VII SA/Wa 43/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J.J. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. (nr 2494), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), dalej zw. kpa, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), dalej zw. Prawem budowlanym, po rozpatrzeniu odwołania J.J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (nr [...]) z dnia [...] lipca 2006r. - umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że powołaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2006r. organ I instancji udzielił J. i A. S. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wybudowanego przy ul. [...] w W. (działka nr [...]). W dniu [...] listopada 2008r. odwołanie od tej decyzji złożył J.J. wskazując, że jest stroną tego postępowania i żądając doręczenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, powołując się na uchwałę NSA z dnia 5 lipca 1999r. (OPS 16/98), iż w przypadku stwierdzenia, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę postępowania, organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie odwoławcze zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ustalenie takiej przesłanki stwarza bowiem obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji, gdyż nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Następnie, powołując się na orzecznictwo oraz treść art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, organ wyjaśnił pojęcie interesu prawnego i wskazał, że inwestorami są obecnie A.D. i P.R., jako następcy prawni pp. S.. Nie było zatem podstaw do uznania J.J. za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył J.J., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący powołał się na orzecznictwo, w którym wyrażono stanowisko, że art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego dotyczy tylko sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest wydana po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej. Skarżący stwierdził, że organ odwoławczy świadomie wprowadził go w błąd, w celu bezprawnego wyeliminowania ze niniejszej sprawy oraz sprawy ponownego zatwierdzenia projektu budowlanego dla przedmiotowego budynku zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 26 października 2006r. (VII SA/Wa 1235/06) uchylającym decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2006r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2006r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany zamienny oraz nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Do chwili obecnej organ powiatowy nie rozpatrzył ponownie sprawy i nie wydał decyzji o zatwierdzeniu nowego projektu budowlanego. Natomiast z pisma [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008r. ([...]) wynika, że ponownie wydał decyzję o pozwoleniu na jego użytkowanie. Ponieważ, zdaniem skarżącego, Prawo budowlane nie przewiduje wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie bez funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, skarżący zażądał uchylenia przedmiotowej decyzji oraz uznanie jej za nieważną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, oz.1270) , dalej ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż władny jest usunąć zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego również z innych przyczyn niż zarzuty wskazane w skardze. Sąd z urzędu bierze pod uwagę naruszenie przepisów dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Takich uchybień Sąd dopatrzył się w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżoną decyzję wydano z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 kpa w zw. z art. 16 kpa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2008r, którą organ ten umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem J. J. z dnia [...] listopada 2008r., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2006r. - udzielającej pp. S. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego. Podkreślić przede wszystkim należy, iż organ odwoławczy, przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym, obowiązany jest w postępowaniu wstępnym podjąć czynności zmierzające do ustalenia, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Termin do wniesienia odwołania ma bowiem charakter zawity (por. wyr. NSA z dnia 2 października 1996 r, SA/Ka 1742/95, niepubl.). Oznacza to, że dokonanie tej czynności po jego upływie jest bezskuteczne. Warunkiem skuteczności czynności wniesienia odwołania jest zatem dokonanie jej w ustawowo określonym terminie. W ocenie Sądu, konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, w przypadku ustalenia nieposiadania interesu prawnego przez podmiot odwołujący się, może nastąpić dopiero w toku postępowania odwoławczego. Kwestia ustalenia istnienia interesu prawnego stanowi bowiem jeden z elementów merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże postępowanie takie organ odwoławczy może wszcząć tylko w przypadku wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu nie wszczyna bowiem postępowania odwoławczego, a jedynie nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 134 kpa. Skoro w niniejszej sprawie oczywisty był fakt, że J.J. wniósł odwołanie z uchybieniem terminu - odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2006r. zostało bowiem wniesione w dniu [...] listopada 2008r., to zdaniem Sądu, organ nie mógł rozstrzygać merytorycznie w kwestii istnienia lub braku interesu prawnego wnoszącej odwołanie. W tym miejscu wskazać trzeba, że - zgodnie z utrwalonym stanowiskiem w orzecznictwie sądów administracyjnych - rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W takiej sytuacji organ dokonuje bowiem weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która na podstawie art. 16 § 1 kpa korzysta z ochrony trwałości (por. wyr. NSA z dnia 18 listopada 1999 r, I SA 330/99, niepubl.; wyr. NSA z dnia 14 kwietnia 1999r., I SA 1823/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 70; uch. NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4; wyr. NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r, IV SA 1006/96, niepubl.). Na koniec podkreślić należy, że w treści uzasadnienia powołanej przez organ odwoławczy uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999r. (OPS 16/98) wprost wskazano, że konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa zachodzi w przypadku ustalenia w toku postępowania odwoławczego nieposiadania interesu prawnego przez podmiot odwołujący się. Jednocześnie NSA uznał "za przekonującą podawaną w piśmiennictwie egzemplifikację przypadków, kiedy w fazie wstępnej postępowania odwoławczego (badania jego dopuszczalności) można przyjąć, iż jest ono niedopuszczalne na podstawie art. 134 k.p.a. i tym samym są powody do wydania na podstawie powołanego przepisu stosownego postanowienia". W związku z powyższym, rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. Z przedstawionych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ppsa orzekł jak pkt I i II wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.