w jakiej wysokości ponosi opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (np. opłatę za czynsz). Zapytano także wnioskodawczynię czy uzyskuje dochody z tytułu najmu mieszkania, lokalu jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z dnia 14 maja 2014r. (data wpływu do Sądu 15 maja 2014r.) wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na powyższe. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że posiada z mężem dom nie płaci więc czynszu tylko podatek od nieruchomości. Zaznaczyła, że dom ma ponad 30 lat i wymaga przeprowadzenia remontu. Skarżąca oświadczyła, że nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu najmu ponieważ nie wynajmuje mieszkania i lokalu. Wskazała, że podane w formularzu uzyskiwane z tytułu renty i emerytury są kwotami netto. Wnioskodawczyni wyszczególniła ponownie ponoszone wydatki jak w piśmie z dnia 7 kwietnia 2014 r. Podała, że stałe wydatki miesięczne (opłaty stałe + leki+ kredyt) wynoszą 1.497,00 złotych. Na pozostałe wydatki tj. żywność, odzież, obuwie, środki czystości, leczenie i rehabilitacja męża pozostaje kwota 1.500,00 złotych. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, iż zasadność wniosku wnioskodawczyni rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Do kosztów sądowych na dzień rozpoznawania wniosku zaliczyć można wpis od skargi w wysokości 200,00 złotych. Analiza danych zawartych we wniosku, zwłaszcza wysokość uzyskiwanych stałych dochodów miesięcznych wnioskodawczyni i jej małżonka wykazuje, że wnioskodawczyni pomimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe w niniejszej sprawie bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Wskazać należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni wraz z małżonkiem mają zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość stałego miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują z tytułu emerytury i renty w wysokości 3.000,4 złotych netto miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawczynię i jej małżonka miesięcznych dochodów w powyższej wysokości wyklucza możliwość, uznania jej za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, wnioskodawczyni wspólnie z mężem posiadają stałe dochody miesięczne. W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawczyni przy wysokości uzyskiwanych miesięcznych dochodów jest w stanie samodzielnie ponieść koszty wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania. Uznano, że poniesienie kosztów sądowych przez wnioskodawczynię nie spowoduje utraty jej płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż fakt, że w innej sprawie wnioskodawczyni zwolniona została z kosztów sądowych, nie jest argumentem przemawiającym do zwolnienia z kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sytuacja finansowa przedstawiona we wniosku PPF w sprawie o sygn. VII SA/Wa 10/13 tj. wysokość uzyskiwanych dochodów przez wnioskodawczynię i jej małżonka różni się od wysokości dochodów uzyskiwanych w niniejszej sprawie. W formularzu wniosku w sprawie o sygn. akt VII 10/13 wnioskodawczyni oświadczyła, że uzyskuje z małżonkiem dochody w wysokości 2.231,00 złotych netto miesięcznie natomiast w niniejszej sprawie w wysokości 3.000,0 złotych netto miesięcznie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.