VII SA/Wa 390/25

WyrokWSA w Warszawie2025-11-13

Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może nałożyć na zobowiązanego obowiązek wpłacenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego, gdy zobowiązany złożył wniosek o uchylenie decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, a wniosek ten nie został jeszcze rozstrzygnięty?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny może nałożyć obowiązek wpłacenia zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego, nawet jeśli zobowiązany złożył wniosek o uchylenie decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, pod warunkiem, że decyzja ta jest ostateczna i nie została wstrzymana jej wykonalność. Złożenie wniosku o uchylenie decyzji nie wstrzymuje automatycznie postępowania egzekucyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący A. Ł. zaskarżył postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu na skarżącego obowiązku wpłacenia zaliczki w kwocie 1.300 zł na poczet sporządzenia kosztorysu w ramach zastępczego wykonania obowiązku rozbiórki budynku. Skarżący podniósł, że organ nie rozpatrzył jego wniosku o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę oraz nie uwzględnił złożonej skargi na postanowienie o wykonaniu zastępczym, wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) sędzia WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2024 r. nr 1773/2024 w przedmiocie nałożenia obowiązku wpłacenia zaliczki oddala skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr 1773/2024 z dnia 20 listopada 2024 r., znak: WOP.7723.116.2024 KJ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 725) po rozpatrzeniu zażalenia A. Ł. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Nr [...] z dnia [...] października 2024 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia na A. Ł. obowiązku wpłacenia zaliczki w kwocie 1.300 zł (słownie: tysiąc trzysta złotych) na poczet sporządzenia kosztorysu w ramach zastępczego wykonania obowiązku nałożonego decyzją organu powiatowego Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 7,50 m x 5,00 m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., gm. L.– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nałożył na skarżącego nakaz rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 7,50 m x 5,00 m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., gm. L. Nakaz ten stał się prawomocny dnia 12 kwietnia 2016 r. Dnia 26 stycznia 2017 r., w związku z niewykonaniem powyższej decyzji, organ powiatowy wystawił Tytuł wykonawczy Nr 1/2017. Następnie postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: PINB [...] organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego grzywnę wysokości 30.000 zł (słownie: trzydzieści tysięcy złotych) w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. organ skierował do wykonania zastępczego, na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego, obowiązek wynikający w decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Kolejno organ wyższej instancji, rozpatrując zażalenie na postanowienie Nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r., postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r., znak: [...] zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez dokonanie czynności kontrolnych celem ustalenia czy obowiązek nałożony decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. został wykonany. Z kontroli przeprowadzonej w dniu 20 sierpnia 2024 r. wynika, iż egzekwowany obowiązek nie został wykonany. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2024 r., znak: [...] organ wyższej instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W związku z powyższym, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] października 2024 r., znak: [...], na podstawie art. 129 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 2505), organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego obowiązek wpłacenia zaliczki w kwocie 1.300 zł (słownie: tysiąc trzysta złotych). W postanowieniu wskazano pouczenie, że brak uiszczenia powyższej kwoty w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia spowoduje powierzenie ściągnięcia kwoty właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. rozstrzygnięcie organ wyższej instancji utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 129 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może wydawać postanowienia w sprawie wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego oraz w sprawie dostarczenia dokumentacji, materiałów i środków przewozowych także w toku zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku. Wobec stwierdzenia, że obowiązek rozbiórki nałożony decyzją Nr [...]z dnia [...] lipca 2014 r. nie został wykonany, organ powiatowy zasadnie zastosował ww. przepis i nałożył na skarżącego obowiązek wpłacenia zaliczki na poczet sporządzenia kosztorysu inwestorskiego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Kwota ta jest niezbędna do sporządzenia kosztorysu, na podstawie którego zostaną oszacowane koszty robót wynikające z decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. i wyłonienia wykonawcy tych robót w ramach wykonania zastępczego. Organ drugiej instancji podniósł, iż egzekwowany obowiązek nie został wykonany w całości, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, jego wykonalność nie została wstrzymana przez sąd wojewódzki ani organ administracyjny, a także jest obowiązkiem istniejącym. Częściowe wykonanie obowiązku czy też przystąpienie do jego wykonania nie stanowi przesłanki do zaprzestania prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec tego nie wystąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego decyzją organu powiatowego Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Organ odwoławczy wskazał, że organ kontrolowany zebrał pełen materiał dowodowy oraz dokonał jego oceny zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami. Organ ten nie naruszył również przepisów prawa materialnego czy też procesowego, które mogłyby uzasadniać rozstrzygnięcie sprawy w inny sposób. Niezasadnym zatem byłoby uchylenie postanowienia organu powiatowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Nr 1773/2024 z dnia 20 listopada 2024 r., znak: WOP.7723.116.2024 KJ złożył A. Ł., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 77 § 1 i § 4 zd. 1 oraz 80 k.p.a. w związku z art. 129 oraz art. 128 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedostateczne i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co polegało na: przyjęciu, iż decyzja organu powiatowego Nr [...] objęta postępowaniem egzekucyjnym jest ostateczna, wobec czego podlega wykonaniu w całości, a organy administracji publicznej są nią związane, w sprawie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej - w sytuacji, gdy pismem z dnia 18 września 2024 r. (data wpływu do organu: 23 września 2024 r.) skarżący złożył wniosek o uchylenie na podstawie art. 155 k.p.a. w całości decyzji Nr 1769/14 Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 października 2014 r. znak: WOP.7721.1103.2014.AW oraz utrzymanej nią w mocy decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] nakazującej skarżącemu dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wym. zew. 7,50 x 5,00 m usytuowanego na działkach nr ew.[...] i [...] położonych we wsi B. gm. L. oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, a przedmiotowy wniosek skarżącego według stanu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie został przez organ rozstrzygnięty, nieuwzględnieniu faktu, iż pismem z dnia 17 października 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu II instancji skargę na postanowienie Nr 1477/2024 Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2024 r. znak: WOP.7723.65.2024 KJ utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o zastosowaniu wykonania zastępczego z dnia [...] czerwca 2024 r. znak: [...], jednocześnie wnosząc w w/w skardze o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia (sprawa została zarejestrowana za sygn. akt WSA w Warszawie VII SA/Wa 2891/24), która to skarga według stanu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie została rozstrzygnięta przez WSA, jak również nie został rozpoznany przez Sąd wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy w sprawie istniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości Skarżący wniósł o: na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Nr [...] o nałożeniu obowiązku wpłacenia zaliczki na poczet wykonania kosztorysu w ramach wykonania zastępczego z dnia [...] października 2024 r. znak: [...], o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia przez Sąd. W uzasadnieniu skarżący rozwinął podnoszone zarzuty. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację wskazaną w postanowieniu Nr 1773/2024 z dnia 20 listopada 2024 r., znak: WOP.7723.116.2024 KJ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2024r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga została oddalona. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 1773/2024 z dnia 20 listopada 2024r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Nr [...] z dnia [...] października 2024r. w przedmiocie nałożenia na A. Ł. obowiązku wpłacenia zaliczki w kwocie 1300 zł na poczet sporządzenia kosztorysu w ramach zastępczego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., wynikającego z decyzji organu powiatowego Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 7,50 m x 5,00 m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., gm. L. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że na wierzycielu ciąży nie powinność, ale obowiązek doprowadzenia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i stosowania środków przewidzianych w przepisach celem wyegzekwowania wykonania obowiązku. W myśl art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( dalej u.p.e.a.) w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 1a pkt 13 wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zgodnie z art. 1a pkt 12b, środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Przywołany art. 6 § 1 formułuje zasadę prawnego obowiązku podjęcia przez wierzyciela odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji. Przez czynności wierzyciela zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych należy rozumieć zarówno upomnienie zobowiązanego oraz wystawienie tytułu wykonawczego i złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji, jak i inne czynności wierzyciela podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego, warunkujące zastosowanie środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Obowiązek wierzyciela, dotyczący kontroli wykonywania obowiązków przez zobowiązanych oraz podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, rozpoczyna się wraz z nabyciem przez obowiązek cechy wykonalności i trwa do wygaśnięcia obowiązku lub stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2022, poz. 479 ze zmianami dalej: u.p.e.a.) wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. W myśl art. 127 § 2 u.p.e.a. W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zgodnie z art. 127 § 3 i 4 u.p.e.a. w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może również nakazać zobowiązanemu dostarczenie posiadanej dokumentacji, a także posiadanych materiałów i środków przewozowych, niezbędnych do zastępczego wykonania egzekwowanej czynności, z zagrożeniem zastosowania odpowiednich środków egzekucyjnych w razie uchylenia się zobowiązanego od dostarczenia tych dokumentów, materiałów i środków przewozowych. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Stosownie do art. 128 w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Postanowienie powyższe zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego. Organ egzekucyjny, zgodnie z art. 129 u.p.e.a. może wydawać postanowienia w sprawie wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego oraz w sprawie dostarczenia dokumentacji, materiałów i środków przewozowych także w toku zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku. Do tych postanowień stosuje się przepisy art. 128. Zgodnie zaś z art. 130 u.p.e.a. jeżeli w postanowieniu w sprawie wykonania zastępczego nie wskazano osoby, której zostało zlecone zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku, organ egzekucyjny zleci wykonanie egzekwowanych czynności określonej przez siebie osobie w terminie nie dłuższym niż miesiąc i zawiadomi o tym zobowiązanego. W świetle stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego "art. 128 § 2 oraz art. 129 u.p.e.a. należy interpretować w ten sposób, że warunkiem wezwania zobowiązanego do wpłacenia określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego jest wcześniejsze doręczenie tytułu wykonawczego. Wezwanie zobowiązanego do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego zawarte w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego (art. 128 § 2 u.p.e.a.), czy też skierowane do zobowiązanego w osobnym postanowieniu (art. 129 u.p.e.a.) może bowiem nastąpić w toku wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje zaś na podstawie tytułu wystawionego przez wierzyciela (art. 28 u.p.e.a.). Natomiast organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (wyrok z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1285/17). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy poza sporem pozostaje, że ostateczną decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 1769/14 z dnia 21 października 2014 r. nałożono na skarżącego nakaz rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 7,50 m x 5,00 m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., gm. L. Decyzja ta została zaaprobowana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. VII SA/Wa 2974/14. Poza sporem pozostaje także, że decyzja ta nie była przez skarżącego wykonywana, wobec czego wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne w administracji. Pismem z dnia 22 lipca 2016 r. ( doręczonym 26 lipca 2016r.) upomniano zobowiązanego i wezwano do wykonania nałożonego obowiązku. W dniu 26 stycznia 2017r. wystawiony został Tytuł Wykonawczy TW-2 nr 1/2017 doręczony zobowiązanemu w dniu 27 stycznia 2017r. Z kolei w trakcie toczącego się już postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 30.000 złotych. W postanowieniu tym wskazano, że brak wykonania obowiązku rozbiórki w terminie wskazanym w tym postanowieniu spowoduje orzeczenie wykonania zastępczego tego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo skarżącego. Postanowienie to zostało utrzymane postanowieniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 1206/2017 z dnia 13 czerwca 2017r. Skarżący składał także w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym zarzuty, których organy nie uwzględniły postanowieniami PINB z [...] lutego 2017r. oraz MWINB NR 709/2017 z 12 kwietnia 2017r. Zgodność postanowień wydanych w przedmiocie zarzutów z prawem potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1251/17, którym oddalono skargę. Ostatecznie organ egzekucyjny postanowieniem z 3 czerwca 2024r. skierował obowiązek wynikający z Tytułu Wykonawczego TW-2 nr 1/2017 do wykonania zastępczego na koszt zobowiązanego. W tym stanie faktycznym, mając na względzie to, że podlegający egzekucji obwiązek jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym oraz, że wykorzystano już dostępne środki egzekucyjne, prawidłowo w ocenie Sądu organ wdrożył środek polegający na wykonaniu zastępczym nałożonego obowiązku, a organ II instancji zaskarżone postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy. W art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. zawarto zasadę, zgodnie z którą, w sprawach obowiązków z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. W sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego, oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym, niż wykonanie zastępcze. Wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia natomiast, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 u.p.e.a. Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie dodatkowej presji na zobowiązanego w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku. Presja ta ustaje z chwilą wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Możliwość umorzenia lub zwrotu grzywny w celu przymuszenia sprawia, że dolegliwość tego środka egzekucyjnego w przypadku wykonania obowiązku jest znikoma. Z kolei w przypadku zastosowania wykonania zastępczego skutki dla zobowiązanego (obowiązki wskazane w art. 129 ustawy, konieczność pokrycia kosztów poniesionych przez wykonawcę zastępczego) powstają natychmiast i ulegają one stopniowemu zwiększeniu wraz z zaawansowaniem prac wykonawcy zastępczego. Przypomnieć wypada, że wykonanie zastępcze jest środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym znajdującym zastosowanie wtedy, gdy egzekucja administracyjna dotyczy obowiązku polegającego na wykonaniu czynności, a więc związanego z podjęciem przez zobowiązanego pewnych działań. Chodzi tu o obowiązki polegające na wykonaniu czynności, które mogą być wykonane za zobowiązanego przez inną osobę. W związku z tym, nie stosuje się wykonania zastępczego do obowiązków mających charakter osobisty, a więc ściśle związanych z osobą zobowiązanego. Wykonanie zastępcze to środek egzekucyjny zaspokajający, czyli prowadzący wprost do osiągnięcia celu egzekucji, którym jest wykonanie obowiązku. Zastosowanie tego środka następuje na koszt zobowiązanego. Z uwagi na to, że obowiązek ciążący na zobowiązanym wykonuje inny podmiot, ale na koszt zobowiązanego, dochodzi tu do powstania układu stosunków między organem egzekucyjnym, zobowiązanym i wykonawcą. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127 u.p.e.a. może być orzeczone, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona wynikającego z ostatecznej decyzji obowiązku. Ponadto, z istoty zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika obowiązek zastosowania takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji obowiązku. Nie budzi wątpliwości, że organ egzekucyjny, po ustaleniu jakie środki egzekucyjne ma do wyboru w sprawie, winien zastosować wobec osoby zobowiązanej taką dolegliwość, która prowadzić będzie bezpośrednio do wykonania obowiązku i będzie dla niej najmniej uciążliwa. Skoro z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżący uchyla się od wykonania nałożonego na niego obowiązku rozbiórki (upomnienie, tytuł wykonawczy, a następnie nałożona grzywna), to orzekające w sprawie organy zasadnie przyjęły, że konieczny jest środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, znajdujący oparcie w art. 127 i następnych u.p.e.a. Określenie wysokości zaliczki na wykonanie zastępcze jest pozostawione uznaniu organu egzekucyjnego albowiem określenie jej wysokości pozostawiono organowi egzekucyjnemu, przy czym bezspornie musi ona znajdować uzasadnienie w materiale dowodowym sprawy. Pojęcie "zaliczka" nie ma definicji w u.p.e.a. Zaliczka może obejmować część prognozowanych kosztów wykonania zastępczego – i tak się stało w sprawie niniejszej albo ich całość. Istotne jest, aby po