VII SA/Wa 397/12

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2012 r. po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. , znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 12 marca 2012 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPPr wniosek Stowarzyszenia [...] z siedzibą w P.w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu Stowarzyszenie wskazało, że nie prowadzi działalności gospodarczej i finansowej, gdyż jako Stowarzyszenie zwykłe prowadzić jej nie może. Wyjaśniono, że zrzesza mieszkańców P. w obronie środowiska i prawie do godnego zamieszkania. Stowarzyszenie podało, że nie pobiera żadnych składek, działalność oparta jest na zaangażowaniu społecznym członków. We wniosku Stowarzyszenie oświadczyło, że nie posiada majątku ani żadnych dochodów. Nie podało również rachunku bankowego. Zarządzeniem z dnia 20 marca 2012 r. wezwano Stowarzyszenie do uzupełnienia braków dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie; ilu liczy członków i skąd Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu. Wezwano także do udzielenia informacji, czy są ustalone składki członkowskie, jeśli tak należało wskazać ich wysokość i czy są one pobierane, chociażby okazjonalnie, jeśli tak należało wskazać częstotliwość z jaką są one pobierane. Ponadto, wezwano również stronę wnioskująca do podania jakie miesięczne koszty związane z działalnością ponosi Stowarzyszenie i co na te koszty się składa. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 2 kwietnia 2012 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź Stowarzyszenia na powyższe. Stowarzyszenie podało, że jest w fazie rozwoju organizacyjno-członkowskiego. Poinformowało, że na dzień 15 marca 2012 r. Stowarzyszenie liczy 39 członków. Nie ustaliło składek członkowskich. Nadmieniło, że obecnie trwa kampania informacyjna. Planowane jest zebranie w dniu 10 kwietnia 2012 r. z mieszkańcami P. i B. jako informacyjne i pozyskanie nowych członków. Dodano, że po zakończeniu naboru kwestia składek będzie dyskutowana i podjęte zostaną decyzje. Stowarzyszenie wyjaśniło, że nie pobierało żadnych składek okazjonalnie. Na prowadzenie działalności wynikającej ze statutu nie posiada środków. Działalność statutowa prowadzona jest poprzez wykorzystanie społeczne zaangażowanie części członków Stowarzyszenia. Stowarzyszenie poinformowało, że nie najmuje lokalu, korzysta nieodpłatnie z pomieszczeń Gminnego Domu Kultury do przeprowadzania sporadycznie zebrań, nikt z członków nie otrzymuje żadnych gratyfikacji. Stowarzyszenie publikuje artykuły korzystając wyłącznie nieodpłatnie z czasopism lokalnych. Redagowanie pism, korespondencja, odwołania, skargi, wykonują członkowie Stowarzyszenia społecznie i redagujący ponoszą opłaty za znaczki i przesyłki pocztowe. Stowarzyszenie wskazało, że miesięcznie nie ponosi żadnych kosztów. Wszelkie koszty np. papieru, ksera, opłat pocztowych pokrywają z własnych środków członkowie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Podnieść należy, że Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W niniejszej sprawie wskazać należy, iż stroną wnioskującą jest stowarzyszenie zwykłe, które w myśl przepisu art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku – Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) określa, że stowarzyszenie zwykłe wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków, i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz jednak może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Należy mieć na uwadze, że Stowarzyszeniu w § 7 regulaminu zagwarantowano możliwość pobierania składek członkowskich. Ustawowe ograniczenia źródeł finansowania stowarzyszenia zwykłego nie oznacza jednak, że określając cele i formy działania założyciele nie mają obowiązku przewidzieć środków na działalność takiego stowarzyszenia. Członkowie Stowarzyszenia realizując cele powinni w razie trudności w prowadzeniu działalności podjąć odpowiednie kroki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych np. poprzez pobieranie składek członkowskich w odpowiedniej wysokości lub zwiększenie liczby członków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie twierdzenie strony, iż działalność stowarzyszenia jest realizowana społecznie przez jego członków prowadzi do wniosku, iż obciążenia wynikające z kosztów sądowych na rzecz stowarzyszenia mogą również ponosić jego członkowie. Skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości zgromadzenia środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej np. w postaci pobierania składek członkowskich to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na państwo, czyli ogół obywateli. Nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie informacje podane w piśmie wyjaśniającym z dnia 29 marca 2012 r., iż Stowarzyszenie jest w fazie rozwoju i pozyskuje nowych członków, a kwestia naboru składek będzie dopiero przedmiotem dyskusji członków. Stowarzyszenie jak wynika z akt sprawy zgłosiło swą działalność do Starostwa Powiatowego pismem z dnia 4 marca 2011 r. (data wpływu 16 marca 2011r.) Zatem powinno także zapewnić środki na finansowanie swojej działalności. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej na wstępie ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.