VII SA/Wa 538/20
WyrokWSA w Warszawie2020-10-08
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Joanna Gierak-Podsiadły, Mirosław Montowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak w sentencji decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] czerwca 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2011 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Brak w sentencji decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2011 r. obligatoryjnego elementu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a., tj. stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, stanowi rażące naruszenie tego przepisu. Taka decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] stycznia 2020 r. stwierdzającej nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] czerwca 2011 r. Decyzja PINB z 2011 r. została wydana w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] czerwca 2005 r. udzielającą pozwolenia na częściowe użytkowanie budynku, której podstawą było pozwolenie na budowę z [...] kwietnia 2005 r. Nieważność pozwolenia na budowę została stwierdzona wcześniej. Skarżąca zarzuciła GINB błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., twierdząc, że brak w sentencji decyzji PINB z 2011 r. słów "z naruszeniem prawa" stanowi jedynie błąd redakcyjny, a nie rażące naruszenie prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Mirosław Montowski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi B M na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Przedmiotem skargi B. M. ("skarżąca") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") znak: [..] z [..] stycznia 2020 r. wydana w trybie nadzorczym, stwierdzenia nieważności decyzji, w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - ziemskiego ("PINB") decyzją nr [...], znak: [...], z [...] czerwca 2011 r. na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 i art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., "k.p.a."), stwierdził, że decyzja PINB dla powiatu [...] ziemskiego z [...] czerwca 2005 r., znak: [...] nr [...] udzielająca pozwolenia na użytkowanie częściowe w zakresie parteru budynku mieszkalno-handlowego w [...] ul. [...] (własność B. M.) została wydana w oparciu o decyzję udzielającą pozwolenia na budowę Starosty [..] z 15 kwietnia 2005 r., znak: [...], której nieważność stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] października 2007 r. decyzją znak: [...] utrzymaną wyrokiem NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 306/08 oraz odmówił uchylenia decyzji PINB z [...] czerwca 2005 r. nr "[...]", ponieważ zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z powodu ww. przyczyny nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat.
[.] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") po przeprowadzeniu z urzędu postępowania (w związku ze sprzeciwem Prokuratora Okręgowego w [..] z 3 marca 2015 r.) w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji PINB z [...] czerwca 2011 r., decyzją z [...] maja 2015 r., nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność tej decyzji, tj. PINB z [...] czerwca 2011 r. nr [...], znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji [...]WINB wskazał przede wszystkim na to, że weryfikowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 151 § 2 k.p.a., albowiem w treści tej decyzji brak jest stwierdzenia, że decyzja organu z [...] czerwca 2005 r. udzielająca pozwolenie na częściowe użytkowanie została wydana z naruszeniem prawa, podczas gdy takie stwierdzenie jest koniecznym elementem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie ww. przepisu.
GINB, po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji [...]WINB z [...] maja 2015 r., decyzją z [...] stycznia 2016 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu wojewódzkiego i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB dla powiatu [...]- ziemskiego w [..] z [...] czerwca 2011 r., nr [...], znak: [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [..] ("WSA") wyrokiem z 22 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 595/16 oddalił skargę Prokuratora Okręgowego w[..] na ww. decyzję GINB z [..]stycznia 2016 r.
Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w [..] od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA") wyrokiem z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2002/17, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję GINB z [...] stycznia 2016 r. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że za zasadny należy uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak zawarcia w decyzji PINB z [...] czerwca 2011 r. nr [...], znak: [...] , obligatoryjnego elementu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a., jest rażącym naruszeniem tego przepisu.
W związku z ww. wyrokiem odwołanie skarżącej od decyzji [...]WINB nr [...] z [...] maja 2015 r. stwierdzającej nieważność decyzji PINB dla powiatu [..] - ziemskiego z [...] czerwca 2011 r., nr [...], znak: [...], stało się przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez GINB. Na skutek rozpatrzenia tego odwołania zapadła wskazana na wstępie decyzja z [...] stycznia 2020 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tego orzeczenia organ wskazał, że rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę związany jest oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2002/17.
Przywołał przy tym art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - "p.p.s.a.").
Stwierdził następnie, że decyzja PINB nr [...] z [...] czerwca 2011 r. obarczona jest wadą kwalifikowaną wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; powiatowy organ nadzoru budowlanego wydając tę decyzję w sposób rażący naruszył art. 151 § 2 k.p.a.
I dalej GINB wskazał na poczynione ustalenia; podał, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z [...] października 2002 r., znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił skarżącej pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego na mieszkalno-handlowy na działce nr [...] w [...]. Starosta Powiatu [...] decyzją z [...] kwietnia 2005 r., znak: [...] zmienił decyzję z [...] października 2002 r., znak: [...] w ten sposób, że anulował projekt budowlany oraz zatwierdził zamienny projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno - handlowego na ww. działce. Następnie PINB dla powiatu [...] - ziemskiego w [...] decyzją z [...] czerwca 2005 r., nr [...] znak: [...] udzielił skarżącej pozwolenia na użytkowanie częściowe budynku mieszkalno-handlowego w zakresie parteru - pomieszczeń handlowych, zlokalizowanego na działce nr [...] w [...]. Nieważność obu decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę stwierdził GINB decyzją z [...] kwietnia 2007 r., znak: [...]. Decyzja GINB kontrolowana była przez WSA, który wyrokiem z 23 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1267/07 oddalił skargę B M; Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 marca 2009 r. o sygn. akt II OSK 306/08 oddalił skargę kasacyjną B M od ww. wyroku Sądu I instancji. Stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu powiatowego z [...] czerwca 2005 r., nr [...] znak: [...] o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalno - handlowego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
PINB postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. nr [...] znak: [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznowił postępowanie zakończone własną decyzją z [...] czerwca 2005 r. nr [...] znak: [...] . Następnie organ ten - na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 8 i art. 146 § 1 k.p.a. - wydał decyzję [...] czerwca 2011 r., "nr [...]", którą stwierdził, że decyzja z [...] czerwca 2005 r., nr [...], znak: [...] została wydana w oparciu o decyzję udzielającą pozwolenia na budowę Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2005 r., znak: [...], której nieważność stwierdził GINB decyzją znak: [...] utrzymaną wyrokiem NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 306/08 oraz odmówił uchylenia decyzji PINB z [...] czerwca 2005 r. nr [...], ponieważ zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z powodu ww. przyczyny nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat.
I dalej GINB wskazał, że kontrolowana w trybie stwierdzenia nieważności decyzja PINB dla powiatu [...] - ziemskiego z [...] czerwca 2011 r. wydana w trybie wznowienia postępowania, w sposób rażący narusza przepis art. 151 § 2 k.p.a., jako że w tej decyzji brak jest stwierdzenia, że decyzja PINB z [...] czerwca 2005 r., nr [...] udzielająca pozwolenia na użytkowanie, została wydana z naruszeniem prawa, podczas gdy takie stwierdzenie powinno być koniecznym elementem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.
Podał, że zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wskazał też, że NSA w wyroku z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2002/17 wydanym w przedmiotowej sprawie zaznaczył, że "rozstrzygnięcie o uprawnieniach lub o obowiązkach powinno być sformułowane precyzyjnie. W decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., w istocie brak jest tego elementu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a. Tymczasem organ ten powinien stwierdzić, że pozwolenie na użytkowanie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności (...)". Podał także, że Sąd w ww. wyroku wskazał, że "rozstrzygnięcia organu administracji o uprawnieniach i obowiązkach obywateli nie można wywodzić z treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie decyzji służy wyłącznie wyjaśnieniu przesłanek rozstrzygnięcia. Nawet jeśli w uzasadnieniu decyzji znalazłyby się sformułowania mogące świadczyć o tym, że organ zamierzał wydać określone rozstrzygniecie, to nie mogą one być za takie rozstrzygnięcie uznane".
Biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy GINB stwierdził, że PINB dla powiatu [...] - ziemskiego wydając decyzję z [...] czerwca 2011 r., nr [...] znak: [...] na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 i art. 146 § 1 k.p.a. w sposób rażący naruszył art. 151 § 2 k.p.a., co jest podstawą do stwierdzenia nieważności tej decyzji z [...] czerwca 2011 r.
Organ dodał, że rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i ma miejsce wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że ani oczywistość naruszenia przepisu ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. W rozpatrywanym przypadku właśnie taka sytuacja występuje.
W skardze do Sądu na ww. decyzję GINB z [..] stycznia 2020 r. skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż brak wskazania w decyzji z [...] czerwca 2011 r. nr [...], iż została ona wydana z naruszeniem prawa stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, podczas gdy istnieje tryb wprowadzenia przedmiotowego elementu do decyzji w postaci postanowienia, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że decyzja PINB z [...] czerwca 2011 r. nr [...] nie jest dotknięta żadną wadą kwalifikowaną wynikającą z art. 156 § 1 k.p.a., w konsekwencji - brak było podstaw do wydania przez GINB decyzji utrzymującej w mocy decyzję [...]WINB nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji PINB z [...] czerwca 2011 r. nr [...].
Podała, że decyzja zezwalająca na częściowe użytkowanie lokalu handlowo-mieszkalnego z [...] czerwca 2005 r. została oparta na nieważnym, wyeliminowanym z obrotu prawnego pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 2005 r. Jest to przesłanka wznowienia postępowania zawarta w art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a. Jednakże decyzja PINB zezwalająca na częściowe użytkowanie z [...] czerwca 2005 r. została doręczona stronie tego samego dnia, zaś decyzja PINB nr [...] wydana w trybie wznowienia postępowania została wydana w dniu [...] czerwca 2011 r., a zatem po upływie pięciu lat. W konsekwencji organ zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a. nie mógł uchylić przedmiotowej decyzji nr [...]. W takim bowiem przypadku zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. organ powinien ograniczyć się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których decyzji tej nie uchylił. W sentencji przedmiotowej decyzji nr [...] organ nadzoru budowlanego błędnie pominął słowa "z naruszeniem prawa", które winny się tam znaleźć zgodnie z zapisami art. 151 § 2 k.p.a. Należy jednakże wskazać, iż ww. organ prawidłowo wskazał na podstawę prawną, tj. art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt. 8 oraz art. 146 § 1 k.p.a.
Skarżąca nie zgodziła się dalej z tezą zawartą w skarżonej decyzji GINB, że pominięcie dwóch słów przy jednoczesnym prawidłowym i pełnym oznaczeniu podstawy prawnej przemawia za przyjęciem, iż przedmiotowa decyzja jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Zaznaczyła, że orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślało, że ani oczywistość naruszenia przepisów prawa ani charakter tegoż naruszenia nie są wystarczającymi przesłankami do uznania, iż naruszenie było rażące, a co za tym idzie wypełniło znamiona art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Dodatkowym kryterium, które należy rozpatrzyć są społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. W skarżonej decyzji organ błędnie pominął w procesie decyzyjnym powyższy element, który niewątpliwie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Dodała nadto, że w rozpatrywanej sprawie uzasadnione było zastosowanie trybu sprostowania omyłki przedmiotowej decyzji PINB nr [...]. Brak w sentencji słów "z naruszeniem prawa" w tym przypadku, przy prawidłowo oznaczonej podstawie prawnej oraz koherentnym i spójnym uzasadnieniu, należy uznać za błąd redakcyjny. Wskazała, że brak wymaganych prawem słów w decyzji PINB nr [...] należy uznać za błąd nieistotny i oczywistą pomyłkę. Sprostowanie bowiem przedmiotowej decyzji poprzez uzupełnienie sentencji o słowa "z naruszeniem prawa" nie tylko nie wypaczy czy też nie zmieni pierwotnego merytorycznego rozstrzygnięcia organu, lecz wręcz usunie wszelkie wątpliwości pozwalając w pełni na wyrażenie woli organu. Zaś wskazana przez organ kwalifikacja prawna oraz treść uzasadnienia jednoznacznie wskazują, iż ominięcie przedmiotowych słów było niezamierzone.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w[..] zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna; zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [..] stycznia 2020 r. znak [..], [...], wydana w trybie nadzwyczajnym, stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie zakończone tą decyzją prowadzone było z urzędu, w związku ze sprzeciwem Prokuratora Okręgowego w [..] zawartym w piśmie z [..] marca 2015 r.; dotyczyło decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [..] nr [.] z [..] czerwca 2011 r., wydanej w trybie wznowienia w sprawie zakończonej ostateczną decyzją ww. organu powiatowego nr [...] z [...] czerwca 2005 r., udzielającą pozwolenia na użytkowanie - częściowe w zakresie parteru - budynku mieszkalno-handlowego w [..] ul. [..]. Zaskarżoną decyzją GINB utrzymał w mocy decyzję [..] WINB nr [..] z [..] grudnia 2015 r., którą stwierdzono nieważność ww. decyzji PINB z [..] czerwca 2011 r. W obu wskazanych decyzjach przyjęto, że badana decyzja dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa; wydając ten akt organ rażąco naruszył art. 151 § 2 k.p.a., jako że nie stwierdził, że decyzja PINB z [..] czerwca 2005 r. udzielająca pozwolenia na częściowe użytkowanie, została wydana z naruszeniem prawa, podczas gdy był to konieczny element rozstrzygnięcia.
Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji należało w szczególności wziąć pod uwagę, że decyzja ta wydana została na skutek wyroku NSA z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2002/17, zapadłego na wcześniejszym etapie w niniejszej sprawie, uchylającego wyrok WSA z 22 lutego 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 595/16 oraz zaskarżoną decyzję GINB z [...] stycznia 2016 r. (o charakterze reformatoryjnym; odmawiającą - po uchyleniu decyzji I instancji - stwierdzenia nieważności badanej w postępowaniu decyzji). GINB, orzekając ponownie w sprawie, obowiązany był uwzględnić ocenę prawną i wytyczne w nim wskazane.
Analiza zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że kontrolowana decyzja nie narusza art. 153 p.p.s.a., w konsekwencji również art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich zastosowanie.
I tak, rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd zauważa przy tym, że przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełni oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane; ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Żadna z tych okoliczności, czyniąca oceną zawartą w ww. wyroku NSA nieaktualną, nie wystąpiła; tym samym pogląd w nim wyrażony wiązał GINB w sprawie, wiąże również tut. Sąd badający orzeczenie tego organu.
Dlatego też wymaga przypomnienia, że w ww. wyroku NSA nie zgodził się z oceną Sądu I instancji, podtrzymującą stanowisko organu o braku podstaw do zastosowana w okolicznościach sprawy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. NSA zauważył, że zgodnie z treścią art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Z kolei zgodnie z treścią art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Jest to konieczny element decyzji stwierdzającej niemożność uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym z przyczyn wymienionych w art. 146 k.p.a. NSA zauważył jednocześnie, że art. 107 § 1 k.p.a. określa składniki decyzji administracyjnej. Każda decyzja powinna zawierać wskazanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie (osnowę decyzji) oraz uzasadnienie. To w rozstrzygnięciu organ administracji określa jaki obowiązek nakłada na stronę, bądź też z jakiego obowiązku stronę zwalnia, jakie uprawnienie przyznaje lub nie przyznaje stronie bądź też jakie uprawnienie jej odbiera. "Wskazanie podstawy prawnej jest wyłącznie informacją, jakie przepisy organ administracji zastosował. Z faktu wskazania przez organ administracji przepisów, które zostały zastosowane przy wydawaniu decyzji nie można rekonstruować rozstrzygnięcia organu administracji." Rozstrzygnięcia organu administracji o uprawnieniach i obowiązkach obywateli nie można też wywodzić z treści uzasadnienia decyzji. "Uzasadnienie decyzji służy wyłącznie wyjaśnieniu przesłanek rozstrzygnięcia. Nawet jeśli w uzasadnieniu decyzji znalazłyby się sformułowania mogące świadczyć o tym, że organ zamierzał wydać określone rozstrzygnięcie, to nie mogą one być za takie rozstrzygnięcie uznane". NSA dodał, że z powyższych względów osnowa decyzji powinna być dokładnie określona. Możliwe jest oczywiście, zgodnie z treścią art. 113 § 2 k.p.a., wyjaśnienie w drodze postanowienia wątpliwości co do treści decyzji. Wyjaśnienie wątpliwości ma jednak służyć wyjaśnieniu wątpliwości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji nie zaś jego uzupełnianiu bądź modyfikowaniu. Uznał przy tym, że możliwość skorzystania z instytucji wyjaśnienia treści decyzji, o której mowa w art. 113 § 2 k.p.a. w realiach niniejszej sprawy "sprowadzałaby się w istocie do uzupełnienia rozstrzygnięcia decyzji o brakujący w niej element." W konsekwencji poczynionych spostrzeżeń nie zgodził się z twierdzeniem Sądu I instancji, że niezamieszczenie w decyzji elementu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a. nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Wskazał, że w decyzji PINB z [...] czerwca 2011 r. brak jest tego elementu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a.; organ ten powinien stwierdzić, że pozwolenie na użytkowanie wydane zostało z naruszeniem prawa, gdyż decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności; tymczasem wskazał wykaz rozstrzygnięć, które doprowadziły w konsekwencji do wyeliminowania decyzji, które to rozstrzygnięcia były podstawą wydania pozwolenia na użytkowanie. W końcu NSA stwierdził, że brak zawarcia w decyzji PINB z [...] czerwca 2011 r. obligatoryjnego elementu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a. jest rażącym naruszeniem tego przepisu, a "decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa".
GINB orzekając na skutek ww. wyroku w całości się do niego zastosował; uwzględniając analizę Sądu kasacyjnego, prawidłowo utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...]WINB nr [...] z [...] maja 2015 r., zawierającą ocenę badanej decyzji, zgodną z wyrażoną w ww. wyroku. Sąd zauważa przy tym, że ocena NSA obejmuje w istocie wszystkie te aspekty, które podniesione zostały w rozpoznawanej (obecnie) skardze. NSA analizując naruszenie, dokonując jego gradacji, uznając za rażące, wskazał bowiem wyraźnie, że prawidłowa podstawa prawna powołana w sentencji decyzji czy też treść uzasadnienia tej decyzji, nie "kształtuje" rozstrzygnięcia, które wynikać może tylko z osnowy, a ta winna być dokładnie określona. Dokonując oceny w sprawie wykluczył poza tym możliwość wyjaśnienia powstałego "błędu" (w oparciu o art. 113 § 2 k.p.a.). Co więcej, przesądził, że badany akt (z uwagi na pomięcie w rozstrzygnięciu koniecznego elementu z art. 151 § 2 k.pa.), nie może być zaakceptowany jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Uznał w ten sposób, że badana decyzja dotknięta jest naruszeniem o charakterze kwalifikowanym, uzasadniającym zastosowanie na etapie I instancji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
GINB, będąc związany tą oceną, wydał więc prawidłową decyzję, podtrzymującą w obrocie prawnym decyzję [...] WINB nr [...] z [...] maja 2015 r.
W tych warunkach argumentacja skargi, sprzeczna ze stanowiskiem NSA wyrażonym w sprawie, nie mogła okazać się skuteczna. Dodatkowo w jej kontekście Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wprawdzie przepis ten nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. W tym trybie nie można jednak dokonywać merytorycznej korekty rozstrzygnięć; sprostowanie nie może bowiem prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku dodania do badanej decyzji brakującego wyrażenia wynikającego z art. 151 § 2 k.p.a. (v. wyrok NSA z 29 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2800/18). Wadliwą decyzję ostateczną można "wzruszyć" tylko w drodze nadzwyczajnych środków prawnych, a nie w drodze sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.
Dlatego też, na podstawie 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło