VII SA/Wa 407/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy E. B. w sprawie ze skargi E. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji postanawia: odmówić E. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od części kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez E. B.. Wnioskodawca wniósł o zwolnienie od części kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu emerytury wnioskodawcy i renty jego małżonki w łącznej wysokości 4 601,99 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą w wieku 81 lat, żona ma 77 lat. Wnioskodawca jest niepełnosprawny fizycznie z powodu przebytego wypadku komunikacyjnego oraz szeregu chorób (migotanie przedsionków serca, choroba płuc, nadciśnienie tętnicze, zwyrodnienie stawów, choroby wzroku). Żona wnioskodawcy przebyła operację nowotworową, cierpi na choroby tarczycy, serca, zapalenie stawów choroby wzroku. Z tego powodu wydatki na leczenie w II półroczu 2014 r. wyniosły 3 168 zł., a w I kwartale 2015 r. około 1 500 zł. Do ww. wydatków dochodzą wysokie koszty zakupu opału, energii elektrycznej, gazu, wody, ścieków wywozu odpadów. Wnioskodawca wskazał, że posiada dom jednorodzinny o pow. 81 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,5776 ha, komórkę gospodarczą o pow. 38 m2, oszczędności w wysokości około 15 000 zł. Innych danych wskazujących na sytuację majątkową nie wskazano. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od części kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową E. B. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca jest wprawdzie z żoną osobą starszą i cierpiącą na różne dolegliwości, a w związku z tym ponoszącą zwiększone wydatki na leki, jednakże wnioskodawca z żoną posiadają stały dochód w łącznej wysokości ponad 4 600 zł., posiada oszczędności w kwocie znacznie przewyższającej wysokość pozostałych w sprawie kosztów sadowych, które obecnie wynoszą 500 zł. Poza ww. wpisem w sprawie mogą pojawić się koszty: wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. oraz opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku – 100 zł. (jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu) oraz opłaty kancelaryjne za odpisy. Wydatki te są w zasięgu możliwości finansowych strony. Wnioskodawca posiada dom jednorodzinny oraz nieruchomość rolną. Okoliczność te nie wskazują by strona była osobą ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej w szczególności w takiej, iż mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogłaby ponieść kosztów sprawy. Z pewnością nie można wskazać, że wnioskodawca pozbawiony jest środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W tym stanie rzeczy uznano, że wnioskodawcę stać będzie, na poniesienie wydatku związanego z opłaceniem kosztów sądowych i opłaceniem zawodowego pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.