VII SA/Wa 397/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Zielińska-Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r., znak:[...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 12 marca 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...], o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu wnioskodawca wskazał, że jako Stowarzyszenie zwykłe nie prowadzi działalności gospodarczej i finansowej. Wyjaśnił, że Stowarzyszenie zrzesza mieszkańców P. w celu obrony środowiska i prawa do godnego zamieszkania. Stowarzyszenie podało, że nie pobiera żadnych składek, a działalność oparta jest na zaangażowaniu społecznym członków. Ponadto złożono oświadczenie, że Stawarzyszenie nie posiada majątku ani żadnych dochodów. Zarządzeniem z dnia 20 marca 2012 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, ilu liczy członków i skąd Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności wynikającej z regulaminu, a także do udzielenia informacji, czy są ustalone składki członkowskie, jeśli tak to w jakiej wysokości i z jaką częstotliwością są pobierane. Wezwano również stronę wnioskującą do podania miesięcznych koszów związanych z działalnością Stowarzyszenia. W odpowiedzi na zarządzenie Stowarzyszenie wyjaśniło, że nie ustaliło składek członkowskich, a w dniu 10 kwietnia 2012 r. planowane jest zebranie z mieszkańcami P. i B. w celu pozyskania nowych członków. Dopiero po zakończeniu naboru kwestia składek będzie ponownie dyskutowana. Wyjaśniono również, że także okazjonalnie nie są pobierane żadne składki. Stowarzyszenie nie najmuje lokalu, korzysta nieodpłatnie z pomieszczeń [...] Domu Kultury do przeprowadzania sporadycznie zebrań, w związku z czym nie ponosi żadnych kosztów. Wszelkie koszty np. papieru, ksera, opłat pocztowych pokrywają z własnych środków członkowie. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od postanowienia z dnia 11 kwietnia 2012 r. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw. W sprzeciwie wywodzono, że zamiarem Stowarzyszenia nie jest przerzucanie kosztów postępowania na Państwo, a jedynie obrona interesu mieszkańców w rejonie planowanego lotniska, ponadto Stowarzyszenie jest w fazie organizacyjnej i zabezpieczania środków finansowych na działalność. Stowarzyszenie wskazało, że jego zawiązanie i działalność została wymuszona działalnością organów państwa i brakiem poszanowania interesu społecznego mieszkańców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 11 kwietnia 2012 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z § 1 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym - gdy osoba ta lub jednostka organizacyjna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wskazać należy, iż stroną wnioskującą jest stowarzyszenie zwykłe, które zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, spadków, i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej, lecz może uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Wnioskujące Stowarzyszenie w § 7 regulaminu przewidziało możliwość pobierania składek członkowskich na finansowanie działalności. W sprzeciwie podkreślono, że Stowarzyszenie jest w fazie organizacyjnej i zamierza zabezpieczyć środki finansowe na działalność. Podnieść należy, że Stowarzyszenie w ramach realizacji działalności statutowej, przewidując realizację praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło niezbędne działania by zdobyć środki na pokrycie wydatków, w tym kosztów postępowania sądowego. Jak wynika ze złożonego oświadczenia Stowarzyszenie znajduje się w fazie organizacyjnej i zabezpieczania środków na swoją działalność. Twierdzenie to nie zostało w jakikolwiek sposób udowodnione. Stowarzyszenie zgłosiło swoją działalność do Starostwa Powiatowego pismem z dnia [...] marca 2011 r., natomiast skarga na decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. została złożona w dniu [...] stycznia 2012 r. Tym samym między zarejestrowaniem Stowarzyszenia, a wniesieniem skargi upłynęło 10 miesięcy. Argumentu Stowarzyszenia, że pozostaje ono w fazie organizacyjnej przez okres ponad roku i nie pobiera składek nie można uznać za uzasadniony i przyjąć, że jest przesłanką do przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie, w ocenie Sądu powinno już na etapie powstania, zabezpieczyć środki finansowe na realizację celów statutowych. Niewykorzystanie przewidzianych prawem możliwości m.in. w postaci ustalenia i pobierania składek członkowskich pozwalających na zgromadzenie środków finansowych niezbędnych do prowadzenia działalności statutowej, jest przesłanką odmowy przyznania prawa pomocy. (vide. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1361/05). Skoro Stowarzyszenie od momentu rejestracji nie poczyniło starań w kierunku zabezpieczenia środków finansowych na działalność statutową to nie można przerzucać kosztów jego funkcjonowania na Państwo. Doszłoby bowiem do sytuacji, w której działalność Stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, a nie z własnego majątku. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.