VII SA/Wa 540/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : wymierzenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania postanawia : I. przyznać A. P. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 18 lipca 2013 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona, z którą wnioskodawca posiada ustanowioną rozdzielność majątkową. Wnioskodawca podał, że uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.550,00 złotych netto miesięcznie, po potrąceniach komorniczych jest to kwota w wysokości 1.150,00 złotych netto miesięcznie oraz z tytułu umowy zlecenia kwotę w wysokości 250,00 złotych. Oświadczył, że zona uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.100,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada dom o powierzchni około 160 m ² wymagający wykończenia, którego koszt utrzymania wynosi około 500,00 złotych miesięcznie. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Dodał, że jest przewlekle chory, posiada orzeczoną III grupę inwalidztwa, i ponosi koszty związane z leczeniem i zakupem leków w wysokości około 200,00 złotych miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie, gdzie zamieszkuje dom/mieszkanie należało podać wielkość w m ² oraz jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania w którym mieszka (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, czynsz, podatek, inne), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, gdyż w formularzu podał, że posiada dom o powierzchni około 160 m ² "do wykończenia". Zapytano wnioskodawcę także z jakiego tytułu i w jakiej wysokości komornik dokonuje potrąceń z emerytury wnioskodawcy oraz z jakiego tytułu komornik potrąca z dochodu uzyskiwanego przez żonę wnioskodawcy kwotę w wysokości 250,00 złotych brutto i do kiedy będzie dokonywane potrącenie. Zapytano wnioskodawcę, czy żona partycypuje w kosztach utrzymania domu oraz w bieżących wydatkach życia codziennego. Wezwano wnioskodawcę do podania jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci lub instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 14 sierpnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawca zamieszkuje w domu, który nie jest jeszcze wykończony, do wykonania pozostały jeszcze prace malarskie wewnątrz i wykończenie podłóg, na zewnątrz ogrodzenie, elewacja i zagospodarowanie działki. Podał, że powierzchnia zabudowy budynku wynosi 145 m ². Oświadczył, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu z tytułu opłat za (wodę, gaz, energię elektryczną, telefon) wynoszą 500,00 złotych miesięcznie. Wyjaśnił, że komornik dokonuje potrącenia z jego emerytury kwoty w wysokości 400,00 złotych miesięcznie, natomiast kwota 250,00 złotych wpisana we wniosku nie dotyczy potrąceń komorniczych żony, lecz stanowi dodatkowy dochód uzyskiwany przez niego z tytułu umowy zlecenia. Wnioskodawca oświadczył, że żona nie partycypuje w utrzymaniu domu oraz w bieżących wydatkach życia codziennego, gdyż spłaca ratę kredytu w wysokości 1.260,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży i środków chemicznych przeznacza resztę pieniędzy, które pozostają mu po wydatkach na cele mieszkaniowe i zakup leków, tj. około 600,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca poinformował, że nie uzyskuje żadnej pomocy od rodziny, instytucji społecznych i państwowych. Oświadczył, że dzieci nie posiada. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę i jego małżonkę przy wysokości ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem domu, spłaty kredytu, zakupem leków czy żywności nie pozwala wnioskodawcy na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że poniesienie tego wydatku przekracza obecne możliwości finansowe wnioskodawcy. Z tego względu przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze względu na fakt, iż wnioskodawca wniósł o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, dokonano wyboru i ustanowiono w niniejszej sprawie radcę prawnego. Wyjaśnić należy, że dla zapewnienia stronie należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczające jest bowiem ustanowienie jednego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, że skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w wysokości 400,00 złotych, jak również opłatę kancelaryjną w wysokości 100,00 złotych za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jedynym kosztem jaki wnioskodawca ma ponieść obecnie w sprawie jest wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie 200,00 złotych. Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie tego kosztu sądowego w sprawie. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Dodać należy, ze fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie ma znaczenia w sprawie. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, ze w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego, jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.