VII SA/Wa 448/25

WyrokWSA w Warszawie2025-07-16

Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Grzegorz Rudnicki, Iwona Ścieszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy i modernizacji linii elektroenergetycznej średniego napięcia została wydana prawidłowo, uwzględniając obowiązek zebrania i oceny materiału dowodowego oraz prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i podstawy prawnej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności niewystarczającego zebrania i oceny materiału dowodowego, braku ustalenia podstawy prawnej postępowania oraz nieprawidłowej oceny stanu faktycznego dotyczącego legalności budowy i modernizacji linii elektroenergetycznej. Organ powinien rozdzielić postępowanie na dwie odrębne sprawy, przeprowadzić dowody, w tym przesłuchanie świadka i opinię biegłego, oraz prawidłowo uzasadnić decyzje.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego dotyczącego legalności budowy i modernizacji linii elektroenergetycznej średniego napięcia przebiegającej nad działką należącą do P. S. Skarżąca zarzuciła naruszenia proceduralne i materialnoprawne, w tym niewystarczające zebranie materiału dowodowego, nieuwzględnienie wniosków dowodowych oraz błędną ocenę stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego; zasądził od MWINB na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant: referent stażysta Nikola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2024 r. nr 1453/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją Nr 1453/2024 z 18 grudnia 2024 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r., - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po ponownym rozpatrzeniu odwołania A. i P. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. *dalej: "PINB") Nr [...] z [...] lutego 2024 r. - utrzymał w mocy tą decyzję. MWINB wyjaśnił, że sprawa dotycząca budowy linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia przebiegającej nad działką nr ewid. [...] j w miejscowości M. , gm. G. była już przedmiotem postępowań prowadzonych zarówno przed organami I i II instancji, jak również Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Decyzją Nr 408/2024 z 22 kwietnia 2024 r. MWINB uchylił w całości ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po rozpoznaniu skargi na to rozstrzygnięcie WSA w Warszawie wyrokiem z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1211/24, uchylił decyzję MWINB Nr 408/2024. W związku z powyższym zachodziła konieczność ponownego rozpoznania odwołania A. i P. S. . od ww. decyzji PINB Nr [...] . W związku z wytycznymi zawartymi w wyroku, postanowieniem Nr 1229/2024 z 1 sierpnia 2024 r. organ zlecił PINB przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu ustalenia, czy w ramach dokonanej w 2002 r. modernizacji linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia przebiegającej nad działką nr ewid. [...] położoną w miejscowości M. , gm. G. nie uległy zmianie charakterystyczne parametry (długość sieci, napięcie znamionowe, ilość i usytuowanie słupów oraz średnice przewodów). 26 września 2024 r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której ustalono, że: "Pani P. S. posiada wiedze (na podstawie zeznań sąsiadów), że przedmiotowa linia była przebudowana a nie modernizowana w 2002 roku. Zmieniły się słupy z pojedynczych na podwójne oraz zostały przesunięte o kilka metrów natomiast Pani S. nie ma wiedzy ile słupów zostało przesuniętych. Na powyższe Pani S. nie posiada dowodów. Pani P. twierdzi ponadto, że Pan T. , jako pracownik zakładu energetycznego i członek komisji dokonującej odbioru w 2002 roku prac związanych z przebudową mówił, że linia była przebudowywana bez wymaganej przepisami prawa dokumentacji w zakresie zarówno przebiegu samej linii wobec zmiany posadowienia słupów jak i parametrów słupów. Pani S. twierdzi, że nadzorował tą inwestycję z ramienia P. . Pani S. twierdzi ponadto, że doszło do zmiany średnicy słupów. W protokole nr 18/02 z 02.10.2002r. ze sprawdzenia technicznego odbioru obiektu elektroenergetycznego w składzie komisji powołanej zarządzeniem dyrektora P. przewodniczącym był w/w Pan S. T. . Pani S. wskazuje, że protokół znajduje się w aktach sprawy. Pani T. S. , jako właścicielka działki nr ew. [...] twierdzi, że przedmiotowa linia przechodzi również przez jej działkę. Pani S. twierdzi, że przy modernizacji w 2002 roku zapytano ją o zgodę o przesunięcie słupa jednak nie wyraziła zgody - nie wyraziła zgody na posadowienie słupa w inne miejscu nawet w tym, w którym uprzednio stał stary słup. Pani S. twierdzi, że zmieniono jeden słup gdyż wcześniej był mniejszy a teraz stoi większy- słup przybliżył się odrobinę w głąb działki jednak wcześniej również był usytuowany na działce Pani S. . Pani S. zadała pytanie Pani S. czy przesunęły się inne słupy - Pani S. odpowiedziała, że nie. Pani S. podtrzymuje dowód z przesłuchania świadka w osobie Pana S. T. i podtrzymuje przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. energetyki na wszystkie okoliczności i tezę dowodową zawartą w dotychczasowych pismach (odwołanie, stanowiska w sprawie) - głównie w zakresie porównania protokołu nr 74/71 z 1971 roku w sprawie sprawdzenia technicznego z protokołem z 2002 roku w zakresie parametrów tej linii i porównanie map co do przebiegu linii czy zmienił się przebieg w tym zakresie oraz co do ilości słupów. Strony oraz świadkowie nie przedstawili dodatkowych dowodów w sprawie". MWINB wyjaśnił kompetencje organu II instancji i skutki, wynikające z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") przypominając, że przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność budowy linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia przebiegającej nad działką nr ewid. [...] położonej w miejscowości M. , gm. G. . Odnosząc się do legalności infrastruktury energetycznej MWINB stwierdził, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna powstała przed 1 stycznia 1995 r. W związku z tym MWINB podzielił stanowisko PINB, że braku możliwości odnalezienia dokumentacji dotyczącej budowy ww. linii energetycznej nie można interpretować na niekorzyść właściciela. Aby organ mógł zastosować wobec inwestora czy też jego następców prawnych konsekwencje, jakie prawo wiąże z samowolnie zrealizowaną budową, powinien w sposób jednoznaczny wykazać, w oparciu o istniejące w sprawie dowody, że samowolne działania inwestora rzeczywiście miały miejsce. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie wykazało takich faktów, a zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na postawienie zarzutów co do samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, wybudowania przedmiotowego obiektu. Nieprzedłożenie przez P. S.A. stosownej dokumentacji dowodzi jedynie braku posiadania takiej dokumentacji, nie stanowiąc natomiast żadnego dowodu na to, że linia elektroenergetyczna została wybudowana samowolnie. W latach, w których realizowana była inwestycja, organy nie były zobligowane do bezterminowego archiwizowania stosownej dokumentacji, w tym udzielonych pozwoleń na budowę. Obowiązek bezterminowego przechowywania uzyskanego pozwolenia nie ciążył także na właścicielu obiektu bądź inwestorze. Przepisy obowiązujące przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie zawierały bowiem wymogu analogicznego do tego, jaki znajduje się w ustawie obowiązującej (art. 63 ustawy Prawo budowlane), a mianowicie nakładającego na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu określonych dokumentów, w tym pozwolenia na budowę. Tym samym, fakt nieokazania stosownej decyzji i towarzyszących jej dokumentów nie dowodzi, że pozwolenie takie nie zostało udzielone. Nieokazanie przez P. S.A. wymaganych dokumentów (m. in. decyzji o pozwoleniu na budowę) nie stanowi dowodu samowolnego wykonane robót budowlanych. Żaden przepis Prawa budowlanego nie wprowadza domniemania samowoli budowlanej tylko dlatego, że inwestor lub jego następca po kilkudziesięciu latach nie jest w stanie okazać stosownych dokumentów. Z dokumentacji załączonej do akt sprawy wynika, że decyzją Nr 88/75 z 30 grudnia 1975 r. zatwierdzono plan realizacyjny przebiegu linii Sn 15 kV i udzielono pozwolenia na budowę. Ponadto w aktach sprawy znajduje się protokół Nr 32/71 z 1 października 1971 r. ze sprawdzenia technicznego/odbioru/obiektu energetycznego oraz decyzja o lokalizacji szczegółowej linii Sn 15 kV Nr 440/22/68 z 5 września 1968 r. W ocenie MWINB powyższa dokumentacja świadczy, że ówczesny inwestor podejmował działania w celu dopełnienia formalności (w tym uzyskania stosownych pozwoleń) związanych z budową przedmiotowej linii. Analizując materiał dowodowy w sprawie oraz biorąc pod uwagę poczynione ustalenia PINB, które znalazły swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należało więc uznać, że nie doszło do zmiany trasy linii energetycznej nad działką nr ewid. [...] . Z pisma P. S.A. Oddział W. z 14 września 2023 r. wynika, że: "w archiwum Wydziału Majątku Sieciowego Rejonu Energetycznego M. dla działek i linii energetycznej z zapytania posiadamy jedynie dokumenty, jakie zostały przekazane podczas procesu konsolidacji z placówka w G. . Z okresu budowy linii, czyli z roku 1971 w orientacji geograficznej posiadamy załącznik uzgodnienia z Radą Narodową. Z roku, 2002 czyli z okresu modernizacji bez zmiany trasy przesyłamy mapę z lokalizacją słupów, jaka została sporządzona przez geodetę dla wykonawcy inwestycji. Nie posiadamy informacji, aby pierwotna lokalizacja słupów z roku 1971 została zmieniona". Ponadto WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12.06.2024r. (który zapadł w niniejszej sprawie) zauważył, że organ powiatowy dokonał obszernych ustaleń, w celu pozyskania stosownej dokumentacji dotyczącej spornej inwestycji, jednak bez rezultatu. W piśmie Starostwa Powiatowego w G. z dnia [...] .05.2022r. znak: [...] wskazano, że: "W Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej brak jest dokumentów dotyczących inwentaryzacji linii przesyłowej przebiegającej przez przedmiotowe działki, jak również nie odnaleziono żadnej dokumentacji z przebudowy tej linii wykonanej w latach 1980- 2010, a co za tym idzie nie posiadamy map dotyczących inwentaryzacji linii przesyłowej w postaci słupów linii energetycznej na działkach ewidencyjnych nr [...] położonych w miejscowości M. ". Odnosząc się do zmiany charakterystycznych parametrów (długość sieci, napięcie znamionowe, ilość i usytuowanie słupów oraz średnice przewodów) MWINB postanowieniem Nr 1229/2024 z 1 sierpnia 2024 r. zlecił PINB przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, skutkiem czego w PINB przeprowadzono rozprawę administracyjną i ustalono, że: "Pani P. S. posiada wiedze (na podstawie zeznań sąsiadów), że przedmiotowa linia była przebudowana a nie modernizowana w 2002 roku. Zmieniły się słupy z pojedynczych na podwójne oraz zostały przesunięte o kilka metrów natomiast Pani S. nie ma wiedzy ile słupów zostało przesuniętych. Na powyższe Pani S. nie posiada dowodów. Pani P. twierdzi ponadto, że Pan T. , jako pracownik zakładu energetycznego i członek komisji dokonującej odbioru w 2002 roku prac związanych z przebudową mówił, że linia była przebudowywana bez wymaganej przepisami prawa dokumentacji w zakresie zarówno przebiegu samej linii wobec zmiany posadowienia słupów jak i parametrów słupów. Pani S. twierdzi, że nadzorował tą inwestycję z ramienia P. . Pani S. twierdzi ponadto, że doszło do zmiany średnicy słupów. W protokole nr 18/02 z 02.10 2002r. ze sprawdzenia technicznego odbioru obiektu elektroenergetycznego w składzie komisji powołanej zarządzeniem dyrektora P. przewodniczącym był w/w Pan S. T. . Pani S. wskazuje, że protokół znajduje się w aktach sprawy. Pani T. S. , jako właścicielka działki nr ew. [...] twierdzi, że przedmiotowa linia przechodzi również przez jej działkę. Pani S. twierdzi, że przy modernizacji w 2002 roku zapytano ją o zgodę o przesunięcie słupa jednak nie wyraziła zgody - nie wyraziła zgody na posadowienie słupa w inne miejscu nawet w tym, w którym uprzednio stał stary słup. Pani S. twierdzi, że zmieniono jeden słup gdyż wcześniej był mniejszy a teraz stoi większy- słup przyblżeył się odrobinę w głąb działki jednak wcześniej również był usytuowany na działce Pani S. . Pani S. zadała pytanie Pani S. czy przesunęły się inne słupy - Pani S. odpowiedziała, że nie. Pani S. podtrzymuje dowód z przesłuchania świadka w osobie Pana S. T. i podtrzymuje przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. energetyki na wszystkie okoliczności i tezę dowodową zawartą w dotychczasowych pismach (odwołanie, stanowiska w sprawie) - głównie w zakresie porównania protokołu nr 74/71 z 1971 roku w sprawie sprawdzenia technicznego z protokołem z 2002 roku w zakresie parametrów tej linii i porównanie map co do przebiegu linii czy zmienił się przebieg w tym zakresie oraz co do ilości słupów". Ponadto z pisma P. S.A. Oddział W. Rejon Energetyczny M. z dnia [...] .10.2024r. znak: [...]. (stanowiącego odpowiedź na wezwanie PINB w G. z dnia [...] .10.2024r., w związku z postanowieniem MWINB Nr 1229/2024 z dnia 01,08.2024r.) wynika, że: "W odpowiedzi na pismo o numerze [...] z dnia [...] .10.2024r. kierując się zapisami zawartymi w przekazanych do PINB skanami posiadanych dokumentacji odpowiadamy na pytania dotyczące parametrów przewodów linii LSN nad działką [...] położoną w M. gm. G. . 1. Wg. protokołu nr 32/71 z 1 października 1971r. oraz protokołu 18/02 z 02.10.2022r. Poziom napięcia znamionowe nie uległ zmianie, linia G. C. to linia o wartości napięcia 15kV. 2. Wg. protokołu nr 32/71 z 1 października 1971r. przekrój i typ przewodów to 3x35 AFI, w protokole 18/02 z 02.10.2002r. przekrój i typ to 3x70 AFL 3. Długość i przebieg linii wraz z ilością i usytuowaniem słupów w obrębie i nad działką numer [...] nie uległ zmianie, informacje o przebiegu trasy i słupach zawarte są w dokumentach: decyzji o lokalizacji szczegółowej nr ABU.II_440/22/BE_5/68 wraz z planem sytuacyjnym linii z 1968r., mapie inwentaryzacyjnej przed wykonawczej sporządzonej przez uprawnionego geodetę w dniu 11.09.2001r., mapie powykonawczej potwierdzonej dnia 18.07.2002r.". Z powyższego wynika, że w wyniku robót budowlanych (modernizacji) nie uległy zmianie charakterystyczne parametry linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia przebiegającej nad działką nr ewid. [...] - w tym długość sieci, napięcie znamionowe, ilość i usytuowanie słupów oraz średnice przewodów. MWINB podkreślił, że osoby uczestniczące w rozprawie administracyjnej, jak również skarżący w toku prowadzonego postępowania na potwierdzenie swoich twierdzeń nie przedstawili żadnych dowodów, które mogłyby wykazać, że w ramach dokonanej modernizacji w 2002 r. doszło do zmian charakterystycznych parametrów linii elektroenergetycznej przebiegającej nad działką nr ewid. [...] . Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych dokumentów to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony/stron toczącego się postępowania. Obowiązek organu do zebrania całego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia nie oznacza bowiem przerzucenia na organ całego ciężaru dowodzenia w sprawie. MWINB więc dokonał oceny materiału dowodowego w sposób logiczny, zgodny z przepisami, zasadami wiedzy technicznej i doświadczenia życiowego i nie wykroczył poza granice swobodnej oceny dowodów. Ocena wiarygodności dowodów i ich mocy nastąpiła na podstawie wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego. Skarżący nie wykazali prawdziwości faktów, z których wywodzą określone skutki prawne, stąd organy nie uznały ich racji. P. i A. S. nie przedłożyli żadnej dokumentacji na poparcie swoich twierdzeń odnośnie występujących ich zdaniem nieprawidłowości. Kwestionowanie dokonanych ustaleń bez przedstawienia wiarygodnych dowodów nie może odnieść skutku. Zadaniem organu nie jest bowiem dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu tylko dlatego, że zebrany do tej pory materiał dowodowy jest niekorzystny dla jednej ze stron postępowania, która się z nim nie zgadza i kwestionuje ustalenia. Odnosząc się do wniosku P. S. z 3 grudnia 2024 r. o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka S. T. MWINB powołał się na art. 78 k.p.a., stwierdzając, że skoro zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na zmianę trasy linii elektroenergetycznej oraz jej charakterystycznych parametrów, zaś z uwagi na brak stosownej dokumentacji nie można czynić zarzutu, że roboty budowlane wykonano samowolnie, to nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka. Stąd też prowadzenie postępowania z nadzoru budowlanego pozostaje bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu MWINB wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca P. S. , wnosząc pismem datowanym na 30 stycznia 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej: "1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: a/ art. 6 w związku z art. 7 w związku z art. 7a w związku z art. 7b w związku z art. 8 k.p.a. przez zbyt ogólnikowe przyjrzenie się sprawie, w szczególności nieprzeprowadzenie formułowanego wielokrotnie wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka S. T. , brak precyzyjnego ustalenia przebiegu linii średniego napięcia w latach po 2002 r. w stosunku przebiegu linii przed tą datą, pominięcie dowodu z opinii biegłego i naruszenie tym samym zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; 1/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 4, art. 78 § 1 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, wybiórczym i pobieżnym rozpatrzeniu materiału dowodowego, niedokonaniu wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego, zaniechaniu przez organ II instancji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez m.in.: a/ niedopuszczeniu dowodu z opinii biegłego geodety lub energetyki, który wypowiedziałby się co do okoliczności wskazanych w tezie dowodowej wskazanej przez stronę kilkukrotnie w trakcie postępowania, pozwalającego precyzyjnie ustalić przebiegu linii średniego napięcia w latach po 2002 r. w stosunku przebiegu linii przed tą datą, zwłaszcza w kontekście zeznań świadka I. S. , która wskazała na zmianę umiejscowienia słupa energetycznego, stanowiącego część przedmiotowej linii; b/ nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskowanego świadka S. T. wobec bezpodstawnego uznania o "braku istotnego znaczenia w przedmiotowej sprawie" wskutek oparcia się przez organ na własnych ustaleniach, że "zebrany materiał nie wskazuje na zmianę trasy" (pomimo konieczności posiadania wiedzy specjalistycznej do ustalenia kwestii kluczowej zmiany lub nie położenia słupów); c/ nieprzeprowadzenie innych, wnioskowanych przez stronę dowodów mogących ustalić zakres robót zakończonych sporządzonym protokołem nr 18/02 z dn. 02.10.2002 r.; d/ bezkrytyczne danie wiary twierdzeniom Spółki o braku istnienia dokumentów i map, w sytuacji, gdy strona wskazała na podnoszenie przez Spółkę w pismach nieprawdziwych informacji w postaci wskazywania na mapę, z 2001, która faktycznie była mapą z roku 2022 r.; e/ ogólnikowe i pobieżne prowadzenie postępowania poprzez organ odwoławczy poprzez zaniechanie zażądania znajdujących się w Archiwum Państwowym w Katowicach dokumentów, związanych z przebudową linii w 2002 r. - pomimo wskazania przez Archiwum, że jest w posiadaniu dokumentacji specjalistycznej i niezbędne jest wskazanie, którymi dokumentami PINB w G. jest zainteresowany; f/ nieuzasadnione pominięcie przez organy obu instancji faktu braku wykonania zobowiązania przez P. S.A. do "przesłania kserokopii Zarządzenia Dyrektora Rejonu Energetycznego w G. nr [...] z dnia [...] .10.2003 r" i nie odniesienie się przez Spółkę do zobowiązania; g/ błędne uznanie przez organ II instancji, że mapa, na którą wskazywała Spółka P. S.A. w swojej odpowiedzi z dnia 14 września 2023 r.- "mapa z okresu modernizacji linii bez zmiany trasy, która sporządzona została przez geodetę dla wykonawcy inwestycji była datowana na rok 2002 roku, podczas gdy w aktach zgromadzonych w niniejszym postępowaniu mapa ta wykonana przez Biuro Geodezji i Kartografii A. P. ta datowana jest 11.09.2001 r. (sic!) i nie może odzwierciedlać trasy przedmiotowej linii napowietrznej po jej przebudowie z 2002 r.; 2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8 i art. 80 k.p.a. przez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że "nie uległy zmianie parametry linii elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia nad działką nr ew. [...] " w sytuacji, gdy z danych wskazanych przez P. Oddział S.A. w W. wynika wprost, że zmienił się podstawowy parametr, jakim byt przekrój i typ przewodów linii energetycznej napowietrznej SN-15 kV średniego napięcia G. C. przed przebudową z 2002 r. w stosunku do tych po przebudowie przekroju (przekroju i typu przewodów z 3x 35 AF na 13x70 AFL), a także posadowienie przynajmniej jednego słupa, stanowiącego element obiektu budowlanego w innym miejscu nże posadowiony był przed 2002 r- o czym zeznała świadek T. S. i strona; 3/ naruszenie przez organ administracji art. 8, art. 11 i art. 10 § 1, 75 § 1 kpa wskutek nieprzeprowadzenia - mimo stosownego wniosku skarżącej - dowodu z przesłuchania w charakterze świadka S. T. na skutek "nieznalezienia podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka" i oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym; 4/ art, 50 § 2 k.p.a. w zw. z art. 51, 44 § 1, 79 i 40 § 2 k.p.a. na skutek zbyt późnego wezwania świadka S. T. i nieprzesłuchanie go z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania w dniu dostarczania przesyłki przez operatora pocztowego, uniemożliwienie mu dokonania odbioru wezwania na rozprawę administracyjną w ustawowym terminie, a w efekcie bezpodstawnego pominięcia tego dowodu; 5/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie prowadzone w trybie nadzoru budowlanego, mimo że nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania, bowiem sprawa powinna była zostać merytorycznie rozpatrzona przez organ". Skarżąca wniosła o "zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, wg norm prawem przewidzianych" a ponadto dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego z zakresu geodezji bądź energetyki, który wypowie się o kwestiach wskazanych w petitum skargi. W ocenie skarżącej rozstrzygnięcie decyzją nr 1453/2024 MWINB należy uznać co najmniej za przedwczesne, gdyż organ uchybił wskazanym w petitum skargi przepisom i nie ustalił stanu faktycznego sprawy istotnego dla oceny czy i jaka konkretna norma prawa materialnego znajduje w niej zastosowanie. Bezprzedmiotowość, o której mowa w art, 105 § 1 k.p.a., oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. W aktach postępowania znajduje się dokument w postaci protokołu z 2 października 2002 r., potwierdzający wykonanie sprawdzenia technicznego (odbioru obiektu elektroenergetycznego) dokonanego 2 października 2002 r. robót na linii energetycznej napowietrznej SN-15 kV średniego napięcia G. C. . Skarżąca wobec powzięcia wiadomości, że na obiekcie budowlanym, który stanowi wskazana linia, która przebiega nad działką nr ewid. [...] , stanowiącej jej własność i uniemożliwiając jej zabudowę, zostały wykonane prace budowlane, złożyła wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie w zakresie zgodności wykonanych w 2002 r. prac budowlanych z przepisami prawa budowlanego. Organ I instancji, a następnie organ odwoławczy jedynie pobieżnie zgromadzili materiał dowodowy, a zebrany już materiał dowodowy oceniły niezgodnie z art. 6, 7, 7a, 8, 11, 77 § 1 i 4, 78 § 1 i 80 k.p.a. Pomimo, że w pierwszej wydanej przez MWINB decyzji z 22 kwietnia 2024 r., uchylającej decyzję organu I instancji, organ II instancji wskazał na braki, powodujące, że umorzenie postępowania było przedwczesne i wskazał na konieczność "ustalenia okoliczności istotnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia", a zatem "zbadania, czy w ramach modernizacji nie uległy zmianie charakterystyczne parametry (długość sieci, napięcie znamionowe, ilość i usytuowanie słupów, średnice przewodów)" oraz wskazując, że "pomocne mogłoby być przesłuchanie stron pod rygorem odpowiedzialności karnej, przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz przesłuchanie innych osób, które mogą mieć wiedzę"- o tyle braki te nie zostały w istocie uzupełnione. Wprawdzie zostało zlecone przeprowadzenie rozprawy przed PINB oraz przesłuchanie stron i świadków, to było ono obarczone tego rodzaju brakiem, że świadek, posiadający najistotniejszą z punktu widzenia wykonanych robót i zakresu prac oraz ich zakwalifikowania, jako modernizacja bądź przebudowa przedmiotowej linii w 2002 r., będący przewodniczącym komisji powołanej zarządzeniem Dyrektora RE-G G. nr 18/2002 – S. T. - został wezwany do stawiennictwa na rozprawie na 2-3 dni przed jej wyznaczeniem, nie odebrał przesyłki z poczty wobec zbyt krótkiego terminu do wyznaczonej rozprawy administracyjnej, a zatem nie miał w ogóle wiedzy o rozprawie i tym samym nie mógł przekazać istotnej wiedzy, którą posiadał z racji faktu wykonywania pod jego kierownictwem przebudowy linii - zmiany jej parametrów w zakresie miejsc posadowienia słupów, średnicy linii, przebiegu linii i innych w 2002 r. Brak przeprowadzenia tego dowodu, stanowiący niedbalstwo organu w wysłaniu wezwania, uniemożliwił stawienie się świadka, stanowił tylko iluzorycznie o chęci wszechstronnego i wnikliwego zebrania materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca podczas rozprawy podnosiła doniosłość i wagę zeznań S. T. , gdyż to on osobiście przekazał jej informację o przebudowie, nie zaś modernizacji przedmiotowej linii. Tymczasem organ uzasadniając swoją decyzję z 18 grudnia 2024 r., ponosi, że "skoro zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na zmianę trasy linii elektroenergetycznej oraz jej charakterystycznych parametrów (...) to tut. organ nie znajduje podstaw do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka", (str. 8 uzasadnienia). Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód może być dopuszczone w zasadzie wszystko, byleby nie było sprzeczne z prawem i byle służyło wyjaśnieniu sprawy. W procedurze administracyjnej brak jest zamkniętego katalogu środków dowodowych, zatem organy administracji publicznej mają w tym zakresie znaczną swobodę. W szczególności zaś brak jest zastrzeżenia, aby dowodem mogły być jedynie oryginały dokumentów. Na brak dostępności oryginałów dokumentów może mieć wpływ szereg zdarzeń, w tym także zmiany organizacyjne zachodzące u potencjalnych dysponentów materiałów, zdarzenia losowe, czy znaczny upływ czasu. Organ bezpodstawnie odmówił mocy dowodowej zeznaniom świadka S. T. . Świadek I. S. podczas rozprawy administracyjnej wyraźnie wskazała, że "zmieniono jeden słup gdyż wcześniej był mniejszy, a teraz stoi większy - słup przybliżył się odrobinę w głąb działki, jednak wcześniej też był usytuowany na działce Pani S. ". Dodatkowo wskazała, że "zapytano ją o zgodę na przesunięcie słupa, jednak nie wyraziła zgody". Dowód ten nie został oceniony przez organ, choć przytoczono zeznania tego świadka, jako potwierdzające brak zmiany charakterystycznych parametrów linii. I. S. posiadała bezpośrednią wiedzę na temat posadowienia słupa, stanowiącego część budowli, na jej działce, posiadała wiedzę w tym zakresie w sposób bezpośredni. Najważniejszą częścią zeznań tego świadka pozostaje informacja co do okoliczności, z którymi zetknęła się bezpośrednio, w momencie dokonywania przebudowy przez P. S.A. W ocenie skarżącej brak jest podstaw, aby podważać wiarygodność zeznań tego świadka lub je całkowicie pomijać, jak uczynił to organ II instancji. I. S. przed przesłuchaniem została pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a w rozstrzygnięciu sprawy nie posiada własnego interesu prawnego. Nie był i nie jest bowiem właścicielem działki nr ewid. [...] , zatem wynik sprawy nie dotyczył jej interesów majątkowych. Zeznania I. S. nie zostały przez organy administracji publicznej zestawione z pozostałym materiałem dowodowym, bowiem w przyjętym przez organy stanowisku nie korespondują z nim i nie tworzą logicznej całości. Zmiana parametrów użytkowych i technicznych, takich jak: długość linii (parametr charakterystyczny), jej przebieg, miejsce posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenia napięcia lub zwiększenia pola elektromagnetycznego oznacza, że nie jest to remont, lecz budowa lub przynajmniej przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a Pr. bud., a zatem wymaga uzyskania stosownego pozwolenia na budowę. Linia energetyczna stanowi obiekt budowlany, jako całość. Jeżeli zatem roboty budowlane prowadzone są choćby na fragmencie linii w stosunku do całego obiektu i nie mieszczą się one w pojęciu remontu, to wymagają stosownych decyzji organu budowlanego. Skoro zeznania świadków, czy samej strony nie spowodowały, że organ nabrał przekonania co do nielegalności przebudowy przedmiotowej linii, to już z informacji uzyskana przez MWINB, mającej źródło w danych wskazanych wprost przez P. Oddział S.A., z których wynika, że zmienił się podstawowy parametr, jakim był przekrój i typ przewodów linii energetycznej napowietrznej SN-15 kV średniego napięcia G. C. przed przebudową z 2002 r. w stosunku do tych po przebudowie przekroju (przekroju i typu przewodów z 3x 35 AF na 13x70 AFL) - pismo P. Oddział S.A. z 31 października 2024 r- co powoduje, że ustalenia obu organów zawierają nieprawidłowości, wskazujące na nielogiczną i niezgodną z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej ocenę materiału dowodowego. Organ II instancji zignorował również, że PINB uzyskując informację ze Starostwa Powiatowego Wydział Budownictwa w G. , że "brak jest pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia budowy linii energetycznej w latach 2000¬2002" poprzestał na tej informacji, nie poddając dalszej analizie, co miał odzwierciedlać sporządzony przez P. protokół nr 18/02 z 2 października 2002 r.. Organ w piśmie z 28 sierpnia 2023 r. co prawda zobowiązał P. S.A. do "przesłania kserokopii Zarządzenia Dyrektora Rejonu Energetycznego w G. nr [...] z dnia [...] .10.2003 r", jednakże Spółka nie wykonała tego zobowiązania i nie odniosła się do niego w swojej odpowiedzi z 14 września 2023 r., co organy obu instancji bezrefleksyjnie zaakceptowały. Organ nie podjął odpowiednich czynności wyjaśniających po uzyskaniu informacji z Archiwum Państwowego w K. , że posiadają dokumentację specjalistyczną, o którą wysłał zapytanie organ, ale Archiwum nie jest w stanie zweryfikować, którymi dokumentami jest PINB zainteresowany, PINB nie odpowiedział. Zgodnie z obowiązującymi w 2002 r. zapisami: "Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60, oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania." (art. 63 ust 1 Pr. bud.), a zatem cała dokumentacja, będąca podstawą wykonywania robót w 2002 r. winna być zachowana w dokumentacji Spółki. Dlatego dziwi akceptacja braku przedłożenia przez Spółkę żądanego przez PINB zarządzenia Dyrektora Rejonu Energetycznego G. nr [...] z [...] października 2002 r. oraz wszystkich dokumentów, dotyczących przedmiotowych robót, zakończonych sporządzonym protokołem nr 18/02. Nie może mieć miejsce sytuacja, że istnieje jeden jedyny dokument w postaci protokołu nr 18/02, podczas gdy od ponad 8 lat (od dnia wejścia w życie prawa budowlanego w 1994 r.) istnieje obowiązek przechowywania dokumentacji dotyczącej obiektu budowlanego przez cały czas jego istnienia. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, zaś organ I instancji uznał, że ma wystarczające kompetencje i posiada wiedzę specjalistyczną, by decydować o tak doniosłych dla strony kwestiach. Strony w tezie dowodowej wskazywały na inne niezbędne do wyjaśnienia przez biegłego kwestie, jak parametry linii energetycznej napowietrznej SN-15 kV średniego napięcia G. C. przez porównanie danych z protokołu nr 18/02 ze sprawdzenia technicznego (odbioru o elektroenergetycznego) dokonanego 2 października 2002 r. oraz protokołu nr 74 (42?- nieczytelny numer)/71 z 1971 r. w sprawie sprawdzenia technicznego (odbioru elektroenergetycznego) dokonanego 1 października 1971 r. w miejscowości T. powiat G. m. . Organy obu instancji to w zupełności pominęły, rozwijając się w swoim uzasadnieniu wyłącznie nad dyskusyjną kwestią umiejscowienia słupów w różnych latach, na mapach w różnych skalach. Tymczasem A. S. wbrew PINB porównując usytuowanie słupów, a tym samym trasę linii średniego napięcia na mapach z 2001 r. (z 11 września 2001 r. wykonanej przez Biuro Geodezji i Kartografii A. P. ) oraz z 2020 r. wskazywał, że: a/ na mapie z 2001 r. słup energetyczny w granicy działek nr ew. [...] znajduje się w odległości mniejszej nże % od granicy działki nr ew. [...] z działką nr ew. [...] , zaś na mapie z 2020 r. ten sam słup został przesunięty w ten sposób, że znajduje się w granicy działki nr ew. [...] w połowie tej 'granicy od granicy działki nr ew. [...] z działką nr ew. [...] ; b/ na mapie z 2001 r. słup energetyczny na granicy działki nr ew. [...] z działką nr ew. [...] znajduje się w samej granicy wskazanych działek, zaś na mapie z 2020 r. ten sam słup został przesunięty w ten sposób, że znajduje się wewnątrz działki nr [...] (przed podziałem nr [...] ) około 1.5 m od dotychczasowej granicy m. działkami [...] c/ znacząco zmieniła się liczba słupów energetycznych w okresie 2001 - 2020. Organ I instancji pomimo zasadności powołania dowodu z opinii biegłego określonej specjalności, podjął się sam ustalenia posadowienia słupów, w którym to stanowisku, mimo zanegowania kwestii dotyczącej zmiany umiejscowienia słupów w 2002 r., przyznał jednak w uzasadnieniu, że wg aktualnej mapy słup znajduje się na działce nr [...] w odległości 0,8 m od granicy z działka nr [...] , a nie 1,5 m, jak twierdzi Pan S. , a z drugiej strony na mapie z 2002 r. jest umiejscowiony na granicy. Jeżeli zatem na aktualnej mapie nie znajduje się na granicy, co organ w swoim uzasadnieniu potwierdza, oznacza to, że doszło do jego przesunięcia, co przez całe postępowanie strona stara się wykazać, mimo że to na organie spoczywa obowiązek wnikliwego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego. Zakres oceny organu niewątpliwie powinien być szerszy. Powyższe uchybienia, w tym m.in. nieprzesłuchanie świadka, niewywołanie opinii biegłego, który wypowiedziałby się na temat zmiany parametrów linii powodują, że postępowanie obarczone jest brakami, mającymi wpływ na treść wydanej decyzji, a strona, wbrew twierdzeniu organu II instancji, zawartym w uzasadnieniu, nie miała możliwości wykazać prawdziwości faktów, z których wywodził określone skutki prawne, bowiem nie miała możliwości przedstawić wiarygodnych dowodów. MWINB uzasadniał, że "skuteczne zakwestionowanie posiadanych dokumentów wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu", co niedane było stronie skarżącej. Takie podejście organu przeczy zasadom praworządności, prawdy obiektywnej, rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony i zaufania do władzy publicznej oraz swobodnej oceny dowodów. Organy obu instancji całkowicie pominęły podniesiony przez stronę fakt, że Spółka P. S.A. w swojej odpowiedzi z 14 września 2023 r. wprowadziła w błąd organ, wskazując na datę 2002 r. "mapy z okresu modernizacji linii bez zmiany trasy, która sporządzona została przez geodetę dla wykonawcy inwestycji". Uważne przejrzenie akt zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, pokazuje, że ta mapa jest z 11 września 2001 r. i została wykonana przez Biuro Geodezji i Kartografii A. P. . Położenie słupów energetycznych oznaczono (na mapie ewidencyjnej w skali 1:5000) kolorem czerwonym. A zatem jest mapą z 2001 r., sprzed modernizacji i nie może odzwierciedlać trasy linii po jej zmianach z 2002 r. Nie można, jak to uczynił MWINB, powoływać jej na uzasadnienie faktu braku zmiany podstawowych parametrów linii, bowiem mapa ta, podobnie jak i wszystkie wcześniejsze, przed 2002 r., odzwierciedlała posadowienie słupów przed przebudową z 2002 r.. Twierdzenie inwestora, że modernizacja linii energetycznej obejmowała jedynie "zastosowanie standardowych rozwiązań" może budzić wątpliwości w świetle zgromadzonych dokumentów. Wśród nich znajduje się bowiem Protokół nr 18/02 z 2 października 2002 r. ze sprawdzenia technicznego odbioru elektroenergetycznego, której przedmiotem odbioru była linia SN 15kV. Powyższe okoliczności, w tym m.in. jakie są standardowe rozwiązania, stosowane są prze Spółkę, zostały przez organy obu instancji zupełnie pominięte. W odpowiedzi na skargę MWINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.935), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga była zasadna, acz z przyczyn wskazanych poniżej. Wyjaśnić na wstępie należy, że umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania wszczętego przez organ dopuszczalne jest w dwóch przypadkach – braku przedmiotowości sprawy lub braków podmiotowych. W tym pierwszym przypadku, gdyż to on był podstawą wydania obu decyzji organów nadzoru budowlanego, przyjęcie przedmiotowej bezprzedmiotowości postępowania wymaga od organu przede wszystkim wskazania podstawy materialnoprawnej wszczętego postępowania, a następnie wykazanie, że stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje, że nie występują w niej określane w tejże podstawie przesłanki nakazujące organowi reakcję procesową. Taki obowiązek organu wynika z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., gdyż prawo zobowiązuje organ nie tylko do wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (a więc i prawa materialnego stanowiącego podstawę prowadzonego postepowania), ale również zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (a więc dlaczego dana sprawa jest w postępowaniu z zakresu nadzoru budowlanego bezprzedmiotowa). 2. Postępowanie administracyjne z zakresu nadzoru budowlanego w tej sprawie obejmowało w rzeczywistości 2 zagadnienia: 1. legalności budowy linii średniego napięcia – decyzja z 5 września 1968 r. i 2. legalności modernizacji (ew. przebudowy) tej linii, dokonanej w 2002 r. O ile w odniesieniu do treści rozstrzygnięcia organa obu instancji wskazały na art. 105 § 1 k.p.a., o tyle – wbrew art. 107 § 3 k.p.a. – w ogóle nie powołały żadnej podstawy prawnej prowadzonego postępowania, w tym w szczególności uwzględniającej prawo, obowiązujące w dacie kontrolowanego zdarzenia. 3. W zakresie pierwszego zagadnienia podstawą prawną prowadzenia postępowania z zakresu nadzoru budowlanego w przedmiocie legalności budowy przedmiotowej linii energetycznej były nie tylko przepisy ustawy z 1961 r. o planowaniu przestrzennym, ale przede wszystkim art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 a to ze względu na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane), zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Obowiązkiem więc PINB było po pierwsze ustalenie, czy w dacie wydawania decyzji o szczegółowej lokalizacji tereny inwestycji objęte były planem miejscowym, a jeżeli tak, to jakie było przeznaczenie tych gruntów w prawie miejscowym. Po drugie, należało ustalić, czy – w razie braku planu miejscowego – linia energetyczna w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wspomnieć w tym kontekście należy, że zgodnie z uchwałą 7 sędziów NSA z 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (CBOSA), "przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 pr. bud. z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy". Art. 37 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. z 1974 r. powinien być wykładany w ten sposób, że przepisy o planowaniu przestrzennym, o których jest w nim mowa, to przepisy obowiązujące w chwili podejmowania przez organ decyzji w kwestii samowoli budowlanej. Stosownie do ww. uchwały NSA, zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym należy bowiem odnosić do stanu aktualnego na datę rozstrzygania sprawy przez organ, a zatem w tym przypadku – uwzględniającego przepisy obowiązującej ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, opublikowanej w Dz. U. z 2022 r. poz. 503; dalej: "u.p.z.p."). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do ust. 2 pkt 2 art. 4 ww. ustawy, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Do aktów planistycznych stanowiących podstawę legalizacji samowoli budowlanej zalicza się więc miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego oraz decyzje o warunkach zabudowy. Z akt sprawy nie wynika, że PINB (a także i organ odwoławczy) poczyniły jakiekolwiek działania w kierunku ustalenia, czy na tym obszarze obowiązywał w dacie budowy linii energetycznej jakikolwiek plan miejscowy. Dopiero jednoznaczne ustalenie organu, że inwestycja była zgodna z planem miejscowym, albo – w jego braku – nie powodowałaby wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. z 1974 r. negatywnych skutków pozwalałoby na uznanie postępowania w tym zakresie za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Co więcej, PINB doszedł do przekonania, iż z uwagi na fakt posiadania przez inwestora decyzji o lokalizacji szczegółowej z 5 września 1968 r. - nie można stwierdzić, że kontrolowana inwestycja była niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy MWINB nie odniósł się w ogóle do przepisów prawa budowlanego, a jedynie w oparciu o okoliczności w jakich wydana została ww. decyzja z 1968 r. wyprowadził wniosek, że inwestycja w zakresie linii energetycznej, która przebiega przez działkę skarżącej, została zrealizowana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jej budowy. Wyjaśnić jednak trzeba, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., roboty budowlane rozpocząć można było jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro, jak wynika z ustaleń organów, decyzją Nr 88/75 z 30 grudnia 1975 r. zatwierdzono plan realizacyjny przebiegu linii Sn 15 kV i udzielono pozwolenia na budowę, to zastosowanie miał wówczas § 9 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48 ze zm.), zgodnie z którym wykonanie stałych linii elektroenergetycznych wymagało uprzednio ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Dla takiej też inwestycji, zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, wymagane było uzyskanie następnie pozwolenia na budowę. Tym samym, przebieg samej inwestycji wynikać powinien nie tylko z pozwolenia na budowę, ale również ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Dokonując oceny przeprowadzonych dotychczas przez organy ustaleń Sąd doszedł do przekonania, że były one niewystarczające w świetle przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Nie kwestionując ustaleń faktycznych i wniosków dotychczas wyprowadzonych w sprawie Sąd wskazuje, że organy obu instancji nie odniosły się do całokształtu sprawy w kontekście przesłanek rozbiórki obiektu budowlanego określonych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., przez co naruszyły art. 7 i 77 w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a., pozbawiając się zarazem możliwości należytego uzasadnienia zastosowania a tej sprawie art. 105 § 1 k.p.a. W decyzjach obu instancji zabrakło niezbędnego odniesienia do art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 Pr. bud. z 1974 r. Kwestia zarówno zgodności z planem miejscowym, jak i ewentualnego powodowania przez linię energetyczną niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia wymagała natomiast zajęcia stanowiska przez organa. Ponadto, żaden z organów nie zajął stanowiska odnośnie tego, czy (i dlaczego) w obecnie obowiązującym stanie prawnym badanie legalności obiektu budowlanego wybudowanego przed 1994 r. odbywa się na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., czy z 1994 r. a kwestia ta jest istotna w świetle obowiązków organów, wynikających zarówno z art. 11, jak i 107 § 3 k.p.a. Skoro organa w ogóle nie przedstawiły i nie wyjaśniły w uzasadnieniu przepisów prawa budowlanego, w oparciu o które prowadzono postępowanie, to również kwestia, dlaczego dalsze jego prowadzenie - w kontekście zawartych w tych przepisach przesłanek - należało uznać za bezprzedmiotowe nie mogła być wyjaśniona. Naruszono przez to nie tylko przepisy dotyczące treści uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), ale także zasadę przekonywania strony do zasadności podjętego rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.). 4. W zakresie 2 zagadnienia podstawą prawną prowadzenia postępowania z zakresu nadzoru budowlanego w przedmiocie legalności modernizacji (remontu) lub przebudowy przedmiotowej linii energetycznej był art. 48 i n. lub art. 50 i n. ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wg. t. jedn. opublikowanego Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.). Dlatego też o przedmiotowej bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie mógłby świadczyć wyłącznie fakt braku przesłanek do prowadzenia postepowania w ww. trybie. Zgodnie z ww. art. 48 Pr. bud. jako podstawą materialnoprawną postępowania, była budowa obiektu budowlanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Natomiast zgodnie z art. 50 Pr. bud., naprawczego, było prowadzenie robót budowlanych m.in. wykonywanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Dlatego też, w odniesieniu do przebudowy (modernizacji) przedmiotowej linii energetycznej niezbędnym było ustalenie, czy po pierwsze była ona poprzedzona wydaniem stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę, a po drugie, czy z taką decyzją była zgodna. Organ powinien też uwzględnić fakt, że według stanu prawnego na dzień wykonania tej przebudowy (modernizacji) właściciel lub zarządca obiektu budowlanego był już zobowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumentację budowy i dokumentację powykonawczą oraz inne dokumenty i decyzje dotyczące obiektu, a także ewentualne instrukcje obsługi i eksploatacji obiektu, instalacji i urządzeń związanych z tym obiektem, oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania (art. 63 Pr. bud. wg. t. jedn. opublikowanego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126). Organa obu instancji nie odniosły się też w żadnej mierze do tego, czy przebudowa (modernizacja) przedmiotowej linii nie spowodowała zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska. Pomijając dowód, zgłoszony przez stronę w postaci zeznań świadka S. T. , który według skarżącej mógł posiadać wiedzę o zgodności (lub niezgodności) przebudowy lub modernizacji linii energetycznej pod względem zmiany jej istotnych parametrów, organa naruszyły art. 78 § 2 k.p.a., gdyż zeznania o takiej treści nie dotyczyły okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, które nie miałyby znaczenie dla sprawy. Zgodnie zaś z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być m.in. zeznania świadków. Powyższe kwestie wymagały dokonania stosownych ustaleń i czynności procesowych przez organa nadzoru budowlanego, czego w tej sprawie zupełnie zabrakło - w sposób stanowiący naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Dlatego też nie sposób jest ustalić, z jakiej przyczyny organa obu instancji doszły do przekonania, że sprawa powinna być umorzona na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. 5. Odrębną kwestią, wymagająca oceny tut. Sądu, jest prowadzenie przez organa obu instancji jednego postępowania łącznego, zarówno w odniesieniu do legalności budowy samej linii energetycznej, jak i w odniesieniu do legalności przebudowy (modernizacji) tejże linii, która miała miejsce kilkadziesiąt lat po wybudowaniu. W istocie bowiem ww. zagadnienia stanowią dwie odrębne sprawy, które co do zasady mogły być rozstrzygnięte przez organa nadzoru budowlanego w sposób odmienny. Odmienna była też – jak się wydaje – podstawa materialnoprawna prowadzonego postępowania w zakresie budowy i w zakresie przebudowy (modernizacji) linii energetycznej. Z natury więc rzeczy odmienne byłyby przyczyny potencjalnej przedmiotowej bezprzedmiotowości obu ww. kwestii. Inne są również dowody na okoliczność legalnej (lub nielegalnej) budowy linii, a inne na okoliczność jej dużo późniejszej przebudowy (modernizacji), w tym dotyczące zachowania (lub niezachowania) pierwotnych parametrów linii, powstałych w wyniku jej budowy. W ocenie tut. Sądu odrębność obu spraw wymienionych powyżej, nie pozwalała organowi I instancji na ich łączne rozpoznanie. Konsekwencją połączenia przez PINB legalności budowy linii z legalnością jej przebudowy (modernizacji) było zaś to, że organ I instancji (czego MWINB nie dostrzegł) prowadząc postępowanie zwraca się w pismach do podmiotów i organów trzecich o informacje (dowody) raz to dotyczące budowy, drugi raz zaś przebudowy (modernizacji) linii, tracąc z pola widzenia istotę i odrębność materialnoprawną działań gestora sieci. 6. MWINB orzekał ponownie na skutek wyroku WSA w Warszawie z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1211/24, którym Sąd uchylił decyzję MWINB Nr 408/2024 z 22 kwietnia 2024 r. Wyrok ten nie uchylał jednakże merytorycznej decyzji organu II instancji, ale uwzględniał sprzeciw wniesiony od decyzji MWINB, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Ponowne rozpoznanie sprawy przez organ i zakończenie jej merytoryczną decyzją wymagało jednak nie tylko zastosowania się do wskazań sądowych i zawartej w ww. wyroku oceny prawnej, odnoszącej się do art. 138 § 2 k.p.a. Organ powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, a więc – zgodnie z art. 15 k.p.a. – w jej całokształcie. Stąd też to, że MWINB zastosował się do wskazań sądowych z ww. wyroku nie zwalnia Sądu w sprawie niniejszej od kontroli prawidłowości postępowania organu II instancji i kontroli merytorycznej zaskarżonej decyzji, jak i tego, czy MWINB prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro decyzja PINB obarczona była również tym wadami (o których mowa w poprzedzającej części uzasadnienia), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za celowe uchylenie również decyzji PINB. Umożliwi to po pierwsze uwzględnienie oceny prawnej tut. Sądu przez PINB, a następnie – zgodnie z zasadą dwuinstancyjności – podlegać będzie kontroli organu odwoławczego. Po drugie, wskazania tut. Sądu wymagają działania również organu I instancji. 7. PINB ponownie rozpoznając sprawę, związany powyższą oceną Sądu (art. 153 p.p.s.a.), rozdzieli na dwa postępowania: legalność budowy przedmiotowej linii energetycznej i jej późniejszą przebudowę (modernizację). W obu sprawach wyjaśni podstawy materialnoprawne postępowań i w zależności od przesłanek przyjętej podstawy przeprowadzi stosowne postępowania zmierzające do wyjaśnienia, czy budowa i przebudowa linii energetycznej były legalne. W sprawie dotyczącej przebudowy (modernizacji) linii energetycznej organ należycie ustali treść pozwolenia na budowę, jak i załączników, o których mowa w art. 60 Pr. bud. (wg. t. jedn. opublikowanego w Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126), pamiętając o treści art. 63 tej ustawy. W tej też sprawie dopuści i przeprowadzi dowód z przesłuchania wnioskowanego przez skarżącą świadka S. T. , na wskazane przez nią okoliczności. W zależności od potrzeby, PINB rozważy dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ewentualnej zmiany podczas przebudowy (modernizacji) linii jej parametrów (w tym lokalizacji słupów energetycznych) w odniesieniu do parametrów, jakie miała po wybudowaniu. Dopiero po przeprowadzeniu ww. postępowań organ będzie miał możliwość albo wydać decyzje merytoryczne, wynikające z przyjętej podstawy materialnoprawnej, albo ocenić przedmiotowość każdego z postępowań oddzielnie, w kontekście przesłanek z art. 105 § 1 k.p.a. Wydane w obu sprawach decyzje organ uzasadni poprawnie, zgodnie z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a., przykładając należytą staranność do uzasadnienia prawnego. 8. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej od organu kwotę uiszczonego wpisu sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło