VII SA/Wa 477/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ubezpieczenia społecznego rolników I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącego A. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzja z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] działając w imieniu Prezesa Kasy rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Kierownik Wydziału Ubezpieczeń Placówki Terenowej KRUS w [...] odmówił zmiany decyzji wydanej w dniu [...] stycznia 2005 r. przez Prezesa KRUS znak; [...] w części dotyczącej daty ustania ubezpieczenia społecznego rolników A. Z. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego. W uzasadnieniu wskazał, że ustalenia zawarte w ocenianej decyzji co do daty ustania ubezpieczenia są prawidłowe a zatem w oparciu o art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z poźn. zm.) zwana dalej kpa, należało odmówić zmiany decyzji. Z tą decyzją nie zgodził się A. Z.. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionował ustalenia dotyczące daty ustania prowadzenia działów specjalnych rolnictwa. W szczególności za niewystarczające dla ustalenia tej daty jest oparcie się jedynie na informacji z urzędu skarbowego o ustaleniu podatku dochodowego za okres od 1 marca 1998 r. Podnosząc ten zarzut wnosił o uwzględnienie wniosku i zmianę decyzji znak; [...] w części dotyczącej daty ustania ubezpieczenia społecznego rolników A. Z. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. znak; [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 138§ 1 kpa po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek złożonej przez A. Z. skargi wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 666/09 uchylił decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnie 2008 r. znak; [...]. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wykonując wskazany wyżej wyrok decyzją z dnia [...] października 2009 r. znak; [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy o zmianę decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. stwierdził, że A. Z. nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. W pouczeniu zawarto informację, że od tej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [....]. W dniu 27 listopada 2009 r. pełnomocnik A. Z., zgodnie z pouczeniem wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę decyzji i orzeczenie, że A. Z. nie spełniał warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1998 r. W uzasadnieniu wskazał, że organ nie rozpatrzył wniosku bowiem orzekał o podleganiu przez A. Z. wspomnianemu wyżej ubezpieczeniu a nie zajmował się wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji w oparciu o art. 155 kpa. Poza tym ponownie zarzuciła niewystarczające przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia daty zaprzestania prowadzenia przez A. Z. działów specjalnych rolnictwa. W dniu [...] grudnia 2009 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wykonując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r. wydał na podstawie art. 138 § 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) decyzję znak; [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy o zmianę decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie pomijając jednak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2009 r. oraz własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. znak; [...]. Następnie dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa i stwierdził, że ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji są prawidłowe. Za prawidłowe uznał również zastosowanie odpowiednich przepisów prawnych. Podkreślił, że zmianie decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. sprzeciwiają się przepisy szczególne, tj. przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Na koniec uzasadnienia wskazał, że uchyla decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2009 r. znak; [...]. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 155 kpa poprzez uznanie, że przepisy szczególne sprzeciwiają się zmianie decyzji. Podnosząc ten zarzut wnosił o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. znak; [...]. W pierwszej kolejności Skarżący stwierdził, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. Poza tym nie zgodził się z tym, że zmianie decyzji sprzeciwiają się przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 12 września 1996 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników od 1 stycznia 1997 r. rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie, nieprzerwanie co najmniej rok, podejmuje pozarolniczą działalność gospodarczą, nie będąc pracownikiem nie pozostając w stosunku służbowym, podlega nadal temu ubezpieczeniu społecznemu. Rolnik lub domownik może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu wówczas, gdy złoży Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych lub Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oświadczenie, że chce podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile spełnia w tym zakresie warunki określone w odrębnych przepisach. Z uwagi na to, że A. Z. nie złożył takiego oświadczenia nadal podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżący powtórzył również zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego ubezpieczenia Społecznego wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, która spowodowała, że utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. Stwierdził, że skarga nie wnosi nowych argumentów do sprawy w związku z tym winna być oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 2169 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględnienie skargi następuje jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły co skutkowało uwzględnieniem skargi aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w skardze wymienione. W ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2009 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego winien ponownie ocenić zasadność wniosku z dnia 1 grudnia 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i w oparciu o art. 138 kpa podjąć rozstrzygnięcie wobec własnej decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Analiza treści zaskarżonej decyzji budzi wątpliwości co do tego jaką decyzję organ II instancji utrzymał w mocy. Wątpliwości w tym zakresie wyrażał również Skarżący. Na podstawie innych dokumentów w szczególności notatki służbowej z dnia 26 stycznia 2010 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń, pisma do A. Z. z dnia [...] grudnia 2009 r. Kierownika Placówki Terenowej w [...] a przede wszystkim z odpowiedzi na skargę należy uznać, że zaskarżona decyzja dotyczyła oceny prawidłowości decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. a nie decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Postępowanie takie jest oczywistą obrazą art. 138 kpa ponieważ decyzja oceniona przez Prezesa KRUS nie była skarżona. Prowadzone było jedynie postępowanie w trybie art. 155 kpa w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej. Nie ulega wątpliwości, że są to dwa osobne tryby postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, że na organach administracji spoczywa obowiązek dokładnego przytoczenia podstawy prawnej wydawanych rozstrzygnięć. Wypada więc zauważyć, że art. 138 § 1 kpa zawiera pkt 1, 2 i 3. i obowiązkiem organu jest wskazanie, w oparciu o który z nich wydał decyzję. W rozpatrywanej sprawie można by przyjąć, że treść decyzji wskazuje na podstawę prawną ale jej uzasadnienie rodzi poważne wątpliwości w tym zakresie. Na koniec uzasadnienia Prezes KRUS stwierdza, że uchyla własną decyzję z dnia [...] października 2009 r. znak; [...]. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 138 § 1 kpa. Otóż zgodnie z jego brzmieniem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. W związku z tym wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 mógł utrzymać w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] ( nie decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r.). Natomiast na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 mógł uchylić wskazaną wyżej decyzję i orzec co do istoty sprawy. Przede wszystkim należy pokreślić, że nie można uchylić decyzji administracyjnej zamieszczając w uzasadnieniu innej decyzji jednego zdania, że ,,uchyla się decyzję z dnia..." Przepisy kpa nie przewidują takiej możliwości. Stwierdzić należy, że całe postępowanie po uchyleniu przez Sąd decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. znak; [...] przebiegało w nieprawidłowy sposób. Decyzja z dnia [...] października 2009 r. znak; [...] rozstrzygała kwestię, która nie była przedmiotem postępowania, zawierała też błędne pouczenie o sposobie złożenia odwołania. Przypomnieć należy, że postępowanie toczyło się w trybie art. 155 kpa. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują możliwość zmiany decyzji przez organ, który ją wydał. Artykuł 132 § 1 stanowi, że jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 54 § 3 również przewidują możliwość zmiany własnej decyzji ale tylko wówczas, gdy organ odwoławczy uwzględni skargę w całości. W obu przypadkach nie może być tak, że organ uchyli własną decyzję i rozstrzygnie w identyczny sposób. W przedmiotowej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego winien rozważyć czy odwołanie złożone przez pełnomocnika Skarżącego w dniu 27 listopada 2009 r. nie jest w istocie skargą na decyzję administracyjną. W przypadku uznania tego odwołania za skargę organ powinien podjąć stosowne czynności w oparciu o przepisy postępowania administracyjnego. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia wskazać należy, że rozpoznając ponownie sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami uwzględniając uwagi poczynione przez Sąd. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.