VII SA/Wa 508/25

WyrokWSA w Warszawie2025-07-25

Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, asesor WSA Marcin Maszczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, właścicielka nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji, posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody, uznając, że organy obu instancji przedwcześnie umorzyły postępowanie nadzorcze jako bezprzedmiotowe. Organy nie wyjaśniły wyczerpująco kwestii interesu prawnego skarżącej, który mógł wynikać z potencjalnego naruszenia stosunków wodnych na jej działce oraz ograniczenia możliwości zabudowy w związku z odległością od studni na terenie inwestycji. Konieczne jest ponowne zbadanie tych okoliczności.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 2015 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Organy administracji (Wojewoda, a następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) umorzyły postępowanie, uznając, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, ponieważ jej działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Skarżąca twierdziła, że inwestycja narusza stosunki wodne na jej działce i ogranicza możliwość jej zagospodarowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy nie zbadały tych kwestii wyczerpująco.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. N. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

25 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Marcin Maszczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2025 r. sprawy ze skargi B. N. – B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lutego 2025 r. znak: DOR.7110.34.2025.ZSZ w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2025 r. znak: [...]; 2) zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. N. – B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia 11 lutego 2025 r. nr DOR.7110.34.2025.ZSZ (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "GINB"), po rozpatrzeniu odwołania Pani B. N. (dalej "Skarżącej"), reprezentowanej przez adw. R. B. , od decyzji Wojewody Dolnośląskiego (dalej "Wojewody") z dnia 8 stycznia 2025 r., znak: IF-O.7840.1.95.2023.MSZ, umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z [...] maja 2015 r. nr [...] znak: [...] , zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę – utrzymał decyzję Wojewody w mocy. II. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: 1. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. (dalej "decyzją Starosty z 2015 r.") Starosta W. (dalej "Starosta") zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. K. i J. K. (dalej "Inwestorzy") pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną (bez zjazdu) przy ul. K. [...] w S. (dz. nr 776/2, obr. [...] S. ), dalej "teren inwestycji". 2. Pismem z dnia 21 marca 2023 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2015 r. 3. Decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r. Wojewoda na podstawie art.105 § 1 k.p.a. umorzył wszczęte postępowanie nadzorcze jak bezprzedmiotowe, stwierdzając, iż Skarżąca nie ma w sprawie interesu prawnego, w oparciu o który mogłaby wziąć udział w postępowaniu jako jego strona. 4. Pełnomocnik Skarżącej wniósł do GINB odwołanie od w/w decyzji Wojewody. 5. Decyzją zaskarżoną obecnie GINB rozpoznał wniesione odwołanie, utrzymując decyzję Wojewody i powołując na tę okoliczność następującą argumentację: 5.1. Przesłanki do uznania, iż dany podmiot prawa posiada stosowny interes prawny, umocowujący go do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego skierowanego przeciwko decyzji o udzielenie pozwolenia na budowę przedstawiają się następująco: Stosownie do art.157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Tak więc, właściwy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, ma o w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Stosownie do dyspozycji art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uprawnienie to oparte jest na przepisach prawa materialnego i przysługuje jedynie podmiotom, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. O tym więc, czy dany podmiot posiada przymiot strony w konkretnym postępowaniu, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa i obowiązki. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. W postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.), dalej "p.b.", który jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu definiuje art. 3 pkt 20 p.b., jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Jak wskazał NSA w wyroku z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt Il OSK 2770/20, zarówno w postępowaniu w sprawie o udzielanie pozwolenia na budowę prowadzonej w trybie zwykłym, jak i w trybie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym, krąg podmiotów uznawanych za strony powinien być ustalany na podstawie art.28 ust.2 p.b. Sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie zmienia bowiem swojego zasadniczego przedmiotu. Nadal dotyczy pozwolenia na budowę, tyle że prowadzona jest w trybie nadzwyczajnym (por. też wyrok NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt Il OSK 1818/20). Jednocześnie wskazać należy, że w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w konkretnej sprawie stroną mogą być nie tylko podmioty uznane za strony w postępowaniu zwykłym, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji, np. w razie pominięcia strony w postępowaniu zwykłym, albo zbycia nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania danej inwestycji (tak wyrok SA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt Il OSK 2112/17 oraz powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo NSA). 5.2. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do sytuacji prawnej Skarżącej prowadzi do wniosku, iż nie legitymuje się ona wymaganym interesem prawnym w sprawie. Stosownie do powyższego: 5.2.1. Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Starosty z 2015 r., natomiast wywodzi swój interes prawny do kwestionowania tej decyzji z przysługującego jej prawa współwłasności zabudowanej nieruchomości przylegającej do terenu inwestycji, obejmującej działkę nr ewid. [...] , obręb [...] S. (dalej "działka Skarżącej"). Z projektu zagospodarowania terenu kwestionowanej inwestycji istotnie wynika, że działka Skarżącej przylega do tego terenu. Jak jednakże jednoznacznie podkreśla się w utrwalonym orzecznictwie sądowo – administracyjnym, legitymowanie się tytułem prawnym do nieruchomości graniczącej z terenem inwestycji nie jest wystarczające do przyjęcia, że jej właściciel powinien być stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 4 lipca 2018 r., sygn. akt Il OSK 1957/16, wyrok WSA w Warszawie z 2 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2500/23). 5.2.2. Z projektu zagospodarowania terenu kwestionowanej inwestycji, wynika, że jej poszczególne części składowe zostały zaprojektowane w następujących odległościach od działki Skarżącej: (-) sporny budynek mieszkalny jednorodzinny o wysokości w kalenicy 8,65 m (Projekt budynku mieszkalnego jednorodzinnego, przekrój A-A, nr rys. A-04, przekrój B-B, nr rys. A-05, przekrój C-C, nr s. A-06) został zaprojektowany w odległości ok. 18 m od północno - zachodniego narożnika działki Skarżącej; (-) studnia wiercona wody pitnej została zaprojektowana w odległości ok. 23 m od granicy z działką Skarżącej; (-) zbiornik o poj. 3 m3 deszczówki został zaprojektowany w odległości ok. 26 m od granicy z działką Skarżącej, (-) studzienka chłonna została zaplanowana w odległości ok. 30 m od granicy z tą działką. Ponadto, zgodnie z opisem technicznym do adaptacji projektu typowego w Projekcie zagospodarowania działki wskazano, że odwodnienie powierzchniowe z budynku za pomocą instalacji deszczowej, wg projektu branżowego, zaplanowano w sposób uniemożliwiający ich spływ na tereny przyległe oraz wylewanie się na drogę. Biologiczną oczyszczalnię ścieków z drenażem rozsączającym zaprojektowano w odległości ok. 30 m od granicy z działką Skarżącej. W projekcie budowlanym wskazano, że "W obrębie przewodów rozsączających projektowanej przydomowej oczyszczalni ścieków w odległości 30 m nie znajdują się ujęcia (studnie) wody pitnej." Dodać należy, że według projektu budowlanego "Oczyszczalnia nie będzie wywierała wpływu na działki sąsiadów." Pozostałe elementy spornej inwestycji zostały zaplanowane w dalszych odległościach od działki Skarżącej. 5.2.3. W świetle powyższych okoliczności brak jest podstaw do przyjęcia, iż następstwem usytuowania spornej inwestycji względem nieruchomości Skarżącej jest objęcie tej nieruchomości, na mocy obowiązujących przepisów, jakimikolwiek ograniczeniami w zabudowie. W szczególności podstaw do objęcia tego rodzaju ograniczeniami działki Skarżącej nie da się wywieść z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), dalej "r.w.t.b.u.", Powyższe obliguje do przyjęcia, iż obszar oddziaływania projektowanej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. nie obejmuje swym zakresem działki Skarżącej. Sporna inwestycja nie powoduje również graniczenia możliwości korzystania z szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia działki Skarżącej dostępu do drogi publicznej. 5.2.4. Z racji tego, iż działka Skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji w rozumieniu art.3 pkt 20 p.b., Skarżącej nie przysługuje jej przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2015 r. 5.3. Z racji powyższego w sprawie zaistniała formalna przeszkoda o charakterze podmiotowym do dalszego prowadzenia postępowania nadzorczego, wszczętego na wniosek Skarżącej. Wszczęte w ten sposób postępowanie należy zatem umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art.105 1 k.p.a. III. Pismem z dnia 15 lutego 2025 r. pełnomocnik Skarżącej adw. R. B. wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą GINB, podnosząc przeciwko temu aktowi zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: (-) art.105 k.p.a. poprzez przyjęcie braku podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego Skarżącej w sytuacji istnienia i wykazania tego interesu oraz obowiązku zniesienia uprawnienia Inwestorów z urzędu wobec wszczęcia postępowania, braku stanu bezprzedmiotowości sprawy oraz występującej sankcji nieważności decyzji, (-) art. 157 § 2 i art. 158 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od rozstrzygnięcia o istocie sprawy w sytuacji istnienia interesu prawnego Skarżącej oraz podstaw zniesienia uprawnienia Inwestorów z urzędu w toku postępowania, (-) art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w sytuacji istnienia obowiązku rozstrzygania in meritum także z urzędu (brak bezprzedmiotowości), (-) art. 7, 75, 77, 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy. W uzasadnieniu w/w zarzutów w skardze podniesiono w szczególności, co następuje: (-) Kwestionowana decyzja Starosty z 2015 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa (wydano ją bez uprzedniego sporządzenia i zatwierdzenia projektu robót geologicznych, obligatoryjnego w terenie i obszarze górniczym, podobnie, jak i bez uprzedniego wydania pozwoleń wodnoprawnych na wyloty drenażu oraz usługę wobec wprowadzania ścieku na cztery działki sąsiednie); (-) Kwestionowana inwestycja narusza stosunki wodne na nieruchomości Skarżącej do granic osłabienia oparcia /nośności/ gruntu; (-) Przy ocenie posiadania przez Skarżącą interesu prawnego w sprawie należało przyjąć kryterium szerokiego obszaru oddziaływania kwestionowanej inwestycji na otoczenie, oparte wprost o art.28 k.p.a. Funkcjonowanie inwestycji w oczywisty sposób ogranicza sposób wykonywania własności w stosunku do działki Skarżącej poprzez podtopienie części tej działki, będące efektem rozsączania wody na terenie inwestycji pomimo braku warunków geotechnicznych. Powyższe, po pierwsze, uniemożliwia Skarżącej korzystanie z części ogrodu (tworzy się tam grzęzawisko), po drugie, prowadzi do osłabienia nośności gruntu, zagrażającej bezpieczeństwu obiektu położonego na działce Skarżącej poprzez obniżenie oparcia gruntu (stan taki narusza § 204 ust.5 r.w.t.b.u.). Ponadto powiązanie hydrodynamiczne nieudokumentowanego, skażonego odwiertu Inwestorów uniemożliwia użytkowanie ujęcia wody pitnej na działce Skarżącej. Na działce Skarżącej doszło do naruszenia stosunków wodnych w związku z realizacją przedmiotowej budowy (Skarżąca podjęła w tym kontekście działania prawne przewidziane w Prawie wodnym); (-) Przy ocenie interesu prawnego Skarżącej organy zupełnie pominęły treść projektu zamiennego i zeznań projektantów, wskazujących, iż teren inwestycji nie nadaje się do rozsączania ze skutkiem przesiąkania i szkodzących zmian stanu wody na gruncie Skarżącej. Pominęły także przyznanie tych okoliczności przez Inwestora w odpowiedzi na odwołanie od decyzji zamiennej. Pominęły wreszcie dokumentację fotograficzną akt obrazującą zakres zaburzenia stosunków wodnych na działce Skarżącej w związku z budową; (-) W sprawie daje się zidentyfikować przepisy szczególne, tj. np. 234 p.w., czy też § 204 ust.5 r.w.t.b.u., w świetle których naruszenie przez kwestionowaną inwestycję interesu prawnego Skarżącej, ustalanego na podstawie art. 28 ust.2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. oraz art.28 k.p.a., jest oczywiste. Powyższe nie wymaga podejmowania żadnych dodatkowych czynności wyjaśniających. Sama analiza rzędnych terenu inwestycji oraz działki Skarżącej [...] wskazuje, iż całość wody wprowadzanej na terenie inwestycji jest kierowana na działkę Skarżącej, powodując wzrost poziomu wód gruntowych tej działki średnio do 0,5 m p.p.t., zagrażając budynkowi i częstokroć wykluczając użytkowanie części nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Inwestor mimo świadomości zagrożeń użytkuje nieruchomość na etapie budowy, w tym usiłuje rozsączać ścieki ze wskazanym skutkiem naruszenia stanu wody i osłabienia oparcia gruntu, wyczerpując przywołane normy, których nie sposób w tych okolicznościach pominąć przy wyznaczaniu obszaru oddziaływania (por. wyr. NSA z dnia 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1520/23); (-) Pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć również utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 kwietnia 201 1 r., II OSK 644/10 — ONSAiWSA 2012/4/69; z dnia 1 marca 2012 r., Il OSK 282/12 - z dnia 17 kwietnia 2013 r., 11 OSK 2508/11, z dnia 8 czerwca 2011 r.. sygn. akt Il OSK 1296/10; z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1613/11; z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 841/13; z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 449/13 CBOSA). Właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego ma interes prawny w sprawdzeniu zachowania stosownych przepisów prawa, a tym samym posiada przymiot strony w postępowaniu. Jeżeli jakikolwiek przepis prawa wiąże sposób zagospodarowania działki sąsiedniej z faktem powstania obiektu na działce inwestora, to wówczas właściciel tejże działki ma prawo żądać sprawdzenia przez organ. czy zamierzona inwestycja nie ograniczy jego prawa do zgodnego z prawem zagospodarowania działki będącej jego własnością bądź korzystania z prawa własności; (-) Zakaz szkodliwej zmiany stanu wody na gruncie określony art.234 p.w., czy też zakaz powodowania zagrożeń bezpieczeństwa lub obniżania przydatności do użytkowania (degradacji) obiektu budowlanego przy wznoszeniu budynku określone powoływanymi przepisami prawa wodnego i r.w.t.b.u. są niewątpliwie przepisami wyznaczającymi interes prawny strony niezależnie od pełnienia wymagań przez projekt. Wyznaczają przeto interes prawny Skarżącej w niniejszym postępowaniu tym bardziej, że projekt tych wymagań w zakresie odprowadzania ścieków nie spełnia. W skardze wniesiono o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym. IV. W odpowiedzi na skargę udzielonej w piśmie z dnia 4 marca 2025 r. GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i również wnosząc o rozpoznanie spawy w trybie uproszczonym. V. W pismach procesowych z dnia 17 marca, 10 i 16 kwietnia oraz 5 maja 2025 r. pełnomocnik Skarżącej podniósł w szczególności, co następuje: (-) Skarżąca była stroną postępowania zwyczajnego zakończonego decyzją Starosty z 2015 r.; (-) Do oceny interesu prawnego Skarżącej w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art.3 pkt 20 p.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 13 lutego 2020 r., przewidujący szerszą definicji obszaru oddziaływania; (-) Niezależnie od powyższego w świetle orzecznictwa sądowego organ bada legitymację procesową do inicjowania postępowania nieważnościowego według przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji w postępowaniu zwyczajnym a jednocześnie stroną postępowania nieważnościowego jest automatycznie strona postępowania zwyczajnego; (-) Nawet przy założeniu, że: a) Skarżąca nie była stroną postępowania zwyczajnego, b) jej interesu prawnego nie dałoby się wywieść z art.3 pkt 20 p.b. w pierwotnym brzmieniu, jej legitymację w sprawie da się wywieść wprost z art.28 k.p.a.; (-) W świetle § 31 ust.1 pkt 4 r.w.t.b.u. działka Skarżącej znajduje się (w pasie do 4,3 od granicy z terenem inwestycji) w obszarze oddziaływania studni posadowionej na terenie inwestycji. W tej części działki Skarżącej nie jest bowiem dopuszczalne sytuowanie przewodów rozsączających biologicznej oczyszczalni ścieków. Nie ma przy tym znaczenia, że oczyszczalnia taka nie została dotąd posadowiona na działce Skarżącej; (-) w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z 2015 r. Inwestorzy świadomie posłużyli się nieaktualnym stanowiskiem przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego z 2012 r., unikając przez to podłączenia do kolektora miejskiego. VI. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2025 r. pełnomocnik Inwestorów r.pr. M. Ł. wniosła o oddalenie skargi, przyłączając się do stanowiska organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję GINB z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.1267). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami – t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie do art.119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżona decyzja odwoławcza GINB, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody, zostały wydane z naruszeniem art.7, 15 i 77 § 1 w związku z art.105 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji obie w/w decyzje należało wyeliminować z obrotu prawnego. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji odwoławczej GINB prowadzi do następujących wniosków: 1. Skarżąca dąży do wszczęcia na jej wniosek nadzwyczajnego postępowania administracyjnego (nadzorczego), uregulowanego w art.156 i nast. k.p.a., którego przedmiotem miałaby być ocena legalności, według kryteriów ustalonych w art.156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a., decyzji o zatwierdzeniu projektu budowalnego i udzieleniu pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Przedwcześnie uznały organy obu instancji, iż wszczęte na wniosek Skarżącej postępowanie nadzorcze winno ulec umorzeniu na podstawie art.105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe z racji nieposiadania przez Skarżącą interesu prawnego w sprawie w rozumieniu art.28 ust.2 Prawa budowlanego, tj. z racji nieznajdowania się działki Skarżącej, sąsiadującej z terenem inwestycji, w obszarze oddziaływania tej inwestycji. Kwestia ta nie została bowiem wyczerpująco wyjaśniona. 2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco: 2.1. Podmiot żądający stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest zobowiązany do wykazania swojego interesu prawnego w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Stosownie do powyższego: Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Właściwy organ administracji publicznej rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Uprawnienie to oparte jest na przepisach prawa materialnego i przysługuje jedynie podmiotom, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Takim przepisem prawa materialnego, w oparciu o który dokonywana jest ocena przymiotu strony zarówno w postępowaniu o pozwolenie na budowę jak i w trybach nadzwyczajnych dotyczących tego pozwolenia, jest art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten stanowi więc lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. co oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę interes prawny lub obowiązek, o którym mowa w ww. przepisie jest wyprowadzany właśnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Ten wskazuje z kolei na dwie przesłanki od których wystąpienia zależny jest status jednostki jako strony postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Po pierwsze, posiadany tytuł prawny do nieruchomości, po drugie, położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. "Powyższe oznacza, że status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu nadzwyczajnym mającym za przedmiot ocenę legalności tego pozwolenia, determinowany jest zasadniczo zakresem oddziaływania zamierzenia budowlanego. Może się też tak zdarzyć, że podmiot, który nie był uznany za stronę w postępowaniu zwykłym, będzie miał taki status w postępowaniu nadzwyczajnym (wyroki NSA z dnia 19 listopada 2015 r., I OSK 421/14 oraz z dnia 22 marca 2011 r., I OSK 797/10 - publ. w CBOSA). Może to na przykład wynikać z faktu nieprawidłowego pominięcia niektórych stron w postępowaniu zwykłym (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., II OSK 1387/07, CBOSA)." – por. wyrok NSA z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1085/23, publ. CBOSA. 2.2. Zasadnicze znaczenie w kontekście ustalenia zakresu podmiotowego postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę (podobnie jak i kręgu podmiotowego postępowania zwyczajnego o udzielenie tego pozwolenia) ma wyznaczenie w/w "obszaru oddziaływania obiektu": Obszar oddziaływania obiektu zdefiniowany został w art.3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane, dodanym do tej ustawy na podstawie art.1 pkt 1f ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718), z mocą obowiązującą od 25 października 2006. Przepis ten został następnie dwukrotnie znowelizowany. W efekcie powyższego przepis ten w okresie swojego obowiązywania definiował obszar oddziaływania w następujący sposób: 1) teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (brzmienie ustalone w/w nowelizacją p.b. z dnia 27 marca 2003 r., obowiązujące w okresie od 25 października 2003 r. do 27 czerwca 2015 r.); 2) teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu (brzmienie ustalone ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. poz.443, obowiązujące w okresie od 28 czerwca 2015 r. do 18 września 2020 r.); 3) teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu (brzmienie nadane wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), obowiązujące obecnie). Stwierdzić w tej sytuacji należy, iż na mocy ostatniej nowelizacji ustawodawca zawęził definicję strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Obecnie przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, na którym przepisy te wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie terenu. W uzasadnieniu do projektu w/w nowelizacji z 2020 r. podniesiono, iż potrzeba znowelizowania art.3 pkt 20 p.b. jest następstwem potwierdzonej praktyką niemożności uwzględnienia przez organy architektoniczno – budowlane, na których spoczywa obowiązek ustalania w oparciu o ten przepis kręgu podmiotowego postępowań w sprawach pozwolenia na budowę, wszystkich potencjalnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenów sąsiednich, które mogą wynikać z przepisów szczególnych. Jest to równoznaczne z brakiem możliwości wykonania przez organy rygorystycznych wytycznych zawartych w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych, stwierdzających konieczność uwzględniania szerokiego katalogu takich ograniczeń. Projektodawca zauważył w tym kontekście w szczególności, iż: (-) Koniecznym staje się usunięcie z definicji obszaru oddziaływania obiektu zamieszczonej w art.3 pkt 20 p.b. wyrażenia "w zagospodarowaniu". Szerokie pojęcie "zmiany zagospodarowania terenu" może bowiem oznaczać nie tylko budowę obiektu budowlanego, czyli wiązać się z wykonaniem robót budowlanych, ale również dokonywanie na nieruchomości innych zmian, niezwiązanych z budową czy też wykonywaniem robót budowlanych. Prawo budowlane powinno tymczasem zajmować się jedynie tą formą zagospodarowania, która dotyczy obiektów budowlanych, a zatem jedynie "zabudową"; (-) Orzecznictwo sądowo - administracyjne, z uwagi na użyte w przepisie pojęcie "w zagospodarowaniu", zbyt szeroko interpretuje pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, nakazując uwzględnienie w tym kontekście takich oddziaływań jak np. hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenie powietrza, wody lub gleby, bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności, zintensyfikowanie ruchu po prywatnej drodze dojazdowej, itp.; (-) W obliczu takiego stanowiska sądów administracyjnych ustalanie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego staje się niezwykle trudne, gdyż pojęcie jest odnoszone do różnych wartości i bliżej niedookreślonych oddziaływań (wibracje, zanieczyszczenia), w tym immisji, co do których granice nie mogą być ustalane jednoznacznie zwłaszcza przez organy administracji architektoniczno - budowlanej czy projektantów. Tymczasem, zważywszy na to, że obszar oddziaływania obiektu jest podstawą ustalania stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, pojęcie to musi być jednoznaczne; (-) Powyższe pociąga za sobą konieczność doprecyzowania definicji obszaru oddziaływania obiektu, tak aby została dostosowana do materii regulowanej przez p.b. Inne formy ograniczenia zagospodarowania terenu niż zabudowa (np. hałas, spaliny) wykraczają poza zakres przedmiotowy p.b.; (-) Dlatego też w przepisie pozostanie jedynie wyrażenie "w zabudowie". Ograniczenia w zabudowie są jednoznaczne do ustalenia. Ograniczenia w zabudowie odnoszą się do takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie robót budowlanych (w tym budowę obiektów budowlanych) z uwagi na niespełnianie przepisów techniczno - budowlanych i innych przepisów szczególnych, które stawiają wprost wymogi dotyczące zabudowy (przede wszystkim wymogi dotyczące odległości jednych obiektów budowlanych od innych obiektów budowlanych); (-) Innymi słowy obszar oddziaływania budowanego obiektu budowlanego będzie to obszar, w stosunku do którego ten obiekt wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych ze względu na wymogi przepisów odnoszące się do zabudowy (a nie ze względu na to, że obiekt wprowadzi jakiekolwiek subiektywne uciążliwości). 2.3. Zachodzi jednakże konieczność zidentyfikowania przepisów właściwych do oceny interesu prawnego podmiotu wnioskującego o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę w sytuacji, w której pomiędzy wydaniem tego pozwolenia a złożeniem wniosku o stwierdzenie jego nieważności art.3 pkt 20 p.b. uległ zmianie. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2584/22, publ. CBOSA: "Istotą postępowania nieważnościowego jest weryfikacja decyzji administracyjnej pod kątem kwalifikowanych wad tkwiących w samej decyzji, według stanu faktycznego i prawnego w dniu jej wydania. W związku z powyższym również badanie interesu prawnego podmiotu występującego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji powinno mieć miejsce według przepisów obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Późniejsza zmiana stanu prawnego czy też faktycznego nie może mieć już na tę ocenę wpływu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest wprawdzie nowym postępowaniem w stosunku do postępowania zwykłego, ale tylko w sensie procesowym, a nie materialnoprawnym. Błędnie zatem przyjął organ I Sąd pierwszej instancji, że fakt wydania kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę w innym stanie prawnym niż w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie jej nieważności nie ma wpływu na kwestię ustalenia interesu prawnego w tym postępowaniu. Decyzja stwierdzająca nieważność pozwolenia na budowę jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc. Oznacza to, że może ona odnosić się jedynie do stanu prawnego z chwili wydania wadliwej decyzji. Oceny legalności decyzji administracyjnej można zatem dokonywać tylko na gruncie przepisów prawa obowiązujących w dniu jej wydania, zarówno procesowych, jak i materialnych (por. wyrok NSA z 7 września 2012 r., II OSK 908/11, LEX nr 1218700). Ustalenie wystąpienia jednej z wad wymienionych w art. 156 następuje bowiem według stanu prawnego i faktycznego z daty podejmowania decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie jej nieważności.". 3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków: 3.1. Skarżąca dąży do wzruszenia w trybie uregulowanym w art.156 i nast. k.p.a. decyzji Starosty W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] , którą to decyzją, wydaną na podstawie art.28 p.b. Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił Inwestorom pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną (bez zjazdu) przy ul. K. [...] w S. - Zdroju (dz. nr [...] , obr. [...] S. ). W pierwszej kolejności odnotować należy, iż z załącznika nr 5 do w/w decyzji Starosty, zawierającego wykaz stron postępowania (por. akta postępowania z wniosku Inwestorów o udzielenie pozwolenia na budowę z dnia 9 marca 2015 r.) wynika, iż Skarżąca nie brała w tym postępowaniu udziału. Skarżąca konsekwentnie utrzymuje jednakże, iż jej nieruchomość, obejmująca działkę nr [...] , znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji zrealizowanej przez Inwestorów, wyznaczonym według kryteriów wskazanych w art.3 pkt 20 p.b. Stwierdzić należy, iż w dacie wydania w/w decyzji (i dalej do 27 czerwca 2015 r.) art.3 pkt 20 p.b. definiował obszar oddziaływania obiektu jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Stan ten niewątpliwie różni się od tego, jaki obowiązywał zarówno w dacie złożenia przez Skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2015 r. (23 marca 2023 r. – wpływ wniosku do Wojewody), jak i w datach rozstrzygania przez organy nadzorcze obu instancji (8 stycznia i 11 lutego 2025 r.), a który został ukształtowany ostatnią nowelizacją art.3 pkt 20 p.b., redukującą obszar oddziaływania obiektu do terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie takich przepisów odrębnych, które wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia, dotyczące wyłącznie zabudowy tego terenu (nie zaś, jak to miało miejsce dotychczas, ograniczenia dotyczące zagospodarowania terenu). Z przywołanego wcześniej wyroku NSA z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2584/22, wynika, iż wiążący przy ocenie interesu prawnego podmiotu wnioskującego o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę jest stan prawny, regulujący kwestię interesu prawnego w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, obowiązujący w dacie wydania kwestionowanego pozwolenia. Wychodząc z tego założenia, należy przyjąć, iż interes prawny Skarżącej w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2015 r. należałoby badać w oparciu o brzmienie art.3 pkt 20 p.b. z dnia 19 maja 2015 r., przewidujące szerszy zakres pojęcia "obszar oddziaływania obiektu" niż obowiązujące obecnie. 3.2. Skarżąca wywodzi, iż wydanie na rzecz Inwestorów decyzji Starosty z 2015 r. spowodowało naruszenie jej uprawnień właścicielskich do sąsiadującej z terenem inwestycji działki nr [...] . Po pierwsze, Skarżąca wywodzi, iż doszło tą drogą do zakłócenia stosunków wodnych na jej działce, tj. zalewania tej działki przez wody pochodzące ze znajdującej się na terenie inwestycji instalacji rozsączającej, obsługującej zrealizowaną przez Inwestorów w ramach kwestionowanej inwestycji przydomową oczyszczalnię ścieków. W ocenie Skarżącej powyższe wynika z faktu niewystępowania na terenie inwestycji właściwych warunków geotechnicznych do rozsączania wody, co powoduje spływ całości tej wody na działkę Skarżącej, powodując wzrost poziomu wód gruntowych średnio do 0,5 metra powyżej poziomu terenu, uniemożliwiając Skarżącej korzystanie z części ogrodu (z uwagi na powstałe tam grzęzawisko) oraz osłabiając nośność gruntu, co zagraża bezpieczeństwu posadowionego na działce Skarżącej obiektu na skutek obniżenia oparcia gruntu. Skarżąca wywodzi, iż powyższe doprowadziło do stanu sprzecznego z art.234 ust.1 pkt 2 p.w. oraz § 204 ust.5 r.w.t.b.u. Po drugie, posadowienie przez Inwestorów na podstawie decyzji Starosty z 2015 r. studni wody pitnej na terenie inwestycji pociągnęło za sobą, w związku z obowiązywaniem rygoru odległościowego przewidzianego w § 31 ust.1 pkt 4 r.w.t.b.u., niedopuszczalność ewentualnego sytuowania na przylegającej części działki Skarżącej przewodów rozsączających biologicznej oczyszczalni ścieków, którą w przyszłości mogłaby wybudować Skarżąca. 3.3. W odniesieniu do twierdzeń Skarżącej, iż realizacja przez Inwestorów decyzji Starosty spowodowała zalewanie jej działki wskazać należy, iż co do zasady orzecznictwo sądowe, wypowiadające się na temat stosowania art.3 pkt 20 p.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r., wskazywało, iż pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć również utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem, przy czym przy identyfikowaniu takich utrudnień należy brać pod uwagę uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiedniej, wynikające z szeregu przepisów odrębnych. Np. w wyroku NSA z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2260/22, publ. CBOSA, wskazano w tym kontekście, co następuje: (-) Z art.3 pkt 20 p.b. wynika, że w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno - budowlanej powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć obszar w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego; (-) Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy i konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji; (-) Oznacza to, że w zależności od indywidualnych cech obiektu budowlanego, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, w otoczeniu tego obiektu wyznaczona zostanie strefa, nazwana przez ustawodawcę obszarem oddziaływania obiektu; (-) Pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć również utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem; (-) Art. 3 pkt 20 p.b., definiując pojęcie obszaru oddziaływania odsyła do licznych regulacji, przewidujących m.in. szczegółowe wymagania dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Przepisy odrębne, o których mowa w art. 3 pkt 20 p.b., to regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. Należą do nich m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne. Na potrzeby konkretnej inwestycji organ powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie ustalić możliwość oddziaływania określonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego oraz zakres i zasięg tego oddziaływania; (-) Przy ocenie czy dany podmiot jest stroną w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługuje (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r. II OSK 3407/18, LEX nr 3291599); (-) Właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego ma interes prawny w sprawdzeniu zachowania stosownych przepisów prawa, a tym samym posiada przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć bowiem możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone; (-) Jeżeli jakikolwiek przepis prawa podmiotowego wiąże sposób zagospodarowania działki sąsiedniej z faktem powstania obiektu na działce inwestora, to wówczas właściciel tejże działki ma prawo żądać sprawdzenia przez organ, czy zamierzona inwestycja ograniczy jego prawo do zgodnego z prawem zagospodarowania działki będącej jego własnością." – por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2260/22, publ. CBOSA. Skarżąca podnosi, iż zalewanie jej działki, prowadzące również do naruszenia stabilności (nośności) jej gruntu, wynika z faktu, iż decyzja Starosty z 2015 r. umożliwiła Inwestorom wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków, z której woda, pochodząca z oczyszczania ścieków, jest następnie wprowadzana do przewodów rozsączających, mających w założeniu rozprowadzić ją w glebie znajdującej się na terenie inwestycji bez ingerencji w grunty sąsiednie. Według twierdzeń Skarżącej tak się jednak nie dzieje z uwagi na nieodpowiednie warunki glebowe na terenie inwestycji, niedostrzeżone przez Starostę przy wydawaniu decyzji z 2015 r. W efekcie powyższego woda pochodząca z oczyszczania ścieków na terenie inwestycji spływa na działkę Skarżącej, podtapiając ją. Skarżąca twierdzi zatem, iż tego rodzaju stan nie jest wynikiem wadliwej realizacji przez Inwestorów decyzji Starosty z 2015 r. a jest wynikiem samej wadliwości tej decyzji, którą bezpodstawnie (tj. przy niespełnieniu wymaganych kryteriów glebowych) umożliwiono inwestorom budowę i eksploatację przydomowej oczyszczalni ścieków (podczas, gdy jak twierdzi Skarżąca, inwestycja ta winna była być podłączona do gminnej sieci kanalizacyjnej). Skarżąca konsekwentnie wywodzi, iż wydając pozwolenie z 2015 r. Starosta miał obowiązek poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, tj. m.in. Skarżącej, którego to obowiązku nie dochował. Podnosi jednocześnie, iż umożliwienie Inwestorom wybudowania i eksploatacji w takich warunkach przydomowej oczyszczalni ścieków doprowadziło wprost do naruszenia co najmniej dwóch przepisów szczególnych, chroniących uprawnienia Skarżącej jako właścicielki gruntu sąsiadującego z terenem inwestycji, tj.: (-) art.234 ust.1 pkt 2 p.w., zakazującego odprowadzania wód na grunty sąsiednie oraz (-) § 204 ust.5 r.w.t.b.u., wskazującego, iż wzniesienie budynku w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu budowlanego nie może powodować zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników tego obiektu lub obniżenia jego przydatności do użytkowania. Stwierdzić należy, iż w/w argumentacja nie doczekała się wnikliwego rozważenia przez orzekające w niniejszej sprawie organy, które nie zweryfikowały twierdzeń Skarżącej co do zalewania jej działki przez instalację rozsączającą, która miałaby zostać zrealizowana na podstawie decyzji Starosty z 2015 r. W razie wątpliwości w tym zakresie organy winny rozważyć przeprowadzenie oględzin nieruchomości Skarżącej. Uprawdopodobnienie w toku ponownego postępowania wyjaśniającego, iż wywodzone przez Skarżącą oddziaływanie istotnie występuje, będzie obligowało do uznania Skarżącej za stronę postępowania. 3.4. Odnosząc się do powołanej przez Skarżącą równolegle drugiej podstawy posiadania interesu prawnego w sprawie, tj. wywodzonego pozbawienia Skarżącej możliwości sytuowania na części jej działki, przylegającej do terenu kwestionowanej inwestycji, przewodów rozsączających biologicznej oczyszczalni ścieków, należy stwierdzić, co następuje: Z projektu budowlanego instalacji sanitarnych budynku objętego kwestionowaną decyzją Starosty z 2015 r. (zał. nr 3) wynika, iż ze względu na brak w rejonie projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego sieci wodociągowej zaprojektowano studnię wierconą (str.4). W promieniu 30 metrów od studni wierconej nie znajdują się przewody rozsączające przydomowych oczyszczalni ścieków (str.5). Jak jednakże wskazuje GINB w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej obecnie (str.2): "Studnia wiercona wody pitnej została zaprojektowana w odległości ok. 23 m od granicy z działką nr ewid. [...] ". W świetle § 31 ust.1 pkt 4 r.w.t.b.u. (w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wydania decyzji Starosty z 2015 r., jak i obecnie) odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej (...) do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m. Stwierdzić należy, iż literalna treść w/w przepisu odnosi się wprost do minimalnej odległości, jaka musi być zachowana przez planowaną studnię od istniejącej już na gruncie instalacji rozsączającej, obsługującej kanalizację indywidualną (chodzi zatem o sytuację, w której inwestycja polegająca na wybudowaniu studni jest inwestycją późniejszą aniżeli instalacja rozsączająca). Nie może jednakże ulegać wątpliwości, iż z regulacji tej wynika uniwersalny rygor utrzymania co najmniej trzydziestometrowego dystansu pomiędzy studnią wody pitnej a instalacją rozsączającą, motywowany oczywistymi wymogami sanitarnymi (tj. koniecznością zabezpieczenia studni przed kontaktem z wodą pochodzącą oczyszczonych biologicznie ścieków), niezależnie od tego, w jakiej kolejności inwestycje te miałyby być zrealizowane. Oznacza to, iż ten z sąsiadów, który realizuje swoją inwestycję (spośród wyżej wskazanych) później, jest zobligowany do "odsunięcia" się od inwestycji już istniejącej na odległość co najmniej 30 metrów. Trafnie podnosi w tej sytuacji Skarżąca, iż wyznaczona przepisem § 31 ust.1 pkt 4 r.w.t.b.u. trzydziestometrowa strefa, w której nie można sadowić instalacji rozsączającej, w związku z posadowieniem na działce Inwestorów studni wody pitnej, nie zamyka się w granicach tej działki, wkraczając na odległość kilku metrów w działkę Skarżącej. Powyższe jest co do zasady równoznaczne z objęciem tej części działki faktyczną strefą zakazu zabudowy określonego typu, tj. dotyczącego wykonania instalacji rozsączającej. Dla przesądzenia, czy powyższa okoliczność może być źródłem interesu Skarżącej w sprawie, nie ma przy tym znaczenia, że Skarżąca nie posiada obecnie kanalizacji indywidualnej, która miałaby być obsługiwana przez instalację rozsączającą. Decydujące jest bowiem ustalenie tego, czy Skarżąca posiada potencjalną możliwość wybudowania na swojej działce kanalizacji indywidualnej, obsługiwanej przez instalację rozsączającą. W takiej sytuacji Skarżąca byłaby niewątpliwie ograniczona w lokalizowaniu takiej instalacji rozsączającej, nie mogąc umieścić jej w obszarze przylegającym do działki Inwestorów. Zachodzi zatem konieczność ustalenia przez organy potencjalnej dopuszczalności wybudowania kanalizacji indywidualnej (przydomowej oczyszczalni ścieków) na działce Skarżącej. Co do zasady bowiem dopuszczalność ta podlega reglamentacji na zasadach określonych w art.5 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz.U. z 2025 r., poz.733), w myśl którego to przepisu właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. "Z przytoczonego przepisu wynika, że ustawodawca uregulował w nim dwie sytuacje: 1) przypadek, gdy istnieje sieć kanalizacyjna - wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, jednak przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli jest ona wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; 2) przypadek, gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje lub jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właściciele nieruchomości mają obowiązek wyposażenia ich w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przy czym w tym zakresie wybór należy do właścicieli nieruchomości. (...). Analiza unormowania zawartego w art. 5 ust. 1 pkt 2 Ustawy prowadzi do wniosku, że właścicielowi nieruchomości przysługuje prawo do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona, jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, ale sieć taka nie została zrealizowana." – por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 802/20, publ. CBOSA. Stwierdzenie dopuszczalności realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce Skarżącej prowadziłoby do wniosku, iż z § 31 ust.1 pkt 4 r.w.t.b.u. wynika realne naruszenie swobody Skarżącej w zabudowie działki, polegające niemożności zrealizowania instalacji obsługującej oczyszczalnię na przygranicznej części tej działki. Na tej podstawie Skarżąca nabyłaby wymagany w świetle art.28 ust.2 p.b. interes prawny w postępowaniu nadzorczym (co oczywiście samo w sobie nie byłoby równoznaczne z wadliwością decyzji Starosty z 2015 r., która to kwestia podlegałaby dopiero badaniu w toku w/w postępowania). Stwierdzenie natomiast braku dopuszczalności realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce Skarżącej musiałoby prowadzić do wniosku, iż z § 31 ust.1 pkt 4 r.w.t.b.u. nie wynika realne naruszenie w/w swobody Skarżącej do zagospodarowania działki. Niemożność zlokalizowania na spornej części działki instalacji rozsączającej wynikałaby bowiem, niezależnie od objęcia tej części strefą ochronną studni, przede wszystkim z braku prawnej możliwości zrealizowania na działce "instalacji głównej", tj. przydomowej oczyszczalni ścieków. Sytuacja taka wykluczałaby zatem nabycie przez Skarżącą na tej podstawie interesu prawnego w sprawie. 3.5. W następstwie uprawomocnienia się w/w wyroku Wojewoda rozpozna ponownie sprawę, stosując się ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych powyżej. Z powyższych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.135, art.200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło