VII SA/Wa 506/16

Starszy referendarz sądowy- Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 sierpnia 2016r. po rozpoznaniu wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy J. P., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu w wysokości 1707,94 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się emerytura wnioskodawcy w wysokości 1544,94 złotych i dopłata obszarowa w wysokości 163,00 złotych. W skład majątku skarżącego wchodzi dom mieszkalny o pow. 60 m ² z mieszkaniem o pow. 8 m ² oraz nieruchomość rolna o pow. 2,86 ha i las o pow. 0,70 ha. Podał, że na swoje utrzymanie wydaje kwotę 1947,60 złotych W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca zaznaczył, że jest osobą starszą i schorowaną. Cierpi na wiele schorzeń, które wyszczególnił we wniosku. Nadmienił, że "gospodarstwo rolne stanowią długi z powodu zakazania mu wszelkiej pracy." Podał, że gospodarstwo rolne jest w stanie ruiny i nie ma żadnej wartości. Zaznaczył, że znaczne wydatki na utrzymanie nie pozwalają mu na wykupienie zalecanych lekarstw. Do wniosku dołączona została kopia historii rachunku bankowego strony wnioskującej za okres od dnia 10 czerwca 2015r do dnia 10 grudnia 2015r. (saldo końcowe 3,10 złotych, odcinek pobieranego świadczenia w wysokości 1540,96 złotych, kopię faktury z dnia 7 marca 2016r. na zakup produktów spożywczych na łączną kwotę w wysokości 1947,60 złotych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku wezwaniem z dnia 9 czerwca 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 7 czerwca 2016r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, -wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki, itp.), - czy faktura, którą wnioskodawca załączył do wniosku i wyszczególnione w niej zakupy spożywcze stanowią wyłącznie jego zakupy czy także innych osób, czy zostały dokonane jednorazowo, czy też dłuższym okresie, a następnie została wydana zbiorcza faktura, -czy uzyskuje do posiadanej nieruchomości rolnej dopłaty unijne lub inne, jeśli tak należy wskazać ich wysokość, - czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, oraz do nadesłania -kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego, jeśli wnioskodawca je posiada z dwóch ostatnich miesięcy. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 28 czerwca 2016r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe wezwanie. Wnioskodawca podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo rolne. Ponosi następujące wydatki tj. podatek od nieruchomości w wysokości 18,90 złotych, wydatki na żywność w wysokości 1500,00 złotych, leki 150,00 złotych, zakup butów w wysokości 28,00 złotych. Wnioskodawca wyjaśnił, że produkty spożywcze w fakturze stanowią jego zakupy, które dokonywał w ciągu miesiąca i zostały uwzględnione w zbiorczej fakturze miesięcznej. Oświadczył, że do nieruchomości rolnej uzyskał dopłatę unijną za 2014r. w wysokości 2000 złotych -166,66 złotych miesięcznie. Nie uzyskuje pomocy ze strony rodziny i innych osób oraz organizacji społecznych i państwowych. Nie posiada oszczędności pieniężnych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt: II FZ 137/05). Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od reguły określonej w art. 199 p.p.s.a. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości ani w części. Bez wątpienia wnioskodawca jest osobą starszą i schorowaną oraz niezbyt dobrze sytuowaną. Jednakże dysponuje stałym, pewnym dochodem miesięcznym z tytułu emerytury w wysokości 1544,94 złotych. Dodatkowo uzyskuje dochody z tytułu dopłat w wysokości 166,66 złotych miesięcznie. Nie posiada nikogo na utrzymaniu. Decydujący wpływ na podjęte rozstrzygnięcia ma porównanie wysokości łącznych dochodów wnioskodawcy i ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie, zwłaszcza wyszczególnionych produktów żywnościowych w fakturze z dnia 7 marca 2016r. W piśmie z dnia 21 czerwca 2016r. wnioskodawca wyjaśnił, iż produkty spożywcze w fakturze stanowią wyłącznie jego zakupy, które dokonywał w ciągu miesiąca i zostały uwzględnione w zbiorczej fakturze miesięcznej. Z nadesłanej faktury jak i oświadczenia w formularzu wniosku wynika, że wydatki wnioskodawcy na bieżące utrzymanie - zakup żywności wynoszą 1947,60 złotych miesięcznie. Jest to kwota wyższa niż otrzymywana emerytura wnioskodawcy 1544,94 złotych. W piśmie z dnia 21 czerwca 2016r. wnioskodawca podał zaś, że wydatki na żywność jakie ponosi wynoszą 1500 złotych miesięcznie. Dodał, że ponosi także wydatki na leki w wysokości 150,00 złotych i podatek od nieruchomości w wysokości 18,90 złotych, zakup butów w wysokości 28,00 złotych, łącznie w wysokości 1678 złotych miesięcznie. Informacje w zakresie ponoszonych wydatków przez wnioskodawcę w formularzu wniosku PPF i w piśmie z dnia 21 czerwca 2016r. na bieżące utrzymanie są różne. Wprawdzie wiadomym jest, że są to kwoty orientacyjne i mogą być w danych miesiącach nie jednakowe, jednakże wnioskodawca nie wyjaśnił powyższego. Okoliczności te wskazują na nieścisłość w przedstawionej sytuacji finansowej. Wnioskodawca zarówno w formularzu jak i piśmie wyjaśniającym nie wskazał, czy ponosi opłatę za energię, wodę, gaz lub wydatki na opał bądź nie oświadczył, że ich nie ponosi. O ile dochód skarżącego został udokumentowany to rodzaj obciążeń i wysokość wydatków nie została rzetelnie i w sposób przejrzysty wyjaśniona. Zauważyć należy, iż niektóre z pozycji produktów żywnościowych wyszczególnionych w fakturze trudno uznać za wydatki konieczne służące do zaspokojenia podstawowych potrzeb. Niewątpliwie za wydatek konieczny nie sposób uznać wydatki np. na piwo, dużą ilość słodyczy, itp. Po podliczeniu wydatków wnioskodawca na same słodycze przeznacza kwotę w wysokości ponad 300,00 złotych miesięcznie. Ponadto z podanych danych wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo samodzielnie, zatem zadeklarowane miesięczne koszty konsumpcyjne związane z zakupem żywności wydają się zbyt wysokie. Ponadto wskazać należy, iż wnioskodawca pomimo nadesłania wyjaśnień w piśmie z dnia 21 czerwca 2016r. nie wykonał w pełni wezwania 9 czerwca 2016r. do którego został wezwany tj. do nadesłania wyciągów i wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy. Zaznaczyć należy, iż do nadesłanego formularza PPF wnioskodawca nadesłał kopię historii rachunku bankowego za okres od dnia 10 czerwca 2015r do dnia 10 grudnia 2015r. na którym saldo końcowe wynosiło 3,10 złotych. Z opisu transakcji na rachunku wynika, że 11 czerwca 2015r. wnioskodawca uzyskał kwotę z tytułu dopłat do posiadanych nieruchomości. W związku z powyższym nadesłanie wyciągów i wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy pozwoliłoby ustalić czy wnioskodawca uzyskał dopłaty z za rok 2015r. i czy posiada środki na koncie bankowym. Przedmiotem rozpoznania był wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w konkretnej sprawie ze skargi wnioskodawcy na decyzję GINB z dnia [...] stycznia 2016r. W tej konkretnej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. Wyjaśnić należy, iż niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże pamiętać należy, iż zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu (a więc wówczas, gdy poniesienie kosztów sądowych oznaczałoby dla strony pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb), nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Chodzi zatem o sytuację, w której poniesienie kosztów sądowych uniemożliwiłoby stronie zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nie mogą mieć zatem znaczenia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy wydawane w innych sprawach sądowoadministracyjnych ze skarg wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.