pierwsze zobowiązanie do wpłacenia zaliczki zostało uzasadnione w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, a po wtóre nie przekraczało ogólnej wartości kosztorysowej robót, ponieważ kwota wyższa niż ta wynikająca z kosztorysu inwestorskiego, nie może zostać potraktowana jako zaliczka na poczet wykonania zastępczego (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1023/10; wyrok NSA z 31 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 440/11). Kosztorys, jak sama nazwa wskazuje, określa koszt szacunkowy, w tym wypadku orzeczonej rozbiórki. Przy faktycznym wykonaniu robót kosztorys może ulec zarówno obniżeniu, jak i podwyższeniu, stanowi zatem miarkowanie kosztów wykonania zastępczego. W przypadku zlecenia wykonania zastępczego, to organ egzekucyjny dokonuje wyboru wykonawcy, a wysokość zaliczki ustalana jest na podstawie sporządzonego przez uprawniony podmiot kosztorysu. Wartość wycenionych robót budowlanych i kwota stosownej zaliczki nie jest zatem przedmiotem negocjacji między organem egzekucyjnym a zobowiązanym (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1663/10 – publ. CBOSA). W przedmiotowej sprawie , jak wskazały organy, zaliczka w kwocie 1300 zł jest kwotą niezbędna do sporządzenia kosztorysu inwestorskiego, na podstawie którego oszacowane zostaną koszty robót koniecznych dla wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i wyłonienia wykonawcy w ramach wykonania zastępczego. Nie można także tracić z pola widzenia okoliczności, że koszty te generuje sam skarżący nie wykonując obowiązku nałożonego ostateczną decyzją rozbiórkową. Z art. 128 § 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia określonej kwoty pieniężnej tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Określenie jej wysokości pozostawiono do uznania organu egzekucyjnego. Skoro z akt sprawy wynika, że skarżący uchyla się od wykonania nałożonego na niego obowiązku rozbiórki (upomnienie, a następnie nałożona grzywna), to orzekające w sprawie organy zasadnie przyjęły, że konieczny jest środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, znajdujący oparcie w art. 127 i następnych u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że są one niezasadne. Zarzut braku wyczerpującego zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Odnosząc się do zarzutu skargi , wyjaśnić trzeba, że zgodnie z treścią art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na organie egzekucyjnym ciąży obowiązek badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, ale organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jeżeli strona zobowiązana twierdzi w postępowaniu egzekucyjnym, że obowiązek nie istnieje bądź też ponosi niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, to okoliczności te musi wykazać w ramach złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w myśl art. 33 u.p.e.a. Zarzuty takie rozpoznaje się trybie art. 34 tej ustawy, a formą ich rozstrzygnięcia jest postanowienie organu. W przedmiotowej sprawie wnoszone przez skarżącego zarzuty we wskazanym trybie zostały prawomocnie oddalone. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje złożenie przez skarżącego w dniu 18 września 2024r. wniosku o uchylenie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 1769/14 z dnia 21 października 2014 r. o nakazie rozbiórki, bowiem w żaden sposób nie wpływa on na wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Istotnym pozostaje natomiast, że obowiązek rozbiórki jest ostateczny i podlega wykonaniu, a organ egzekucyjny ma obowiązek jego wyegzekwowania. Bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Nr 1477/2024 Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Nr [...] o zastosowaniu wykonania zastępczego z dnia [...] czerwca 2024 r. wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Po pierwsze wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie odbiera rozstrzygnięciu przymiotu ostateczności i nie wstrzymuje jego wykonania, po wtóre wyrokiem ( nieprawomocnym) z dnia 17 kwietnia 2025r. w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 2891/24 oddalono skargę A. Ł. na postanowienie MWINB z dnia 25 września 2024r. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy działające w sprawie nie naruszyły prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy ani prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na koniec należy wyjaśnić, że skarżący ma możliwość uniknięcia stosowania kolejnych środków egzekucyjnych w tym wykonania zastępczego i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym celu należy wykonać dobrowolnie ostateczną decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 7,50 m x 5,00 m zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., gm. L. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło