VII SA/Wa 440/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. D. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2017 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia w niniejszej sprawie wpisu od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] marca 2017 r. (data prezentaty) wpłynął wniosek skarżącego R. D. o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia [...] marca 2017 r., R. D. został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia o odesłania do Sądu, ponadto do wnioskodawcy wystosowano stosowne pouczenia dotyczące przedmiotowego wniosku. Dnia [...] maja 2017 r. do Sądu wpłynął wypełniony formularz. Zarządzeniem z dnia [...] maja 2017 r. wezwano wnioskodawcę do wskazania w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie zostało to wskazane na formularzu PPF. Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. R. D. wskazał, że wnosi o zwolnienie z wpisu sądowego tj. o częściowe zwolnienie od kosztów. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania R. D. prawa pomocy w zakresie dotyczącym częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w złożonym wniosku wskazał, , że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, córką i synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 5400 złotych miesięcznie. Na kwotę ta składa się wynagrodzenie wnioskodawcy w wysokości ok. 3200 złotych oraz małżonki w wysokości ok. 2200 złotych zależne od nadgodzin premii uznaniowej z tendencją spadającą. Ponadto z formularza wynika, że wnioskodawca posiada dom o pow. 147 m² plus 10 m² o wysokości 1,4 do 2,20 m na działce 973 m², udział w zabudowanym gospodarstwie rolnym 119/288 (żona) budynek mieszkalny, oborę ze stodołą, budynek gospodarczy drewniany, garaż, drewutnię. Zaznaczył, że powierzchnia nieruchomości 6,38 jest jednak nie uprawiana od 2006r, trwa postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności. Udział w postępowaniach sądowych od 2005 r. generuje istotne koszty. Wnioskodawca oświadczył, że posiada środki na bieżące wydatki. Wskazał także, że dzieci studiują, nie pracują, nie osiągają dochodów, nie posiadają nieruchomości i przedmiotów wartościowych powyżej 5000 złotych. Wyszczególnił, że ponosi następujące wydatki tj. ubezpieczenie na życie 150,00 złotych, ubezpieczenie OC 8 złotych, opłatę za energię elektryczną 150,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 121,50 złotych, podatek od nieruchomości 32,00 złotych, opłatę za wodę w wysokości 33,5 złotych, opłatę za śmieci 43,00 złotych, ścieki w wysokości 100,00 złotych, Internet 55,35 złotych, bilety dojazdy na uczelnie 150,00 złotych, paliwo dojazdy do pracy 400,00 złotych, przegląd pojazdów 15,00 złotych, ogrzewanie 230,00 złotych. Podkreślił, że podane kwoty są to średnie miesięczne wydatki plus wydatki na naprawy bieżące samochodów, naprawy bieżące i konieczne modernizacje domu. Zaznaczył także, że przełom roku wiąże się z kumulacją wydatków związanych z zakupem drewna na opał jednorazowy wydatek ok. 3600 złotych, ubezpieczenie OC, przeglądy i części do samochodów 1400 złotych. W ocenie referendarza sądowego w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, które uzasadniałyby udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. od wpisu od skargi. Referendarz wskazał, że uzyskiwany przez skarżącego i jego małżonkę miesięczny dochód w wysokości ok. 5400 złotych jest wystarczający na poniesienie kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W ocenie referendarza analiza złożonego wniosku wskazuje, że wnioskodawca z rodziną ma zabezpieczone potrzeby bytowe. Referendarz stwierdził brak podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego. Na wskazane postanowienie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw przez R. D.. Wnioskodawca podniósł, że nie rozpoznano z należytą starannością i uwagą złożonego przez niego wniosku. Wskazał, że nie uwzględniono szczególnej sytuacji w jakiej się znalazł na skutek zamierzonych działań organów administracyjnych oraz, że nie stać go na uiszczeniu wpisu we wszystkich sprawach dotyczących jego osoby. Wskazał, że nie uwzględnianie wszystkich postępowań i obciążeń z tym związanych może prowadzić do pomijania stron w postępowaniach administracyjnych ze względów finansowych, a jest to zaprzeczenie nakazu działania przez organy na podstawie i w granicach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ppsa, stronie może być przyznane prawo pomocy. Natomiast zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba tak wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II OZ 43/15). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W przypadku, gdy Sąd/referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. R. D. uzyskuje bowiem stałe dochody z tytułu umowy o pracę. Łącznie z żoną ich dochód miesięczny wynosi ok. 5400 zł. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie wystąpienia przesłanek, które uzasadniałyby udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. od wpisu od skargi. Uzyskiwany przez skarżącego i jego małżonkę miesięczny dochód jest wystarczający na poniesienie kosztów wpisu sądowego bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Duże znaczenie dla Sądu ma fakt, że R. D. uzyskuje z żoną środki z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 5400 złotych miesięcznie, które otrzymują w sposób regularny. Skłania to do wniosku, że sytuacja materialna skarżącego jest stabilna. W świetle zgromadzonych informacji brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo-administracyjnego. Słusznie referendarz sądowy wskazał, że przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. W ocenie Sądu za przyznaniem stronie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie przemawia również mnogość postępowań sądowo-administracyjnych. Ponadto skarżący nie wykazał łącznej ilości tych postępowań jak i wysokości wszystkich realnych kosztów, które w tych postępowaniach zobligowany był ponieść. Wobec powyższego, kontrolując zaskarżone sprzeciwem postanowienie Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania R. D. prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 ppsa, Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego, orzekając jak w sentencji postanowienia.