VII SA/Wa 47/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant Spec. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi T. K. i M. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia oceny technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), zaś tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Pismem z dnia 6 września 2010 r. A. i J. W. zawiadomili Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], iż ich posesja jest zalewana wodami opadowymi z sąsiedniej posesji M. i T. K. W związku z powyższym zawiadomieniem PINB [...] w dniu 30 marca 2011 r. przeprowadził na nieruchomości przy ul. [...] w [...] czynności kontrolne, podczas których ustalono, iż wody opadowe z dachu werandy odprowadzane są w kierunku tarasu przy werandzie. Natomiast czapka ścianki werandy jest skierowana pochyleniem w stronę posesji al. [...]. Wody opadowe z tarasu odprowadzane są do rynien spustowych niezakończonych zastawką dekarską od strony posesji ul. [...] i istnieje możliwość zalewania ogrodzenia i posesji sąsiedniej. Ponadto inwestor przedłużył ogrodzenie pomiędzy posesjami blachami trapezowymi z nachyleniem od krawędzi barierki tarasu do ogrodzenia posesji nr [...], powodując możliwość zalewania wodami opadowymi. Podczas kolejnej kontroli w dniu 11 lutego 2013 r. PINB [...] stwierdził zamontowanie blach trapezowych na ścianach werandy i garażu opartych o ogrodzenie pomiędzy posesjami al. [...] i al. [...] w [...]. Stwierdzono, iż śnieg i wody opadowe mają możliwość spływu na posesję przy ulicy Aleja [...] w [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. na podstawie art. 81 c ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623) dalej Prawo budowlane oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: tekst jednolity: Dz. U. z 2013r. poz. 267) dalej K.p.a. po rozpoznaniu sprawy odprowadzenia wód opadowych z terenu posesji przy ul. [...] w [...] nałożył na T. i M. K. obowiązek przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego [...] z siedzibą przy ul. [...] nr [...] w [...] oceny technicznej odprowadzenia wód opadowych z budynku garażu na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...], pod względem prawidłowości wykonania i zgodności z obowiązującymi przepisami budowlanymi. Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. W skardze skierowanej do Sądu T. i M. K. wnieśli o uchylenie obu postanowień organów, podnosząc, że Urząd niepotrzebnie żąda, w ich odczuciu, oceny technicznej, gdyż ma tyle dokumentów i zdjęć, które pozwalają na wyjaśnienie sprawy i stwierdzenie prawidłowości odprowadzenia wód opadowych. Poza tym były dwa razy przeprowadzane wizje w terenie, które również pozwalają na ocenę wykonania odprowadzenia. Nie jest zatem potrzebny kolejny dokument, który nic nie zmieni, tylko stwierdzi to, co mogą sami uczynić pracownicy Urzędu. A jeżeli inspektorzy nadzoru budowlanego mają jakieś wątpliwości, to mają prawo w naszej obecności dokonać oględzin zamontowania blach trapezowych na ścianie mojego garażu od strony posesji [...], a nawet wykonać samodzielnie oceny i nie narażać ich na dodatkowe koszty. Ponadto organ nie wskazał czego nie może wyjaśnić na podstawie dotychczasowego postępowania i zgromadzonych dowodów, a co już jest wyjaśnione i wykonane. Bez ustalenia tego, co się wydaje podstawowego założenia, nie można dalej prowadzić postępowania i nakładać na obywateli niepotrzebnych obowiązków, stwarzając tym samym problemy majątkowe i osobiste. Skarżący twierdzą, że woda spływa wyłącznie na naszą posesję i nie zalewa sąsiedniej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie zostały wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawę wydania ww. postanowień stanowił art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Przepis ten stanowi w istocie instrument umożliwiający organom wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami Prawa budowlanego, w szczególności prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzyskania odpowiednich informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, natomiast dokonane ustalenia mogą stanowić podstawę do podjęcia dalszych działań. Podkreślenia jednakże wymaga, że przesłanką zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Nałożenie zatem takiego obowiązku uzależnione jest od wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, z których zrealizowano obiekt budowlany, a nadto powyższy obowiązek organ może nałożyć w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości samych robót budowlanych, tzn. w przypadku stwierdzenia, że roboty te zostały wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną, czy też niezgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi. Przepis ten ma również zastosowanie w przypadku, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu administracyjnego. Ustalenie istnienia wspomnianych uzasadnionych wątpliwości wymaga zatem przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego stosownie do reguł procesowych wyrażonych w art. 7 i 77 k.p.a., gdyż dopiero rezultat takiego postępowania może stanowić podstawę nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i - w konsekwencji - narażenia strony na odpowiednie koszty. Dotyczy to zarówno samego obowiązku, jak też jego zakresu i wreszcie charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien odpowiadać stwierdzonym wątpliwościom. Należy pamiętać, że organ nadzoru budowlanego prowadzi określone postępowanie i wykonuje zadania ustawowe w ramach swoich kompetencji dotyczących np. kontroli przestrzegania właściwego stanu technicznego budynków mieszkalnych. Dlatego nałożony obowiązek dostarczenia odpowiedniej ekspertyzy i oceny technicznej powinien być skorelowany z uprawnieniami organu wykonującego właśnie te zadania. Oznacza to z jednej strony uprawnienia organu do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia zakresu istniejących nieprawidłowości, z drugiej zaś strony konieczność jednoznacznego ustalenia przez organ prawdopodobieństwa występowania takich nieprawidłowości. Organ nie może, korzystając z uprawnień dowodowych, przerzucać całego ciężaru takiego postępowania dowodowego na stronę obciążając ją kosztami takiego postępowania. Obowiązek sporządzenia np. ekspertyzy technicznej obejmuje tylko jeden z elementów procedury wyjaśniającej i powinien mieć miejscy gdy organ dysponuje już wątpliwościami co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, a wątpliwości te uzasadnione są stwierdzonymi okolicznościami sprawy. Trzeba podkreślić, że art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują - rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Omawiany przepis nie może być nadużywany. Nie może być tak, że arbitralnym rozstrzygnięciem nakłada się na strony obowiązek bez żadnego, czy dostatecznego uzasadnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2012 r., II SA/Wr 507/12, Lex LEX nr 1249206). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organy nie wykazały zasadności nałożenia obowiązku na podstawie ww. przepisu, naruszając w ten sposób art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Z uzasadnień postanowień organów obu instancji wynika jedynie ogólnikowe sformułowanie, że powstały uzasadnione wątpliwości prawidłowości odprowadzenia wód opadowych. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji dokonał kontroli utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w [...]. W toku kontroli zarówno w marcu 2010 r. jak i we wrześniu 2011 r. ustalenia organów nie budziły wątpliwości. PINB przy użyciu własnej wiedzy oraz dostępnych środków przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił w sposób jednoznaczny stan techniczny obiektu budowlanego. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, aby w niniejszej sprawie istniały "uzasadnione wątpliwości" co do stanu technicznego ww. obiektów, co uzasadniałoby zastosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego i nałożenie na skarżącego obowiązku uzyskania ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego obiektu . Bezcelowe jest, zdaniem Sądu, sporządzanie oceny technicznej określającej odprowadzenia wód opadowych z budynku garażu na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...], pod względem prawidłowości wykonania i zgodności z obowiązującymi przepisami budowlanymi skoro z materiału dowodowego wynika, że organ nie ma uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym sprawy. Organ nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości (wyrok NSA z 13 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1331/10, LEX nr 1151841). Reasumując organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy. Sąd stoi na stanowisku, że w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zachodzą żadne przeszkody do wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.