VII SA/Wa 473/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Z. P. w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2013 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2297/12. skargę oddala Wyrokiem z dnia 13 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 8 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 10 marca 2014 r. Z. P. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem, żądając uchylenia wyroku oraz rozpoznania sprawy i oddalenia skargi E. i L. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...]. Jako podstawę żądania wskazał art. 271 W skardze o wznowienie postępowania podniesiono, że ani Z. P., ani jego pełnomocnik nie zostali powiadomieni o terminie rozprawy sądowej, nie została im także doręczona skarga na decyzję, tym samym skarżący został pozbawiony możliwości działania w sprawie i prawa do obrony. Skarżący pozostając w przeświadczeniu, że decyzja nr [...] jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym, wykonał tę decyzję. Skarżący wskazał, że dowiedział się, iż decyzja nr [...]z dnia [...] sierpnia 2012 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. VII SA/Wa 2297/12 z treści uzasadnienia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...]z dnia [...] lipca 2013 r. (doręczonej w dniu 10 lutego 2014 r.), wydanej w tym samym przedmiocie, co decyzja nr [...]. W piśmie z dnia 19 września 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania sądowego, Z. P. wskazał, że skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. złożyli w dniu 17 września 2012 r. uczestnicy postępowania E. A. i L. A.. Skarga ta wraz z odpowiedzią organu na skargę z dnia 27 września 2012 r. została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 1 października 2012 r. W treści odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przekazuje ją do wiadomości: "Adwokat Pani Z. G. Reprezentujący Pana Z. P. ul. [...],[...]". Dodatkowo organ załączył do swojej odpowiedzi na skargę kserokopię pełnomocnictwa dla adw. Z. G. z Kancelarii Prawnej [...] Sp. k. z siedzibą ul. [...], z dnia 5 stycznia 2010 r., udzielonego "do reprezentowania w sprawie administracyjnej przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] (znak sprawy [...])." Pismem z dnia 16 października 2012 r. adwokat Z. G., pełnomocnik Z. P. poinformowała [...] Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego o zmianie adresu do doręczeń, wskazując, że aktualnym adresem pełnomocnika jest ul. [...]. Ta pisemna informacja dotyczyła m.in. przedmiotowej sprawy, tj. sprawy znak [...]. W dniu 13 lutego 2013 r. zapadł, pod nieobecność skarżącego i jego pełnomocnika, wyrok w przedmiocie skargi E. A. i L. A. (sygn. VII SA/Wa 2297/12), który uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...]z dnia [...] sierpnia 2012 r., który na skutek jego niedoręczenia skarżącemu uprawomocnił się. W ocenie skarżącego sąd administracyjny w sposób nieuprawniony przyjął, że załączona przez organ do odpowiedzi na skargę z dnia 27 września 2012 r. kserokopia pełnomocnictwa z dnia 5 stycznia 2010 r. dla adw. Z. G. jest wystarczająca do uznania skutecznej reprezentacji skarżącego przez tego pełnomocnika. Skutkiem tego do pełnomocnika wysłano skargę, odpowiedź na skargę oraz zawiadomienie o terminie rozprawy, a następnie także odpis wyroku, na adres Kancelarii pełnomocnika przy ul. [...]. Skarżący podkreślił ponadto, że kserokopia pełnomocnictwa z dnia 5 stycznia 2010 r. dotyczy innej sprawy, dotyczy bowiem postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego w sprawie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...], znak sprawy [...], zaś niniejsze postępowanie dotyczyło decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], którą poprzedzała decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (znak sprawy [...]). Ponadto zdaniem skarżącego przedłożenie przez organ kserokopii pełnomocnictwa nie uprawniało do uznania poprawności reprezentacji skarżącego przez pełnomocnika w postępowaniu sądowo-administracyjnym, wypełnienia obowiązku wskazanego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi bowiem przedłożenie pełnomocnictwa z odtworzonym mechanicznie wzorem podpisu mocodawcy. W skardze podkreślono, że w przedmiotowej sprawie zaistniała specyficzna sytuacja, w której skarga do sądu administracyjnego została złożona nie przez adresata decyzji, obecnie skarżącego, lecz przez uczestników postępowania, wobec czego pełnomocnik skarżącego nie podejmował żadnych czynności w postępowaniu sądowo-administracyjnym, a tym samym nie miał szansy przedłożyć oryginału pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionej kopii przy pierwszej czynności procesowej. Zdaniem skarżącego organ powinien był zostać wezwany przez sąd do przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego do danej sprawy, względnie korespondencja sądowa powinna zostać skierowana bezpośrednio do skarżącego, z pominięciem nienależycie umocowanego pełnomocnika. Skarżący podniósł też, że sytuacji nie uzdrawia także w żadnym razie pełnomocnictwo złożone do akt postępowania administracyjnego. Wskazał, że organ, który w dniu 1 października 2012 r. przekazał do sądu administracyjnego skargę uczestników z dnia 12 września 2012 r. wraz ze swoją odpowiedzią na skargę oraz aktami postępowania administracyjnego, po otrzymaniu pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 16 października 2012 r. informującego o zmianie adresu pełnomocnika, złożonego m.in. do sprawy [...], nie będąc już w posiadaniu tych akt, powinien przekazać to pismo do sądu administracyjnego w ślad za aktami postępowania. W wyniku zaniechania tego obowiązku przez organ cała korespondencja sądowa w przedmiotowym postępowaniu wysyłana była na nieaktualny już adres pełnomocnika skarżącego. Na skutek powyższych uchybień, skarżący został pozbawiony możliwości działania w sprawie i prawa do obrony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie rozważań wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o charakterze wyjątkowym, ponieważ zmierza do obalenia prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie. Dlatego jest oparta na wąsko określonych podstawach, które należy interpretować ściśle. Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały taksatywnie w przepisach art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Tym samym niedopuszczalna jest dowolność w zastosowaniu tej instytucji, a także rozszerzająca interpretacja przesłanek wznowienia postępowania. Działanie takie podważyłoby bowiem zasadę stabilności orzeczeń sądowych. Uwzględnienie skargi w omawianym zakresie możliwe byłoby jedynie wówczas, gdy sąd potwierdzi wystąpienie przesłanki wznowienia, a więc, że rzeczywiście okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania miała miejsce. W rozpoznawanej sprawie Sąd badając dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania zarówno na posiedzeniu niejawnym (art. 280 p.p.s.a.) jak i na rozprawie (art. 281 p.p.s.a.) uznał, że jest ona wniesiona w terminie (art. 277 powołanej ustawy) i opiera się na ustawowej przesłance wznowienia. Jako datę dowiedzenia się o podstawie wznowienia skarżący wskazał datę 10 lutego 2014 r., kiedy to doręczona została mu decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., z uzasadnienia której to decyzji dowiedział się o uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Przyjmując na podstawie tego oświadczenia, że skarżący nie miał wcześniej świadomości o ww. wyroku, bowiem korespondencja wysyłana na adres jego pełnomocnika wracała, niepodjęta w terminie, skarga o wznowienie, złożona w Sądzie dniu 10 marca 2014 r., została złożona z zachowaniem ustawowego trzymiesięcznego terminu do jej wniesienia. Uznanie dopuszczalności wznowienia pozwala na przejście do merytorycznego rozpoznania sprawy. Granice rozpoznania sprawy zakreśla przy tym podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). Jako podstawę wznowienia wskazano art. 271 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc że skarżący został pozbawiony możliwości działania w sprawie i prawa do obrony. Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności m.in. jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa Z treści powołanego przepisu wynika, że wskazana tam przyczyna nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy miała ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zawsze konieczne jest natomiast wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możliwości działania. O pozbawieniu możności działania można mówić, gdy stronie nie dano w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nią nie mogła ona w ogóle wziąć udziału w sprawie. W innych przypadkach ewentualnie zachodzić może tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania sądowego. Generalnie można powiedzieć, że jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby osobę zainteresowaną możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu. (por. wyrok NSA z 28 lutego 2013 r., sygn. II GSK 1695/12 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem zatem oceny Sądu w niniejszej sprawie musi być zatem ustalenie, czy w sprawie zostały wypełnione wszystkie prawem przewidziane warunki gwarantujące skarżącemu prawo do uczestnictwa w rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. (w tym dniu po rozpoznaniu skargi E. A. i L. A. zapadł wyrok, który skarżący chce wzruszyć), w szczególności związane z oceną prawidłowości (skuteczności) doręczenia skarżącemu informacji o terminie rozprawy. Skarżący w postępowaniu objętym skargą o wznowienie postępowania sądowego był reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata z wyboru. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Doręczenie zawiadomienia o rozprawie pełnomocnikowi skarżącego było w pełni skuteczne. W aktach administracyjnych nadesłanych Sądowi znajdowało się pełnomocnictwo (kserokopia) z dnia 5 stycznia 2010 r. udzielone przez skarżącego – Z. P. adwokatowi Z. G. z Kancelarii Prawnej [...] Sp. k. z siedzibą ul. [...], do reprezentowania w sprawie administracyjnej przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...], które obejmowało umocowanie do występowania w sprawie również przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji. Zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane na adres pełnomocnika: adw. Z. G. Kancelaria Prawna [...] Sp. k. ul. [...], bowiem na taki adres została skutecznie doręczona, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, w dniu 29 sierpnia 2012 r., zaskarżona decyzja z dnia [...] sierpnia 2012 r. Była to decyzja ostateczna i profesjonalny pełnomocnik miał świadomość, że decyzja ta może być zaskarżona do sądu administracyjnego, przez każdą ze stron postępowania, zatem poinformowanie tylko organu w dniu 18 października 2012 r. o zmianie adresu swojej kancelarii bez sprawdzenia, czy decyzja nie została zaskarżona przez stronę przeciwną i zawiadomienie również sądu o zmianie adresu nie może stanowić o naruszeniu przepisów przez sąd. Niewykonywanie lub nienależyte wykonywanie obowiązków procesowych przez pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. (por. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, wyd. 4). Osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, co w zasadzie powinno służyć wzmocnieniu jej pozycji i realizacji praw w postępowaniu. Jednak, co należy podkreślić, odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Żaden przepis procedury na nakłada na organ obowiązku zawiadomienia sądu o wpływie pisma o zmianie adresu pełnomocnika, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ miał kontynuować postępowanie a decyzja została już zaskarżona do sądu administracyjnego, o czym organ powiadomił pełnomocnika przesyłając mu odpowiedź na skargę. Według informacji pełnomocnika organu pismo stanowiące odpowiedź na skargę została przesłana zwykłą przesyłką pocztową, w aktach brak zwrotu więc należy domniemywać, że pismo pełnomocnik otrzymał. Należy jeszcze raz podkreślić, że wzruszenie prawomocnego orzeczenia to wyjątek i naruszenia określonych przepisów lub zasad w postępowaniu sądowym a nie uchybienia organu mogą stanowić uzasadnienie dla stwierdzenia, że strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Pojęcie "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle. Wystąpi ono zatem jedynie w razie zaistnienia kardynalnych uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakichkolwiek usterek czy utrudnień w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi o wznowienie postępowania sądowego.