VII SA/Wa 42/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi I.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz I.J. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2008r. (nr [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), dalej zw. kpa, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), dalej zw. Prawem budowlanym, po rozpatrzeniu odwołania I.J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (nr [...]) z dnia [...] lipca 2006r. - umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że powołaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2006r. organ I instancji udzielił J. i A. S. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wybudowanego przy ul. P. w W. (działka nr [...]). W dniu [...] listopada 2008r. odwołanie od tej decyzji złożyła I.J. wskazując, że jest stroną postępowania i żądając doręczenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, powołując się na uchwałę NSA z dnia 5 lipca 1999r. (OPS 16/98), iż w przypadku stwierdzenia, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę postępowania, organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie odwoławcze zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ustalenie takiej przesłanki stwarza bowiem obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji, gdyż nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Następnie, powołując się na orzecznictwo, organ wyjaśnił pojęcie interesu prawnego i stwierdził, że brak jest podstaw do uznania odwołującej za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Skargę na to rozstrzygnięcie złożyła I.J. podnosząc, że do chwili obecnej nie otrzymała ww. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego budynku wybudowanego z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] lutego 1994r. (nr [...]). Skarżąca podniosła, że decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. (nr [...]) Prezydent [...] uchylił ww. decyzję z dnia [...] lutego 1994r. o pozwoleniu na budowę spornego budynku. Natomiast wyrokiem z dnia 26 października 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (VII SA/Wa 1235/06) uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2006r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2006r. zatwierdzającą projekt budowlany zamienny i nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Zdaniem skarżącej, art. 28 kpa daje jej przymiot strony w sprawie pozwolenia na użytkowanie, gdyż istnieją normy prawne tj. Prawo budowlane oraz m. in. rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (...) przyznające skarżącej i jej rodzinie ochronę prawną. Skarżąca wskazała, że organ odwoławczy winien podejmować działania zgodne z art. 7 i 6 kpa. Następnie powołała wyrok z dnia 26 października 2006r. (VII SA/Wa 1264/06), w którym wskazano, że prawnie skuteczne jest zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko co do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. Inwestor budując ww. budynek z istotnymi odstępstwami postawił płot i wybudował zjazd do garażu w taki sposób, że uniemożliwił poszerzenie ul. P. do szer. 10m określonej w § 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, a ponadto uniemożliwia doprowadzenie wodociągu i kanalizacji do działki skarżącej. I.J. podniosła również, że pomimo upływu dwóch lat od wyroku WSA, organy nie wykazały, że lokalizacja budynku mieszkalnego, płotu i utwardzonego zjazdu od strony ul. P. są zgodne z przepisami prawa i wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2006r. o pozwoleniu na użytkowanie ww. budynku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, oz.1270), dalej zw. ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż władny jest usunąć zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego również z innych przyczyn niż zarzuty wskazane w skardze. Sąd z urzędu bierze pod uwagę naruszenie przepisów dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Takich uchybień Sąd dopatrzył się w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżoną decyzję wydano z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 16 kpa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008r. umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem I.J. z dnia [...] listopada 2008r., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2006r. - udzielającej pp. S. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego. Podkreślić przede wszystkim należy, iż organ odwoławczy, przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym, obowiązany jest w postępowaniu wstępnym podjąć czynności zmierzające do ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Termin do wniesienia odwołania ma bowiem charakter zawity (por. wyr. NSA z dnia 2 października 1996 r., SA/Ka 1742/95, niepubl.). Oznacza to, że dokonanie tej czynności po jego upływie jest bezskuteczne. Warunkiem skuteczności czynności wniesienia odwołania jest zatem dokonanie jej w ustawowo określonym terminie. W ocenie Sądu, konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, w przypadku ustalenia nieposiadania interesu prawnego przez podmiot odwołujący się, może nastąpić dopiero w toku postępowania odwoławczego. Kwestia ustalenia istnienia interesu prawnego stanowi bowiem jeden z elementów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże postępowanie takie organ odwoławczy może wszcząć tylko w przypadku wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wszczyna bowiem postępowania odwoławczego, a jedynie nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 134 kpa. Skoro w niniejszej sprawie oczywisty był fakt, że skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem terminu – odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2006r. zostało bowiem wniesione w dniu [...] listopada 2008r., to w świetle przedstawionej argumentacji, organ nie mógł rozstrzygać merytorycznie w kwestii istnienia lub braku interesu prawnego wnoszącej odwołanie. W tym miejscu wskazać trzeba, że – zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w orzecznictwie sądów administracyjnych - rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W takiej sytuacji organ dokonuje bowiem weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która na podstawie art. 16 § 1 kpa korzysta z ochrony trwałości (por. wyr. NSA z dnia 18 listopada 1999 r., I SA 330/99, niepubl.; wyr. NSA z dnia 14 kwietnia 1999r., I SA 1823/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 70; uch. NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4; wyr. NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., IV SA 1006/96, niepubl.). Na koniec podkreślić należy, że w treści uzasadnienia powołanej przez organ odwoławczy uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999r. (OPS 16/98) wprost wskazano, że konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa zachodzi w przypadku ustalenia w toku postępowania odwoławczego nieposiadania interesu prawnego przez podmiot odwołujący się. Jednocześnie NSA uznał "za przekonującą podawaną w piśmiennictwie egzemplifikację przypadków, kiedy w fazie wstępnej postępowania odwoławczego (badania jego dopuszczalności) można przyjąć, iż jest ono niedopuszczalne na podstawie art. 134 k.p.a. i tym samym są powody do wydania na podstawie powołanego przepisu stosownego postanowienia". W związku z powyższym, rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ppsa orzekł jak pkt I i II wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.