VII SA/Wa 552/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi W. J. i M. E. M. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków skargę oddala VII SA/Wa 552/13 UZASADNIENIE Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] w [...], wpisanego do tego rejestru pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] października 1992 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] października 1992 r. wynika, że "Kamienica [...], wzniesiona w latach 1877-78, piętrowa z mansardowym dachem, jest jednym z pierwszych domów murowanych przy ul. [...], cennym reliktem zabudowy czynszowej i robotniczej na terenie [...]". Z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków zwrócił się pełnomocnik Prezydenta Miasta [...], reprezentujący właściciela nieruchomości – miasto [...]. Odmawiając skreślenia z rejestru zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego powołał się na opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] września 2011 r., wykonaną na zlecenie Dyrektora Departamentu Ochrony Zabytków. Opinia została sporządzona po oględzinach budynku i wynika z niej, że omawiany budynek jest w złym stanie technicznym, a szczegółowy opis zniszczeń spowodowany upływem czasu i brakiem doraźnych remontów opisany został w ekspertyzach technicznych, wykonanych w latach wcześniejszych. Od 2009 r., kiedy kamienica wyłączona została z użytkowania jej stan znacznie się pogorszył. Już w 2008 r. budynek miał zniszczoną więźbę dachową której konstrukcja była skorodowana na skutek długotrwałych zacieków spowodowanych nieszczelnościami pokrycia dachowego z papy. Obecnie dach od strony podwórza jest zapadnięty. Ściany zewnętrzne posiadają pionowe i poziome spękania z ubytkami cegieł i tynku. Widoczne są rysy i pęknięcia w nadprożach. Otwory okienne w większości zamurowano. Przejazd bramny sklepiony kolebkowo został podstemplowany. Założono także drewniane zadaszenie nad kondygnacją parteru w celu zabezpieczenia chodnika przed ewentualnym spadaniem pozostałości tynków i innych odspojonych części elewacji. Brak dostępu do wnętrza budynku, które ze względów bezpieczeństwa zostało zamknięte, uniemożliwia ocenę stanu zachowania stropów. Przypuszczalnie drewniane stropy, jak i elementy wyposażenia opisane w ekspertyzach jako zniszczone, uległy dalszej destrukcji. Jednocześnie w opinii wskazano, że "do dnia dzisiejszego czytelny jest w terenie dawny układ przestrzenno-funkcjonalny kamienicy. Zniszczony budynek frontowy od momentu wpisu, tj. od 1992 r. do dziś zachował się w zasadniczo niezmienionej bryle i artykulacji elewacji. Jego szczególna wartość polega na tym, że jest jedynym zachowanym budynkiem robotniczej [...], cennym reliktem historycznej zabudowy czynszowej i robotniczej". W związku z powyższym negatywnie zaopiniowano wniosek o skreślenie przedmiotowej kamienicy z rejestru zabytków. Organ wskazał ponadto, iż w ekspertyzie technicznej opracowanej w 2008 r. uznano, że: "ściany murowane stanowiące elementy nośne budynku mimo różnych zniszczeń i uszkodzeń nie stanowią w chwili obecnie zagrożenia jako całości, pomimo rys i pęknięć". Oznacza to, że w tym stanie zachowania obiektu, możliwy jest jego remont, a zakres prac, który wiąże się z całkowitą wymianą wnętrza nie spowoduje utraty przez obiekt wartości, które legły u podstaw jego wpisania do rejestru zabytków. Stosowne kroki w tym kierunku podjął [...] Konserwator Zabytków w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., [...], w której nakazał właścicielowi ww. zabytku przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich w określonym zakresie w terminie. Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, że w stosunku do przedmiotowego budynku, nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w przepisie art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ponieważ przedmiotowy obiekty nie utracił swoich wartości decydujących o wpisaniu do rejestru zabytków, a jego wartość nie została zakwestionowana w najnowszych badaniach naukowych. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], Prezydent m. [...] ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni 838 m2 położonego w [...] przy ul. [...] na działce nr ew. [...] obręb [...], KW Nr [...] na rzecz: Pani W. B. J., Pani I. S. M., M. E. M., Pana P. S. M. Adwokat J. D. działający w imieniu: Pani B. J., Pani I. M., Pani M. M., Pana P. M., pismem z dnia 23 lutego 2012 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...]. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazał m. in., iż: "Stan techniczny budynku już wg. ekspertyz z 2008 r. nie pozwalał na jego rewitalizację. Od tego czasu nie przeprowadzono ponownej ekspertyzy. Nie dokonano też nowej oceny walorów historycznych tego budynku z uwagi na jego aktualny stan. Nie przeprowadzono też żadnych badań w powyższym zakresie." W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpił do [...] Konserwatora Zabytków o nadesłanie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zatwierdzającego pod wzglądem konserwatorskim projekt zabezpieczenia budynku, tj. wymianę stropów i klatki schodowej, wymianę dachu i wykonanie obróbek blacharskich w budynku przy ul. [...] zgodnie z "Projektem budowlano - wykonawczym zabezpieczenia budynku przy ul. [...] (front) zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.", autorstwa mgr. inż. arch. T. B. z marca 2012 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwrócił się także o przesłanie ww. projektu zabezpieczenia budynku wykonanego w marcu przez mgr. inż. arch. T. B. Organ przeprowadził dowód z powyższych dokumentów z których wynika, że [...] Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zatwierdził projekt zabezpieczenia zabytkowej kamienicy. W ramach ww. opracowania " (...) dokonano wielodniowej, gruntownej wizji lokalnej oraz wykonano inwentaryzację rysunkową i fotograficzną wraz z projektem architektonicznym zabezpieczenia budynku i opinią mykologiczną". W zawartym w ww. projekcie, opisie stanu istniejącego stwierdzono: "Budynek 2-piętrowy (2-gie piętro w mansardzie) z poddaszem nieużytkowym, częściowo podpiwniczony. Dach mansardowy o konstrukcji drewnianej, w większości zawalony - więźba jest całkowicie zawalona w osiach 4-6 oraz wypaczona, zawilgocona i zagrzybiona, lecz nadal pozostająca na obszarze pomiędzy osiami 1-4 kondygnacji 2-ego piętra i poddasza. Ściany zewnętrzne i wewnętrzne nośne nadziemne z cegły pełnej gr. 60-62 cm. Ściany zewnętrzne i wewnętrzne nośne piwnicy z cegły pełnej gr. 60-79 cm. Ww. ściany ceglane - w kontekście stanu całego budynku są w najlepszym stanie - tym niemniej występuje silne ich zawilgocenie, zagrzybienie i miejscowe spękania spowodowane zawaleniem dużej części dachu i brakiem usztywnienia konstrukcji z uwagi na liczne zawalenia stropów. Ściany działowe w dużej części zawalone lub mocno wypaczone - gr. 12-14 cm drewniane o następującym przekroju: tynk na macie trzcinowej 2 cm, deska drewniana gr. 4-5 cm. x 2, tynk na macie trzcinowej 2 cm (...). Stropy międzypiętrowe: drewniane, belkowe, o przekroju (od góry): deska drewniana 1 cm, belka 20 x 30 cm/polepa, deska drewniana 1 cm, mata trzcinowa otynkowana 1 cm. Schody i balustrady drewniane, w złym stanie technicznym, balustrady w 90% zdekompletowane. Stolarka okienna i drzwiowa drewniana w bardzo złym stanie, w dużej części zdekompletowana". Zdaniem organu z powyższego projektu wynika, iż możliwe do wykonania roboty budowlane przy zabytkowej kamienicy, miałyby polegać m. in. na: demontażu więźby drewnianej dachu; demontażu wszystkich stropów drewnianych międzykondygnacyjnych; demontażu klatki schodowej; wyburzeniu drewnianych ścianek działowych; wykonaniu wieńców i stropów żelbetowych oraz schodów płytowych na belkach żelbetowych (na wszystkich kondygnacjach za wyjątkiem stropu nad drugim piętrem, który projektuje się w konstrukcji drewnianej z uwagi na geometrię mansardy); zastąpieniu istniejących stropów i schodów drewnianych współczesnymi rozwiązaniami żelbetowymi, co pozwoli usztywnić i wzmocnić całą konstrukcję kamienicy bez nadmiernego obciążania ścian nośnych i fundamentów; wzmocnieniu sklepienia nad przejazdem bramnym oraz nadproży; osuszeniu i odgrzybieniu murów; odtworzeniu dachu mansardowego, wykonaniu spadków odprowadzających wodę i obróbek blacharskich. Zdaniem opiniodawcy, powyższe działania umożliwią zasiedlenie w przyszłości przedmiotowej kamienicy lokatorami, co pozwoli na utrzymanie obiektu w dobrym stanie technicznym. Po ponownej analizie akt sprawy, w szczególności ww. projektu budowlano-wykonawczego wraz z dokumentacją fotograficzną, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że w omawianej sprawie uległ pogorszeniu stan zachowania zabytku, tj. nastąpiło dalsze zawalenie się dachu od strony podwórza. Zważywszy jednak na zakładaną całkowitą rekonstrukcję dachu, nadal jest możliwy generalny remont kamienicy, przy stosunkowo dobrze zachowanych fundamentach oraz murach obwodowych. W ocenie organu prowadzącego postępowanie analiza materiału dowodowego sprawy nie daje podstaw do skreślenia z rejestru zabytków kamienicy przy ul. [...] w [...]. Stwierdził, że przedmiotowy obiekt nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowej, a zły stan techniczny niektórych elementów obiektu nie spowodował utraty wartości, dla których obiekt został wpisany do rejestru. Wartości zabytkowe omawianego budynku zostały zachowane do chwili obecnej, a wartości będące podstawą jego wpisu do rejestru zabytków nie zostały zakwestionowane w nowych ustaleniach naukowych. Z projektu budowlano-wykonawczego wynika, że istnieje techniczna możliwość podjęcia prac remontowych w kamienicy i zasiedlenia jej przez lokatorów. Powyższy zakres prac, polegający przede wszystkim na: usztywnieniu konstrukcji przy równoczesnej wymianie substancji budowlanej wewnątrz obiektu i rekonstrukcji dachu, nie spowoduje utraty wartości zabytkowych kamienicy. Z konserwatorskiego punktu widzenia dopuszczalna jest bowiem częściowa wymiana zabytkowej substancji budowlanej na nową przy jednoczesnej zmianie układu wnętrza, gdy celem nadrzędnym jest zachowanie zabytkowych murów obwodowych i tym samym całego budynku. Organ odniósł się także do przedłożonej przez skarżących Ekspertyzy - Opinii Technicznej z dnia [...]grudnia 2012 r. wykonanej przez K. K., w której wskazano m.in., że: "W elementach nośnych budynku tj. konstrukcji dachów, stropów, klatek schodowych i części wsporczych wystąpiło przekroczenie zarówno stanów granicznych użytkowania jak i stanów granicznych nośności", co zdaniem opiniodawcy kwalifikuje obiekt do rozbiórki. Zdaniem organu z Projektu budowlano - wykonawczego zabezpieczenia budynku przy ul. [...] (front) zgodnie z decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] autorstwa T. B. wynika, że wskazane przez K. K. zużyte elementy mogą zostać wymienione, co przy założonym usztywnieniu konstrukcji zachowanych murów obwodowych zabytkowego budynku, doprowadzi do poprawy jego stanu technicznego. W konkluzji organ wskazał, iż w myśl art. 5 w związku z art. 6 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami opieka nad zabytkiem stanowi obowiązek jego właściciela bez względu na stan zachowania zabytku. Obowiązkiem podmiotu posiadającego aktualnie prawo do przedmiotowego zabytku jest opieka nad zabytkiem polegająca w szczególności na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku w jak najlepszym stanie oraz korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Od decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli obecni współwłaściciele budynku wpisanego do rejestru zabytków. Zaskarżonej decyzji zarzucono: a) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 k.p.a. w związku z art. 79 k.p.a. przez nieuwzględnienie zastrzeżeń i wniosków dowodowych strony zgłoszonych przez stronę w szczególności we wniosku o ponowne rozpoznanie czy piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. oraz, częściowe i wybiórcze uwzględnienie złożonej do akt przez stronę ekspertyzy K. K., bezpodstawne przyjęcie za wiążące ustalenia wynikające z projektu budowlanego zaakceptowanego przez konserwatora zabytków bez ustalenia czy wykonanie w/w projektu ma wpływ na ewentualną wartość historyczną budynku wpisanego do rejestru zabytków z uwagi na jego ingerencję w konstrukcję budynku i znaczne odtworzenie części zniszczonych budynku powodujących zafałszowanie pod względem jego wartości historycznej; b) naruszenie art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. oraz 8 k.p.a przez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie W. J. i innych współwłaścicieli budynku wpisanego do rejestru zabytków jako strony przez znaczną część postępowania z uwagi na co strona nie mogła skutecznie zajmować stanowiska i brać udział w czynnościach, co miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto decyzja organu nie budzi zaufania w sytuacji wydawania zgody na wykreślenia z rejestru zabytków na terenie M. [...] innych budynków, często starszych w tym sąsiadujących budynków [...]. W tym zakresie strona bezskutecznie występowała do Ministra Kultury w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznych o udzielenie stosownych informacji; c) naruszenie art. 28 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę udzielenia statusu strony właścicielom budynku objętego postępowaniem przy pierwszym rozpoznawaniu wniosku o wykreślenie budynku z rejestru zabytków zakończonym decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r.; d) naruszenie art. 98 k.p.a. przez niezastosowanie wobec uzasadnionego wniosku strony z dnia [...] listopada 2012 r. o zawieszenie postępowania i braku istnienia uzasadnionych przesłanek do odmowy jego zawieszenia; e) naruszenie przepisów prawa materialnego przywołanych w petitum zaskarżonej decyzji tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust.l , 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. Nr 162, poz. 7568 ze zmianami) przez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i bezpodstawną odmowę wykreślenia budynku przy ul [...] w [...] z rejestru zabytków w sytuacji braku przesłanek do jego zarejestrowania i braku wartości historycznej z uwagi na usytuowanie, zakres zniszczeń i powstanie zupełnie innego budynku w przypadku wykonania kapitalnego remontu zgodnie z projektem załączonym do akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie. Już po wniesieniu skargi pełnomocnik skarżących złożył pismo procesowe w którym wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu - opinii prof. K. P., sporządzonej na zlecenie skarżących i załączonej do pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Przed dokonaniem oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności niezbędne jest jednak odniesienie się do wniosku pełnomocnika strony o przeprowadzenie przez sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dokumentu - opinii sporządzonej przez prof. K. P. Sąd na rozprawie oddalił zgłoszony wniosek, co zostało zakwestionowane przez pełnomocnika skarżących, który powołując się na art. 105 p.p.s.a. wniósł o wpisanie zastrzeżenia do protokołu dotyczącego naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Wskazać należy, iż z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Tym samym nieprzeprowadzenie dowodu z takiego dokumentu przez sąd, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012r, II OSK 165/11, LEX nr 1219069 ). Sąd przeprowadza postępowanie dowodowe tylko wyjątkowo, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie i jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości (por, wyrok NSA z 6 września 2005r, FSK 2161/04, LEX nr 173175, wyrok NSA z 30 września 2005 r., FSK 2282/04, LEX nr 173165 ). Postępowanie dowodowe dotyczy wyłącznie dowodu z dokumentu, nie ma zaś takiego charakteru przedstawiona przez pełnomocnika prywatna opinia sporządzona już po zakończeniu postępowania administracyjnego. Sporządzający opinię przedstawił własne stanowisko w sprawie, kwestionując zasadność objęcia obiektu ochroną konserwatorską oraz podkreślając, iż z punktu widzenia badawczego przedmiotowa kamienica nie reprezentuje żadnych wartości , które upoważniałyby do postulatu jej zachowania bez względu na katastrofalny stan techniczny. Pełnomocnik skarżących załączając notkę biograficzną prof. K. P. podkreślił, iż profesor jest uznanym światowym autorytetem w zakresie ochrony zabytków. W ocenie sądu wnioskowany przez skarżących dowód w postaci opinii, która zawiera wiadomości fachowe nie jest dowodem uzupełniającym z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób dostateczny uzasadnił dlaczego odmówił skreślenia budynku, którego dotyczy sprawa z rejestru zabytków, a jego stanowisko znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym. Z przedłożonych w sprawie ekspertyz technicznych oraz opinii E. P. z dnia [...] września 2011 r. – zatwierdzonej przez kierownika Działu Analiz Konserwatorskich wynika, że pomimo złego stanu technicznego przedmiotowy budynek nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych (historycznej, naukowej). Bryła kamienicy jest wciąż czytelna, podobnie jak artykulacja jego elewacji. Obiekt został wpisany do rejestru zabytków ze względu na wartości historyczne i naukowe. Jego szczególna wartość polega na tym, że jest nadal " jednym z pierwszych domów murowanych przy ul. [...], cennym reliktem zabudowy czynszowej i robotniczej na terenie [...], istotnym elementem tożsamości kulturowej miasta". Ponadto brak jest nowych ustaleń naukowych, które zweryfikowałyby negatywnie dotychczasową ocenę tych wartości. W opinii E. P. wskazano także, iż już w momencie wpisu budynku do rejestru zabytków istniała konieczność przeprowadzenia generalnego remontu, polegającego na wymianie niemal całej substancji zabytkowej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odniósł się do przedłożonej przez skarżących Ekspertyzy - Opinii Technicznej z dnia [...] grudnia 2012 r. wykonanej przez K. K., w której wskazano m.in., że: "W elementach nośnych budynku tj. konstrukcji dachów, stropów, klatek schodowych i części wsporczych wystąpiło przekroczenie zarówno stanów granicznych użytkowania jak i stanów granicznych nośności", co zdaniem opiniodawcy kwalifikuje obiekt do rozbiórki. Powołując się na ustalenia zawarte w projekcie budowlano – wykonawczym zabezpieczenia budynku wykonanym w marcu 2012 r. przez mgr .inż. arch. T. B., który to projekt został zatwierdzony pod względem konserwatorskim, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, iż opisane w projekcie i możliwe do wykonania roboty budowlane pozwolą usztywnić i wzmocnić całą konstrukcję kamienicy bez nadmiernego obciążania ścian nośnych i fundamentów. Wskazane przez K. K. zużyte elementy mogą zostać wymienione, co przy założonym usztywnieniu konstrukcji zachowanych murów obwodowych zabytkowego budynku, doprowadzi do poprawy jego stanu technicznego. Wbrew twierdzeniom skarżących opinia wykonana przez K. K. nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy gdyż jej celem nie była ocena zniszczenia zabytku w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Opinia ta zawiera jedynie ocenę stanu techniczno – użytkowego obiektu oraz kwestionuje zasadność wpisania budynku do rejestru zabytków. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami skreśleniu z rejestru zabytków podlega zabytek, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Podstawą do wykreślenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków nie jest jego zły stan techniczno – użytkowy, ale takie jego zniszczenie, które powoduje utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Kryteria techniczne dotyczące stanu obiektu uznawanego za zabytek i powiązane z nimi aspekty ekonomiczne nie mogą mieć wpływu na podjęcie decyzji w przedmiocie skreślenia obiektu z rejestru zabytków, a wyłącznie decydujący powinien być wzgląd na to, iż zrujnowany obiekt stanowi dziedzictwo minionej epoki i jako taki relikt powinien być zachowany. Tak rozumiana wykładnia przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami znajduje również oparcie w art. 6 ust. 1 ww. ustawy, w którym wymienia się przedmioty ochrony i opieki z zaznaczeniem, że ta ochrona i opieka jest niezależna od stanu zachowania. Kamienica [...] została wpisana do rejestru zabytków ze względu na wartości historyczne i naukowe jako cenny relikt zabudowy czynszowej i robotniczej na terenie [...]. W sprawie jej skreślenia z rejestru zabytków zasięgnięto opinii wyspecjalizowanej komórki w postaci Działu Analiz Konserwatorskich. Z przedstawionej opinii z dnia [...] września 2011 r. wynika, że przedmiotowy obiekt nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych (historycznej, naukowej) lecz jego wartość zabytkowa jeszcze wzrosła wskutek wyburzenia w 1998 r. innego obiektu reprezentującego wczesny etap rozwoju kamienicy czynszowej na terenie [...]. W ocenie sądu skarżący nie podważyli skutecznie opinii Działu Analiz Konserwatorskich z dnia [...] września 2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zbadał czy możliwe jest z technicznego punktu widzenia, mimo istotnego zniszczenia przeprowadzenie robót budowlanych celem zabezpieczenia budynku przed dalszą destrukcją. Badanie to polegało na przeprowadzeniu dowodu z projektu budowlano – wykonawczego zabezpieczenia budynku, wykonanego w marcu 2012 r. przez mgr. inż. arch. T. B. Organ zapoznał się także z postanowieniem [...] Konserwatora Zabytków zatwierdzającym projekt zabezpieczenia zabytkowej kamienicy. W ramach ww. opracowania " (...) dokonano wielodniowej, gruntownej wizji lokalnej oraz wykonano inwentaryzację rysunkową i fotograficzną wraz z projektem architektonicznym zabezpieczenia budynku i opinią mykologiczną". Z obu tych dokumentów wynika, że możliwy jest generalny remont kamienicy przy stosunkowo dobrze zachowanych fundamentach oraz murach obwodowych. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd uznał je za niezasadne. Organ prowadzący postępowanie w sprawie skreślenia z rejestru zabytków nie ma obowiązku powoływania biegłych celem ustalenia czy uzasadnione jest dokonanie takiego skreślenia (taki wniosek zgłosił pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r.), gdyż dysponuje własnymi, wyspecjalizowanymi ekspertami, których opinii zasięga. Nie można także zarzucać skutecznie, iż organ nie ustalił czy wykonanie projektu budowlanego zaakceptowanego przez konserwatora zabytków ma wpływ na ewentualną wartość historyczną budynku wpisanego do rejestru zabytków z uwagi na jego ingerencję w konstrukcję budynku i znaczne odtworzenie części zniszczonych budynku powodujących zafałszowanie pod względem jego wartości historycznej. Organ miał obowiązek zbadać wyłącznie przesłanki wymienione w art. 13 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami istniejące w dacie orzekania. Obowiązkiem organu nie było natomiast badanie czy po wykonaniu remontu obiekt będzie nadal posiadał wartości będące podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Wskazać należy, iż zatwierdzenie projektu budowlanego pod względem konserwatorskim ma na celu ochronę zabytku w taki sposób aby nie doszło do utraty jego wartości dla których został wpisany do rejestru. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę udzielenia statusu strony właścicielom budynku objętego postępowaniem przy pierwszym rozpoznawaniu wniosku o wykreślenie budynku z rejestru zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z pismem pełnomocnika skarżących o wstąpieniu w charakterze strony do postępowania wszczętego na wniosek Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] m. [...] w sprawie skreślenia przedmiotowego obiektu z rejestru zabytków wezwał pełnomocnika skarżących pismem z dnia [...] lutego 2011 r. do przekazania dokumentu potwierdzającego prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu poprzez przedłożenie aktualnego odpisu z Księgi Wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Organ wskazał, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r. o ustanowieniu na rzecz skarżących prawa użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu stanowi dla organu podstawę do zawarcia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie uprawnionej jednakże samej tej umowy nie zastępuje. Ponieważ pełnomocnik skarżących nie przedłożył wymaganych dokumentów dlatego nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2012 r. Decyzja ta została jednak pełnomocnikowi doręczona i mógł skutecznie złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżących został już dopuszczony do udziału w sprawie i zapoznawał się z aktami sprawy oraz składał wnioski dowodowe. W tej sytuacji nie można przyjąć aby skarżący zostali pozbawieni możliwości obrony swoich praw. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust.l , 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 7568 ze zmianami) przez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawną odmowę wykreślenia budynku z rejestru zabytków. Uzasadnienie naruszenia wskazanych przepisów stanowi polemikę z ustaleniami i prawidłową oceną dokonaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz 270 ze zm.), skargę oddalił.