VII SA/Wa 412/16

WyrokWSA w Warszawie2017-01-11

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało wydane prawidłowo, w szczególności czy organ egzekucyjny właściwie doręczył upomnienie i tytuł wykonawczy, czy obowiązek był możliwy do wykonania przez zobowiązanego oraz czy wysokość nałożonej grzywny została odpowiednio uzasadniona?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy prawa. Kluczowe naruszenia dotyczyły nieprawidłowego doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, co poddaje w wątpliwość skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Ponadto, organy nie ustaliły w sposób wystarczający, czy obowiązek wyłączenia budynku z użytkowania był możliwy do wykonania przez zobowiązaną, zwłaszcza w kontekście obowiązku dostarczenia lokali zamiennych przez gminę. Dodatkowo, organy nie uzasadniły w sposób należyty wysokości nałożonej grzywny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z maja 2015 r. o nałożeniu na skarżącą grzywny w kwocie 5.000 zł w celu przymuszenia do wykonania decyzji PINB z października 2013 r. nakazującej wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego. Skarżąca podnosiła, że nie ponosi winy za niewykonanie obowiązku, gdyż podjęła wszelkie możliwe działania, a przeszkodą było oczekiwanie na dostarczenie lokali zamiennych przez gminę. Kwestionowała również prawidłowość doręczeń upomnienia i tytułu wykonawczego z uwagi na ustanowionego pełnomocnika oraz brak uzasadnienia wysokości grzywny.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie WINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB. Zasądził od WINB na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]grudnia 2015 r. nr: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Nr [...] z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją Nr [...] z [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (zwany dalej: PINB, organ I instancji), nakazał [...] (zwana dalej: skarżąca): w pkt 1 – wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...] położonej przy ul. [...] w [...]; w pkt 2 – umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz wydzielenia strefy zagrożenia; w pkt 3 – zabezpieczenie budynku przed dostępem osób trzecich. Decyzji niniejszej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z niewykonaniem przez skarżącą obowiązku wynikającego z ww. decyzji, organ I instancji wystawił [...] maja 2014 r. upomnienie znak [...], doręczone skarżącej 12 maja 2014 r., w którym wezwano skarżącą do wykonania obowiązku określonego ww. decyzją z [...] października 2013 r. Następnie [...] listopada 2014 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], który doręczono skarżącej 12 listopada 2014 r. Postanowieniem Nr [...]z [...] maja 2015 r. PINB, działając na podstawie art. 119 § 1 i art. 121 § 2 i § 4 w związku z art. 17 § 1 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., zwana dalej: u.p.e.a.), orzekł o nałożeniu na skarżącą grzywny w kwocie 5.000,00 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w decyzji Nr [...] z [...] października 2013 r. i tytule wykonawczym [...] z [...] listopada 2014 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku we wskazanym terminie, orzeczone będzie wykonanie zastępcze oraz określił termin uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia na rachunek organu. Jednocześnie PINB orzekł o nałożeniu obowiązku uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości: 68,00 zł. Postanowienie niniejsze doręczone zostało skarżącej 18 maja 2015 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że przez ponad rok od wydania decyzji Nr [...] skarżąca nie wykonała wynikającego z niej obowiązku (polegającego na wyłączeniu z użytkowania budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...] położonej przy ul. [...] w [...], umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz wydzielenia strefy zagrożenia, zabezpieczenia budynku przed dostępem osób trzecich). Tymczasem z uwagi na istniejące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazał, że wysokość grzywny nie wynika bezpośrednio z u.p.e.a., w związku z czym jej wysokość rozstrzyga w sposób uznaniowy organ egzekucyjny. W celu zapewnienia efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego biorąc pod uwagę zasadę celowości określoną w art. 7 § 2 i zasadę niezbędności art. 7 § u.p.e.a., za zasadne uznał nałożenie grzywny w wysokości 5.000,00 zł. Z przepisów tych wynika obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. W zażaleniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i umorzenie postepowania egzekucyjnego. Podała, że zażalone postanowienie narusza przepisy prawa i jest dla niej krzywdzące. Wniosła nadto o wstrzymanie wykonania ww. postanowienia. Skarżąca wskazała, że w związku z podeszłym wiekiem (80 lat) udzieliła swojemu synowi [...] pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego w sprawie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Pełnomocnictwo jest bardzo szerokie i obejmuje m in. zarządzanie i administrowanie nieruchomością, odbierania korespondencji, występowania przed wszelkimi organami władzy we wszystkich sprawach związanych z tą nieruchomością. W razie wątpliwości treść pełnomocnictwa należy Interpretować rozszerzająco. Odpis pełnomocnictwa został złożony w organie I instancji jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie stanu technicznego ww. budynku. Korespondencja urzędowa była kierowana do syna w 2013 i częściowo 2014 r. Syn uczestniczył w czynnościach urzędowych na każde wezwanie organu oraz wykonywał wszelkie obowiązki, jak np. dostarczył ocenę techniczną, wykonywał (kilkakrotnie) pkt 2 i 3 decyzji Nr [...]. Jak się obecnie okazało, począwszy od maja 2014 r. pełnomocnik nie był powiadomiony o wszelkich czynnościach i rozstrzygnięciach organu, m.in. nie otrzymał upomnienia z 6 maja 2014 r., zawiadomienia o czynnościach kontrolnych z 29 lipca 2014 r., tytułu wykonawczego i dalszej korespondencji. Wskutek powyższego została pozbawiona obrony swych praw. Podała, iż decyzję PINB Nr [...] starała się z pomocą syna wykonywać bezzwłocznie. Pkt 2 i 3 tej decyzji był wykonywany wielokrotnie, bowiem osoby trzecie niszczyły tablicę o zagrożeniach oraz zabezpieczenia przed dostępem osób trzecich. Stwierdza więc, że powyższe obowiązki zostały wykonane. Odnośnie wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego zostały podjęte wszelkie działania zgodne z prawem, pismami z 6 grudnia 2013 r. wezwała lokatorów do opuszczenia lokalu, wypowiedziała najem oraz zawiadomiła władze Gminy [...] o dostarczeniu lokalu zamiennego na podstawie art. 32 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2014 poz. 150 zez zm., zwana dalej: u.o.l.). 10 lipca 2014 r. ponownie wezwała byłych najemców do opróżnienia lokalu (wezwanie przesądowe). 12 lipca 2014 r. po uzyskaniu wiadomości, że byli najemcy odmówili zawarcia umowy najmu lokalu zaoferowanego przez Gminę [...], wystąpiła do Sądu Rejonowego w [...] z powództwem o eksmisję. [...] lutego 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] wydał wyrok eksmisyjny, jednocześnie ustalając w nim prawo byłych najemców do otrzymania lokalu zamiennego, którego obowiązek dostarczenia spoczywa na Gminie [...]. 31 marca 2015 r. skarżąca wystąpiła do Gminy [...] (dołączając odpis prawomocnego wyroku), o wykonanie pkt II i III wyroku poprzez dostarczenie mieszkańcom domu lokalu zamiennego. Skarżąca oświadczyła, iż o wszystkich swoich działaniach informowała na bieżąco PINB, przesyłając kopie dokumentów. Zgodnie z prawem nie ma innych środków zmierzających do wyłączenia z użytkowania spornego budynku mieszkalnego, niż te które do tej pory zostały w sprawie wykorzystane. Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie postanowieniem Nr [...] z [...] grudnia 2015 r. WINB, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2014 r. poz. 1409, zwane dalej: p.b.), orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. W uzasadnieniu postanowienia WINB stwierdził zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Podał, iż zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a. postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nie uiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Ocenił, iż organ I instancji wydając zażalone postanowienie zastosował się do dyspozycji ww. przepisu. Wskazał, iż PINB uzasadnił w sposób niebudzący wątpliwości kwotę, w jakiej ustalił wysokość przedmiotowej grzywny nałożonej na podstawie art. 121 § 4 u.p.e.a. uznając, że przedmiotowa kwota grzywny ustalona w wymiarze 5.000,00 zł ma na celu zapewnienie efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Kwota ta nie przekracza dopuszczalnych ustawowych granic, w jakich organ egzekucyjny może w sposób uznaniowy ustalić wymiar grzywny w celu przymuszenia. Wskazał, że pomimo faktu, iż decyzja PINB Nr [...] stała się ostateczna skarżąca nie wykonała w całości wynikającego z niej obowiązku. Zdaniem organu odwoławczego argumentacja zawarta w zażaleniu pozostaje bez wpływu na ocenę wydanego rozstrzygnięcia, które zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Analiza dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wykazała, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany. Ewentualne odstąpienie od czynności egzekucyjnych może mieć miejsce jedynie w sytuacji całkowitego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, zaś niedyspozycja finansowa skarżącej nie stanowi przesłanki do uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ odwoławczy wskazał skarżącej, że zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nie uiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Zaś według art. 126 u.p.e.a., na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Skargę do sądu administracyjnego na powołane postanowienie złożyła skarżąca wnioskując o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżąca powtórzyła argumenty podnoszone na etapie postępowania zażaleniowego. Podała nadto, że nie może ponosić odpowiedzialności za niewykonanie pkt 1 decyzji z [...] października 2013 r. Od początku wydania tego rozstrzygnięcia Gmina [...] nie kwestionowała swego obowiązku przekwaterowania byłych najemców do lokalu zamiennego. O obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego byłym lokatorom przez Gminę [...] - PINB wiedział od samego początku, bowiem odpis decyzji z [...] grudnia 2013 r. przesłał do temu organowi, wypełniając obowiązek wynikający z art. 68 pkt 2 p.b. Na potwierdzenie braku możliwości wykonani przez nią pkt 1 decyzji z [...] października 2013 r. skarżąca przedstawiła liczne orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż kontrolowane postępowanie dotyczyło prawidłowości prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania egzekucyjnego, w tym zgodności z prawem postanowienia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, a zatem tego, czy organ miał podstawy do stwierdzenia niewykonania przez skarżącą pierwotnego obowiązku (wynikającego z decyzji PINB z [...] października 2014 r. nakazującej obowiązek wykonania określonych czynności), oraz czy nałożona grzywna jest prawem dopuszczalna. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Według art. 26 § 4 u.p.e.a., jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym (tak jak w kontrolowanej sprawie), przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, stosowanym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, którego zadaniem jest doprowadzenie do realizacji tychże obowiązków, wynikających z decyzji administracyjnej. Grzywna ta nie ma zatem charakteru sankcji za niewykonanie nałożonych obowiązków, a jedynie ma odpowiednio zmotywować osobę zobowiązaną do ich realizacji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 759/11, LEX nr 1082805). Każdy środek egzekucyjny, w tym grzywna w celu przymuszenia, może być nakładany aż do momentu całkowitego wykonania obowiązku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1199/09, LEX nr 649830). Dopiero w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Przepis art. 119 u.p.e.a. określa, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 120 § 1 u.p.e.a.). Wedle art. 121 § 1 u.p.e.a., grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł (por. art. 121 § 2 u.p.e.a.). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200.000 zł (art. 121 § 3 u.p.e.a.). Z kolei art. 122 § 1 u.p.e.a. statuuje, iż grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 (organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony), 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. W myśl art. 122 § 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Analiza materiału dowodowego niniejszej sprawy wskazuje, że przepisy powyższe zostały naruszone. Po pierwsze PINB upomnieniem znak [...] z [...] maja 2014 r., wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku polegającego na wykonaniu określonych w decyzji z [...] października 2013 r. czynności. Upomnienie to doręczone zostało bezpośrednio skarżącej z pominięciem ustanowionego w sprawie do działania w jej imieniu pełnomocnika. Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika, iż pełnomocnictwo notarialne z 14 sierpnia 2013 r., uprawniające syna skarżącej ([...]) do reprezentowania skarżącej obejmowało m in. zarządzanie i administrowanie nieruchomością położoną w [...] przy ul. [...], odbierania korespondencji, występowania przed wszelkimi organami władzy we wszystkich sprawach związanych z tą nieruchomością. W razie wątpliwości treść pełnomocnictwa należy interpretować rozszerzająco. Ww. dokument złożony został w organie I instancji po doręczeniu skarżącej zawiadomienia z 30 września 2013 r. o oględzinach spornego budynku (brak daty wpływu do organu, prawdopodobnie pełnomocnictwo złożono 5 listopada 2013 r. w czasie oględzin). Wydany przez PINB tytuł wykonawczy Nr [...] z [...] listopada 2014 r., doręczony został bezpośrednio skarżącej z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Jak przedstawiono wyżej, według regulacji zawartej w art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Nieprawidłowe doręczenie tytułu wykonawczego poddaje w wątpliwość skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Także stanowiące przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego doręczane były bezpośrednio skarżącej, zaś sformułowane w zażaleniu zarzuty w tym zakresie organ odwoławczy pominął całkowitym milczeniem. W ocenie Sądu takie działanie organów, w szczególności WINB, który w ogóle nie odniósł się do tej kwestii jest nieprawidłowe, podstawowym bowiem obowiązkiem organów przy wszczęciu postępowania administracyjnego, w tym przypadku postępowania egzekucyjnego jest właściwe ustalenie stron postępowania, a co za tym idzie i ich pełnomocników. Zaniechanie w tym zakresie powoduje nieskuteczność wdrożenia postępowania egzekucyjnego (doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego). W przypadku wątpliwości ustanowionego pełnomocnictwa organ I instancji winien zwrócić się do skarżącej o potwierdzenie czy ustanowiony pełnomocnik dalej ją reprezentuje, czy też występuje samodzielnie. Zasadny jest zatem zarzut skargi w tym zakresie. Po drugie z akt administracyjnych skargi wynika, co podnosi także skarżąca w zażaleniu i skardze, że po doręczeniu (prawidłowym) decyzji PINB z [...] października 2013 r. podjęła ona czynności w celu wykonania decyzji. Wezwała bowiem lokatorów spornego budynku – [...] do opuszczenia budynku przy ul. [...] w [...], informując o wypowiedzeniu umowy najmu i fakcie wyłączenia ww. budynku z użytkowania przez PINB z powodu jego złego stanu technicznego. Zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o zabezpieczenie lokalu zamiennego na rzecz [...]. Wreszcie wystąpiła o eksmisję ww. osób z ww. nieruchomości. Wyrokiem z [...] lutego 2015 r. sygn.. akt I C [...] Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny rozpoznając ww. powództwo o eksmisję orzekł: w pkt I – nakazał [...] opuszczenie i opóźnienie spornego lokalu, w pkt II – ustalił, że [...] przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu zamiennego, którego obowiązek dostarczenia spoczywa na gminie [...], w pkt III – wstrzymał wykonanie pkt I wyroku do czasu przedstawienia ww. przez Gminę [...] oferty zawarcia umowy lokalu zamiennego. Orzeczenie niniejsze stało się prawomocne 25 marca 2015 r. Ponadto jak wykazała skarżąca wykonała pkt 2 i 3 decyzji z [...] października 2013 r. (umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz wydzielenia strefy zagrożenia; zabezpieczenie budynku przed dostępem osób trzecich). Z treści postanowienia WINB wynika, że okoliczność ta nie jest przez organ odwoławczy kwestionowana. Sąd wskazuje, że orzekające w sprawie organy nie ustaliły, czy obowiązek wykonawczy oraz wyrok eksmisyjny określają osoby, które zamieszkują w spornym budynku. Nie ustalono także, czy decyzja z [...] października 2013 r. w zakresie pkt 1 (wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...] położonej przy ul. [...] w [...]) mogła zostać przez skarżącą wykonana. Jak wynika bowiem z treści art. 11 ust. 9 u.o.l., w przypadku opróżnienia lokalu w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku lokatorowi przysługuje prawo do lokalu zamiennego. Obowiązek dostarczenia lokalu spoczywa do dnia 31 grudnia 2017 r. na właściwej gminie (art. 32 u.o.l.). Jego realizację zapewnia art. 68 pkt 2 p.b., który nakazuje doręczać decyzje o wyłączeniu budynku z użytkowania podmiotowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów. O ile więc egzekwowany obowiązek wyłączenia budynku z użytkowania obciąża właściciela, o tyle zobowiązanym do zapewnienia lokali zamiennych jest inny podmiot – gmina. Jak podkreślił NSA w wyroku z 5 listopada 2000 r. sygn. akt IISA/Gd 1685/98 skarżącego nie obciąża obowiązek dostarczenia takich lokali, skoro nimi nie dysponuje. Wszelkie opóźnienia wykonania nakazu opróżnienia lokalu będą obciążały podmiot zobowiązany do dostarczenia lokali. Do momentu, gdy lokale takie nie zostaną dostarczone obowiązek nie jest więc możliwy do wykonania. Skarżąca tak w zażaleniu jak i w skardze, podnosiła , że wykonała te z obowiązków, które była w stanie wykonać – tj. umieszczenie na budynku tablicy o zagrożeniach oraz zabezpieczenie budynku przed dostępem osób trzecich, wypowiedzenie umów najmu lokali lokatorom, wystąpienie do sądu cywilnego z pozwem o eksmisję lokatorów, wystąpienie do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie lokatorom lokali zastępczych. Wobec tego organ w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany jest rozważyć kwestię wykonalności zobowiązania. Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów Sąd stwierdza także, iż w podjętych rozstrzygnięciach organy nie uzasadniły ustalonej kwoty grzywny. Należy zaznaczyć, że wymierzając grzywnę organ winien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia każdorazowo przedstawić ustalenia faktyczne, które stały się podstawą wymierzenia grzywny w takiej, a nie innej wysokości. Tymczasem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ nie uzasadnił nałożenia na skarżącą kwoty sankcji. Lakoniczne wskazanie przez PINB, że - wysokość grzywny nie wynika bezpośrednio z u.p.e.a., w związku z czym jej wysokość rozstrzyga w sposób uznaniowy organ egzekucyjny. W celu zapewnienia efektywności prowadzonego postępowania egzekucyjnego biorąc pod uwagę zasadę celowości określoną w art. 7 § 2 i zasadę niezbędności art. 7 § u.p.e.a., za zasadne uznał nałożenie grzywny w wysokości 5.000,00 zł) - nie jest wystarczające i nie spełnia przesłanek z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Braku tego nie konwalidował również organ odwoławczy akceptując w całości postanowienie organu I instancji. Stwierdzić trzeba, że organ winien określić wysokość grzywny po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w tym okoliczności wskazywanych w toku postępowania przez skarżącą, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Należy pamiętać, że rozstrzygnięcie uznaniowe w zakresie wymiaru grzywny winno być szczególnie starannie uzasadnione, tak by adresat, a w dalszej kolejności Sąd mógł zweryfikować, czy wszelkie podniesione przez strony okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane należytej ocenie. Z akt sprawy wynika, że organ ustalając wysokość grzywny nie uwzględnił dokumentów sprawy, z których wynika, że skarżąca podjęła wszelkie możliwe czynności zmierzające do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB z [...] października 2013 r. Poza tym nie uwzględniono okoliczności, że przedmiotowy obowiązek został częściowo wykonany. Skarżąca w toku postepowania zażaleniowego podkreślała , że nie jest w stanie wykonać w dalszym zakresie nałożonego nań obowiązku z uwagi na niezakończenie przez Gminę [...] procedury wskazywania lokali zamiennych dla lokatorów przedmiotowego budynku. Powyższe okoliczności winny zostać uwzględnione przy ustalaniu wysokości nakładanej grzywny w celu przymuszenia. Ponownie rozpoznając sprawę organy zastosują się do wskazanych niniejszym uzasadnieniem wytycznych Sądu. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1). O kosztach postępowania – zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł (pkt 2 wyroku), biorąc za podstawę art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło