VII SA/Wa 403/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sedzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M.L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, dalej zw. Prezesem NFZ, decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. (nr [...]), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027), dalej zw. ustawą o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks w postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.L, od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] listopada 2008r., ([...]) stwierdzającej objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 6 listopada 2001 r. do dnia 5 listopada 2004r. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji pismem z dnia 22 września 2008r. doręczonym dnia 1 października 2008r. poinformował M.L. o wszczęciu postępowania oraz wskazał siedmiodniowy termin na zgłoszenie uwag, wniosków oraz wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów. Prezes NFZ powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004r., a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153, ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003r. wskazał, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania. W okresie tym obowiązywały kolejno dwie ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) określające, iż przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Organ podniósł, że zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie powinno być utożsamiane z podjęciem takiej działalności. Określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności wpisywanej do ewidencji powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone przez osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych. Z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej Burmistrza Gminy R. wynika, że M.L. rozpoczął działalność 6 listopada 2001 r. (nr ew. [...]). ZUS poinformował, że M.L. w okresie od 6 listopada 2001 r. do 5 listopada 2004r., winien zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, mimo podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu z tytułu umowy zlecenia. Ponadto, z pism Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 lipca 2008r. i 23 października 2008r. wynika, że M.L. był zarejestrowany w tym urzędzie jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą ww. okresie i nie zgłaszał przerw w jej prowadzeniu, a także deklarował przychody z tego tytułu za lata 2001-2004. Organ stwierdził, że z art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990r. (Dz.U. z 2008r, Nr 50, poz. 291 ze zm.) wynika, że jeśli osoba podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS-ie wyłączona jest z obowiązkowego ubezpieczenia społecznego rolników. Zawarcie umowy zlecenia przez M.L. nie wyłączyło obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 22 ww. ustawy z 6 lutego 1997r., jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana była z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-7. Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2003r. ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 82 ustawy o świadczeniach osoba spełniająca przesłanki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, winna opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne z każdego tytułu odrębnie. Z tych przyczyn Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył M.L., wnosząc o jego uchylenie i zarzucając obrazę przepisów prawa procesowego * art. 7 w zw. z art. 77, i art. 80 kpa poprzez uznanie, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona z uwzględnieniem interesu społecznego; * art. 10 kpa - poprzez uznanie, że skarżącemu zapewniono prawo do czynnego udziału w postępowaniu tj. poinformowano o toczącym się postępowaniu pismem z dn. 22.09.2008r; * art. 107 kpa poprzez uznanie, że decyzja zawiera wymienione w tym przepisie elementy, a w szczególności, że została należycie podana podstawa prawna podczas gdy organ I instancji, pomimo powołania art. 16 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie wymienia go jako podstawy rozstrzygnięcia; * błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, iż skarżący objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej we wskazanym okresie. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] listopada 2008r. stwierdzającą objęcie M.L/ obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 6 listopada 2001 r. do dnia 5 listopada 2004r. Podstawę prawną działania organów stanowiły przepisy trzech ustaw obowiązujących w spornym okresie, to jest od dnia 6 listopada 2001 r. do dnia 5 listopada 2004r.: art. 8 pkt 1 lit. c, e i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej do dnia 31 marca 2003r, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c, e i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ obowiązującej do dnia 30 września 2004r., a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, e i art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązującej od dnia 1 października 2004r. Przedstawiona przez organ argumentacja, aczkolwiek zasadna, nie została jednak - zdaniem Sądu - wyjaśniona w zgodzie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego art. 7, 77, a w szczególności art. 8 kpa tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i art. 107 § 3 kpa. Wskazać trzeba, że spełnienie norm wynikających z przepisu art. 8 w zw. z art. 107 § 3 kpa wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby także w uzasadnieniu decyzji przystępnie wyjaśnić stronie podstawy prawne i wynikające z nich skutki prawne w starannie ustalonym stanie faktycznym. Uzasadnienie prawne decyzji nie może zatem polegać na powołaniu przez organ przepisów prawa, lecz powinno zawierać jasno umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz w sposób przekonujący i zrozumiały dla strony wskazywać związek między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Strona winna bowiem zrozumieć sens i istotę działania organu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być więc tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (patrz, wyrok WSA z 7 stycznia 2009r., II SA/Wa 1245/08, LEX nr 475217). W niniejszej sprawie organ odwoławczy wprawdzie przedstawił argumentację prawną w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w spornym okresie, jednak nie wyjaśnił w sposób zrozumiały dla skarżącego przesłanek podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto wskazać trzeba, że skarżący konsekwentnie podnosił, iż wykonywane przez niego czynności nie wyczerpywały definicji pozarolniczej działalności gospodarczej, zatem obowiązkiem organu odwoławczego było wyjaśnienie również tej kwestii. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy.