VII SA/Wa 460/23

WyrokWSA w Warszawie2023-05-17

Skład orzekający: Artur Kuś, Wojciech Rowiński, Anna Pośpiech-Kłak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nakaz rozbiórki ogrodzenia, wybudowanego na terenie przeznaczonym pod drogę publiczną i niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jest zasadny, nawet jeśli data jego budowy jest niepewna, a przepisy dotyczące obowiązku zgłoszenia lub pozwolenia na budowę uległy zmianie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nakaz rozbiórki ogrodzenia jest zasadny, ponieważ zostało ono wybudowane na terenie przeznaczonym pod drogę publiczną, co jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym od 2009 r. Mimo niepewności co do dokładnej daty budowy, sąd ustalił, że nastąpiło to po 13 lipca 2011 r. i przed 3 października 2012 r. W tym okresie budowa ogrodzenia wymagała zgłoszenia, a jego realizacja na działce drogowej stanowiła samowolę budowlaną. Nawet jeśli obecne przepisy nie wymagają pozwolenia lub zgłoszenia, niezgodność z planem miejscowym uzasadnia zastosowanie postępowania naprawczego i nakazanie rozbiórki w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) nakazującej rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego na terenie działek stanowiących własność Miasta Stołecznego Warszawy, przeznaczonych pod gminną drogę dojazdową. Skarżący, współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości, kwestionowali ustalenia organów dotyczące daty budowy ogrodzenia oraz zasadność nakazu rozbiórki. Zarzucali naruszenie przepisów postępowania, w tym brak możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i błędną ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński, asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant ref. Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2023 r. sprawy ze skargi S. D. i R.D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2023 r. nr 23/23 w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zw. dalej "MWINB", decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r., nr 23/23 uchylił w całości decyzję z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], zw. dalej "PINB", i nakazał Miastu [...] rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego na terenie pomiędzy działkami nr [...] wraz z bramą i furtką na działce nr [...] obręb [...]przy ul. [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 15 października 2021 r. do PINB wpłynęło pismo Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...], w którym zwrócono się o przeprowadzenie kontroli ogrodzenia wybudowanego na terenie działek nr [...]wraz z bramą i furtką na działce nr [...] przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. PINB zwrócił się do Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla [...] o wskazanie inwestora robót budowlanych polegających na budowie w. ogrodzenia. Odpowiedź na przedmiotowe wystąpienie zawarta została w piśmie z dnia 27 grudnia 2021 r W dniu 12 stycznia 2022 r. przeprowadzono ponowną kontrolę na terenie ww. nieruchomości, w trakcie której ustalono, iż obecni właściciele zakupili działki z już istniejącym ogrodzeniem. Kolejno pismem z dnia 9 marca 2022 r. PINB zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o wyjaśnienie, czy organ administracji architektoniczno - budowlanej wydał decyzję o pozwoleniu na budowę lub przyjął zgłoszenie zamiaru wykonania zagrodzenia w/w działek, a także czy ogrodzenie to wraz z bramą i furtką zostało wykonane w ramach inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych przy ul. [...]. Jednocześnie pismem z tej samej daty, wezwano [...] [...], [...] Sp. z o.o., [...] o wskazanie daty zagrodzenia działek nr [...] oraz przedłożenia dokumentów, na podstawie których zrealizowano ww. ogrodzenie, bramę i furtkę. Pisma te pozostały bez odpowiedzi. W dniu 23 marca 2022 r. do PINB wpłynęło pismo Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] informujące m.in. o niezgodności usytuowania ww. ogrodzenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu pod Skocznią część I, uchwalonego przez Radę [...]uchwałą nr [...] z dnia [...].10.2008 r. Kolejno w dniu 20 kwietnia 2022r. przeprowadzone zostały oględziny przy ul. [...], w trakcie których ustalono, że stan faktyczny zagospodarowania drogi [...], będącej fragmentem planu zagospodarowania terenu dotyczących pozwoleń na budowę sąsiedniej zabudowy jest zgodny z ww. PZT. Ustalono istnienie ogrodzenia stalowego przyziemnego o wysokości 65 - 167 cm w dobrym stanie technicznym (na granicy działek ewid. nr [...]). Na północnym krańcu drogi [...] (w poprzek drogi) stwierdzenie istnienie bramy przesuwnej wraz z furtką (na działce nr [...]). Zawiadomieniem PINB z dnia [...] kwietnia 2022 r. poinformowano o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ww. ogrodzenia wraz z bramą i furtką. W dniu [...] maja 2022 r. do PINB wpłynęło pismo Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...], którym poinformowano iż działki nr [...]posiadają charakter drogowy. Decyzją PINB z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], nakazano Miastu Stołecznemu Warszawa rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego na terenie działek nr [...] wraz z bramą i furtką na działce nr [...], przy ul. [...]. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyli [...]. MWINB wskazał, że celem ustalenia momentu wykonania przedmiotowego ogrodzenia tut. organ dokonał analizy zdjęć dostępnych na portalu mapa.um.warszawa.pl, z których wynika, że sporne ogrodzenie pojawia się najwcześniej na mapach pochodzących z roku 2015 i 2016r. MWINB dodał, że z przekazanej przez organ architektoniczno - budowlanej dokumentacji projektowej nie wynika, aby sporne ogrodzenie przewidziane było do wykonania w trakcie realizacji przedsięwzięć związanych z budową budynków na terenie działek nr [...] (brak usytuowania takiego ogrodzenia na znajdujących się w tych projektach planach zagospodarowania terenu). W ocenie MWINB wykonanie ww. ogrodzenia nie wymagało uprzedniego zgłoszenia jego wykonania ani uzyskania pozwolenia na budowę organu architektoniczno-budowlanego, nie zwalnia to jednak organu nadzoru budowlanego z konieczności badania wykonanych prac pod kątem ich zgodności z przepisami planistycznymi i techniczno-budowlanymi. Organ wskazał, że na gruncie badanej sprawy mamy do czynienia z naruszeniem przez ww. ogrodzenie przepisów planistycznych - uchwały Rady [...] nr [...] z dnia 23 października 2008 r. Teren ten oznaczony jest symbolem 27 KDD, co stanowi o przeznaczeniu pod gminną publiczną drogę dojazdową, na co wskazano również w piśmie Wydziału Obrotu Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] z dnia 10 maja 2022 r.). Zgodnie zaś z § 7 ust. 1 pkt 2 planu: "Zakazuje się lokalizowania ogrodzeń na terenach komunikacji: ulicach, drogach wewnętrznych, alejach pieszych, alejach pieszo-jezdnych i placach (tereny KD, KDW, KP, KPJ, KP- P). Zakazuje się również lokalizowania ogrodzenia pomiędzy poszczególnymi terenami komunikacji wyznaczonymi w planie. Zakaz nie dotyczy barierek ochronnych takich jak barierki przy przystankach komunikacji publicznej, przy przejściach dla pieszych w rejonie szkół i przedszkoli, na kładkach dla pieszych". Na fakt niezgodności lokalizacji ww. ogrodzenia z omawianymi postanowieniami planu miejscowego wskazał również Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy M. Urzędu [...] w piśmie z dnia 18 marca 2022 r.: "zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu pod [...] - część I, uchwalonego przez Radę [...]Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2008 r., działki ewid. nr [...] stanowią przestrzeń publiczną KD, gdzie zakazuje się lokalizowania ogrodzeń wewnętrznych. Wobec powyższego nie ma podstawy do zagrodzenia drogi 27 KDD. Istniejąca jezdnia zrealizowana w liniach rozgraniczających 27KDD dochodzi do ulicy I., która na tym odcinku jest terenem alei pieszej 12KP". W ocenie MWINB powyższa sytuacja wypełnia dyspozycję art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, który dotyczy robót wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (w tym wypadku planistycznych). Dlatego też, PINB prawidłowo uznał, iż koniecznym jest dokonanie rozbiórki ogrodzenia wybudowanego na terenie dziatek nr [...] wraz z bramą i furtką na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...]z uwagi na brak możliwości doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem, bowiem ogrodzenie wykonane zostało na terenie, na którym przepisy planistyczne zabraniają ich wznoszenia. Niemniej w ocenie MWINB zasadna była ingerencja w treść wydanego rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, iż decyzją pierwszoinstancyjną nakazano rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego na terenie dziatek nr [...], gdy tym czasem ogrodzenie zlokalizowane jest na granicy działek nr [...]. Jednocześnie tut. organ uzupełnił rozstrzygnięcie o podstawę prawną, tj. art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, MWINB podniósł, że z uwagi na fakt, że sporne ogrodzenie powstało w czasie, gdy opisywany wyżej plan miejscowy już obowiązywał brak jest podstaw dla rozważań dla zastosowania na gruncie badanej sprawy regulacji przewidzianej w § 18 ust. 1 planu. MWINB nie podziela stanowiska skarżących, iż brak konieczności uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia powoduje, że taka inwestycja znajduje się poza reglamentacją prawnobudowlaną. Brak konieczności uzyskania pozwolenia (zgłoszenia) nie zwalnia organu nadzoru budowlanego z konieczności badania takich robót pod kątem ich zgodności z regulacją planistyczną i techniczno-budowlaną. Skargę na decyzję MWINB wnieśli S. i R. D., będący współwłaścicielami nieruchomości gruntowej (działki nr [...]) położonej przy ul. [...]. Zaskarżonej w całości decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o środki dowodowe, które nie zostały utrwalone w aktach postępowania, co uniemożliwiło stronom zaznajomienie się z całokształtem materiału dowodowego i wypowiedzenie się co do faktów, które organ uznał za udowodnione, tj. w oparciu o środki dowodowe ujawnione dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; 2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie konkretnych dowodów, na których organ się oparł, a w szczególności poprzez uznanie za udowodnioną okoliczności, że ogrodzenie zostało wybudowane w okresie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu pod Skocznią część I, zatwierdzonego uchwałą Rady m. st. Warszawy nr XLII/1299/2008 z dnia 23 października 2008 r. wyłącznie w oparciu ogólnikowe stwierdzenie, że organ dokonał "analizy zdjęć dostępnych na portalu mapa.um.warszawa.pl", tj. bez wskazania konkretnych dowodów; 3) art 7 i art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na: - błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez uznanie, że z faktu, iż ogrodzenie pojawia się najwcześniej na mapach pochodzących z 2015 i 2016 r. wynika, że zostało ono wybudowane w okresie obowiązywania planu miejscowego, mimo że nie wskazano jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby, że przed wejściem w życie planu miejscowego ogrodzenie nie istniało; - przyjęcie, że ogrodzenie zostało wykonane bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, pomimo nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją Prezydenta [...]z dnia [...] maja 2009 r.; 4) art. 15 § 2, art. 136 § 2 i art. 138 § 2 K.p.a. z uwagi na: - wydanie zaskarżonej decyzji pomimo, że decyzja PINB została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a zakres okoliczności, co do których nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego w pierwszej instancji (data wybudowania ogrodzenia) co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. na możliwość wydania nakazu rozbiórki ogrodzenia; - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, pomimo wyraźnego sprzeciwu skarżących wyrażonego w piśmie z dnia 5 sierpnia 2022 r. (wniosek o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w trybie art. 138 § 2 K.p.a.) i braku w aktach postępowania żądania którejkolwiek ze stron przeprowadzenia takiego postępowania; - zmiany przez organ przedmiotu postępowania poprzez zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak i decyzji jej poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), zw. dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przechodząc do oceny zasadności samej skargi wskazać należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji WINB uchylająca w całości decyzję PINB i nakazująca Miastu Stołecznemu Warszawa rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego wzdłuż granicy działek nr [...]wraz z bramą i furtką na działce nr [...] przy ul. [...]. Uwzględniając treść skargi stwierdzić należy, że spór pomiędzy organem nadzoru budowlanego a skarżącym sprowadza się do tego, czy należało orzec nakaz rozbiórki ogrodzenia wraz z bramą przesuwną i furtką jako wybudowanych niezgodnie z ustaleniami obowiązującego dla tego terenu planu miejscowego, w sytuacji kiedy niepewna jest data ich wybudowania. Z tych względów kluczowym elementem oceny prawnej stała się kwestia ustalenia owej daty budowy, co w konsekwencji pozwoli na odniesienie się do oceny legalności robót budowlanych do ówcześnie obowiązujących przepisów. W pierwszej kolejności należy wskazać na niebudzące - w ocenie Sądu - wątpliwości relewantne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wzdłuż granicy działek nr [...] usytuowane zostało ogrodzenie stalowe przezierne o wysokości [...] cm, które na działce nr [...], w poprzek istniejącej drogi ma umiejscowioną bramę wraz z furtką. Niespornym jest również, że ww. działki, na której posadowiono przedmiotowe ogrodzenie wraz z bramą i furtką, stanowią własność Miasta [...] i zlokalizowane są na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Miasta [...] z [...] października 2008 r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu pod Skocznią – część I. Oznaczenie symbolem 27 KDD wskazuje na przeznaczenie tego gruntu pod gminną (publiczną) drogę dojazdową. Ów plan miejscowy w § 7 ust. 1 pkt 2 wprowadził zakaz lokalizowania ogrodzeń na terenach komunikacji: ulicach, drogach wewnętrznych, alejach pieszych, alejach pieszo-jezdnych i placach (tereny [...]). Zakazał również lokalizowania ogrodzeń pomiędzy poszczególnymi terenami komunikacji wyznaczonymi w planie. Zakaz ten nie dotyczy barierek ochronnych takich jak barierki przy przystankach komunikacji publicznej, przy przejściach dla pieszych w rejonie szkół i przedszkoli, na kładkach dla pieszych. W ocenie Sądu z postanowień planu jasno wynika, że plan zakazuje jakichkolwiek ogrodzeń na ulicach, drogach wewnętrznych, alejach pieszych, alejach pieszo-jezdnych i placach, jak również pomiędzy poszczególnymi terenami komunikacji wyznaczonymi w planie. W tym miejscu należy podkreślić, że plan miejscowy jako akt prawa miejscowego korzysta z domniemania legalności dopóki pozostaje w obrocie prawnym. W ocenie Sądu zebrany przez organy materiał dowodowy dawał wystarczające podstawy do ustalenia, że sporne ogrodzenie wraz z bramą i furtką powstało po dacie 13 lipca 2011 r. Ustalenia te, zostały poczynione w oparciu o dostępny materiał dowodowy znajdujący się w aktach spraw administracyjnych. Oceniając, na ile organy dopełniły obowiązków wynikających z zasady prawdy obiektywnej, należy wziąć pod uwagę realne, obiektywnie istniejące możliwości dowodowe. Granice prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) wyznaczają fizyczne i logiczne możliwości jej ustalenia. Ustalenia poczynione przez organy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, czynią zadość racjonalnie rozumianej zasadzie prawdy obiektywnej – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bardziej precyzyjne ustalenia w kwestii okresu budowy spornego ogrodzenia nie były możliwe. Przy ocenie materiału dowodowego należy uwzględnić znaczny upływ czasu i niemal wyłącznie osobowe źródła dowodowe. Ustalenia te oparcie mają w oświadczeniu złożonym przez ówczesnego inwestora (dysponenta nieruchomości gruntowych na których wzniesiono budynki mieszkalne przy ul. [...]), a w chwili obecnej współwłaściciela nieruchomości gruntowej (działki nr [...]), które to oświadczenie zostało ujęte w piśmie z dnia 15 lipca 2021 r.,"(...) działki zostały ogrodzone przez ich właścicieli w trakcie prowadzonej w 2011 r. budowy budynków mieszkalnych.", a następnie w piśmie Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...]z dnia 27 grudnia 2021 r. Oczywiście, materiał ten musi być poddany ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Nie ma podstaw do kwestionowania wartości dowodowej ww. oświadczeń. Oświadczenia to są spójne, wsparte dodatkowo dokumentem z dnia 15 lipca 2021 r. i z dnia 27 grudnia 2021 r. Na przeciwnej szali stoi jedynie stwierdzenie skarżących, że "kluczowym (...) jest ustalenie, czy ogrodzenie to nie zostało wykonane przed wejściem w życie m.p.z.p., a więc przed 2 stycznia 2009 r." oraz że w momencie nabycia nieruchomości, tj. 2016 r., ogrodzenie to już istniało. Wiarygodność oświadczeń, jak i stwierdzeń zawartych w przedłożonych pismach z dnia 15 lipca 2021 r. i z dnia 27 grudnia 2021 r. potwierdza doświadczenie życiowe – dające wiarę inwestorowi będącemu do chwili obecnej właścicielem części działek znajdujących się w sąsiedztwie. Nie sposób również uznać, że ogrodzenie to powstało przed decyzją z dnia 13 lipca 2011 r., nr [...]- zatwierdzającej zamienny projekt budowlany budowy domu mieszkalnego jednorodzinnego i budynku garażu, wjazdami i elementami zagospodarowania terenu na terenie działek nr [...] i zezwalającej na budowę tej części inwestycji wg projektu zamiennego (wydanego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą we [...] oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]) - w sytuacji kiedy dopiero na tym etapie projektowano teren (k-59 akt administracyjnych), a taka musiałaby być konkluzja uznania za prawdziwe twierdzeń skarżących, którzy nota bene nie byli wówczas właścicielami działki [...]. W tej sytuacji, należy przyjąć, że ogrodzenie powstało po dacie 13 lipca 2011 r. – wtedy bezspornie inwestorzy uzyskali ww. ostateczne pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego i budynku garażu, wjazdami i elementami zagospodarowania terenu na działce nr [...] (kategoria obiektu I) z zatwierdzonego zamiennego projektu. Co więcej, data ta jest zbieżna z rokiem wskazanym w piśmie z dnia 15 lipca 2021 r. inwestora [...] Sp. z o.o. z siedzibą we [...] oraz w piśmie z dnia 27 grudnia 2021 r. Zastępcy Burmistrza [...]. Tworzy to swoiste domniemanie, że dopiero wówczas powstała koncepcja ogrodzenia. Domniemanie to mogłoby być obalone, ale wymagałoby przedstawienia przez skarżących dowodów wskazujących na to, że choć na ten czas nie byli jeszcze właścicielami działki sąsiedniej dysponują takim dowodem. Takiego dowodu skarżący nigdy nie przedstawili, ograniczając się do niczym nie popartego twierdzenia, że ogrodzenie prawdopodobnie powstało przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. przed 5 stycznia 2009 r., czyli dużo wcześniej zanim nabyli zabudowaną nieruchomość. Co więcej, za końcową datę ww. budowy Sąd przyjął 3 października 2012 r., tj. dzień nabycia nieruchomości o nr. [...] przez M. A/., bowiem z niekwestionowanych przez skarżących ustaleń organu wynika, że "właściciele kupili działki ze stanem zastanym, furtka już była ogrodzenie i brama (...)". Tym samym zebrany materiał dowodowy, oceniony w świetle logiki i doświadczenia życiowego daje wystarczająco podstawy do przyjęcia, że: (1) ogrodzenie zostało zbudowane na działce nr [...], a brama przesuwna wraz z furtką na działce [...] którą to działkę przeznaczono pod gminną drogę publiczną dojazdową, (2) ww. działki stanowią własność Miasta [...] , (3) ogrodzenie wraz z bramą przesuwną i furtką powstało po dacie 13 lipca 2011 r., a przed 3 października 2012 r., (4) na budowę ogrodzenia nie uzyskano pozwolenia, nie zgłaszano również realizacji robót budowlanych do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, (5) ogrodzenie wraz z bramą przesuwną i furtką niezgodne jest z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2008 r. Rozpiętość czasowa, którą można przyjąć na zrealizowanie ww. robót, tj. po 15 marca 2011 r. do 3 października 2012 r., stwarza potencjalnie problem oceny wymogu uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych, co w konsekwencji determinuje wybór właściwego trybu oceny zgodności robót z prawem i przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W świetle stanowiska sądów administracyjnych, ugruntowanego już uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. (sygn. akt II OPS 2/16), ustalenia czy na budowę danego obiektu wymagane było pozwolenie na budowę należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie realizacji tego obiektu. W rozpoznawanej sprawie problem ten w istocie jednak nie występuje, gdyż pomimo licznych zmian w zakresie reglamentacji wolności budowlanej, w całym tym okresie obowiązywały jednolite zasady: budowa ogrodzeń była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jednakże wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, w przypadku ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m (art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego). Jak wskazano wyżej, bezspornie taka realizacja robót budowlanych do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej nigdy nie była zgłaszana, zatem roboty w zakresie budowy spornego ogrodzenia zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej. Skoro ogrodzenie wybudowano na działce przeznaczonej pod drogę publiczną, nie sposób racjonalnie kwestionować obowiązku zgłoszenia na gruncie przywołanych przepisów. Taka konstatacja wskazywałaby na konieczność prowadzenia postępowania w trybie legalizacyjnym (art. 49b Prawa budowlanego), a nie naprawczym (art. 50-51 Prawa budowlanego). Tym niemniej, od 28 czerwca 2015 r. budowa ogrodzeń została zwolniona nawet z obowiązku dokonania zgłoszenia (za wyjątkiem ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m). W tej sytuacji w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego przyjęły stanowisko, że skoro ogrodzenie zostało wprawdzie wykonane w warunkach samowoli budowlanej, jednak obecne przepisy nie wymagają od inwestora pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, w sprawie należy zastosować tryb postępowania naprawczego, a nie legalizacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II OSK 1526/19), wskazał, że dla oceny, czy inwestycja została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej należy brać pod uwagę przepisy prawa obowiązujące w czasie, gdy inwestycja została zrealizowana. Należy jednak mieć na względzie, że celem postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, jest doprowadzenie samowolnie zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jeśli po zrealizowaniu obiektu budowlanego dochodzi do zmiany przepisów prawa i realizacja tego rodzaju obiektu nie wymaga już pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, to prowadzenie postępowania legalizacyjnego jest niecelowe. Skoro wolą ustawodawcy było wyłączenie obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia realizacji określonego rodzaju obiektu budowlanego, to organy administracji w postępowaniu legalizacyjnym nie mogą nakładać na inwestora obowiązków związanych z brakiem uzyskania takiego pozwolenia lub niedokonaniem zgłoszenia. Jeśli realizacja obiektu budowlanego nie wymaga ani uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia, to organy nadzoru budowlanego mogą jedynie prowadzić tzw. postępowanie naprawcze pod kątem sprawdzenia, czy obiekt budowlany nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia dla środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 Prawa budowlanego) jeśli istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że obiekt budowlany tego rodzaju zagrożenia może stwarzać. W świetle ugruntowanych poglądów orzecznictwa bezsporne jest, że tryb postępowania naprawczego (art. 50-51 Prawa budowlanego) znajduje zastosowanie również do robót budowlanych nie podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wykonanych niezgodnie z przepisami (por. uchwała NSA z 3 października 2016 r., sygn. akt [...]). Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Niezgodność budowy spornego ogrodzenia wraz z bramą i furtką z przepisami prawa (obowiązującymi w dacie realizacji) w ocenie Sądu jest oczywista. Po pierwsze, ogrodzenie wraz z bramą przesuwną i furtką zostało wybudowane na działce stanowiącej własność Miasta Stołecznego Warszawy, co oznaczało niezgodność z art. 4 Prawa budowlanego (każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami), niezależnie od kwestii szczegółowych podstaw tego wymogu w przepisach dotyczących pozwolenia na budowę i zgłoszenia (art. 30 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego). Po drugie, jeśli przyjąć czasokres budowy ogrodzenia wraz z bramą i furtką, budowa ta narusza ustalenia obowiązującego od stycznia 2009 r. planu miejscowego – jako że budowa ta niezgodna jest z przeznaczeniem terenu. Istotą postępowania naprawczego jest doprowadzenie inwestycji zrealizowanej niezgodnie z przepisami do stanu zgodnego z prawem, przy czym chodzi o stan prawny aktualnie obowiązujący (zob. powoływana wyżej uchwała NSA z 27 lutego 2017 r.). Biorąc zatem pod uwagę zakres niezgodności z prawem jedynym sposobem przywrócenia stanu legalnego jest nakaz rozbiórki (art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego). W ocenie Sądu organy prawidłowo nałożyły obowiązek rozbiórki spornego ogrodzenia. W stanie prawnym miarodajnym dla rozpoznawanej sprawy, art. 52 Prawa budowlanego stanowił, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 Prawa budowlanego. Powyższe argumenty prowadzą do konkluzji, że nie ma podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zarzuty skargi są niezasadne, szczególnie, ze wszelkie ustalenia i oceny zostały dokonane na podstawie materiału dowodowego "utrwalonego" – wbrew twierdzeniom skargi - w aktach administracyjnych organów administracyjnych, z którym to materiałem skarżący mieli możliwość zapoznania się przez cały czas trwania postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło