VII SA/Wa 579/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. R., M. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia : odmówić M. i P. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. skarżący reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 czerwca 2010 r., którym odmówiono im przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie skarżący podnieśli, że trudno przyjąć jako zasadę pogląd, iż każdy kto wykaże dochody niższe od wydatków posiada inne nieujawnione źródła utrzymania. Podnieśli, iż Sąd nie zadał sobie trudu zbadania czy faktycznie zaniżają swoje dochody celem przyznania prawa pomocy. Zdaniem skarżących brak jest podstaw do odmowy przyznania prawa pomocy tylko z uwagi na same podejrzenia, bez wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a ) wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając ponownie sprawę, zważył co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wraz z dwójką uczących się dzieci w wieku 13 i 17 lat. Wnioskodawcy oświadczyli, że utrzymują się wyłącznie z dochodów uzyskiwanych z prowadzonego gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 10,14 ha. Wskazali, że dochód ten wynosi 5.834,93 złotych rocznie, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości 486, 24 złotych. Podali, że posiadają dom mieszkalny o powierzchni 80 m ². W nadesłanym piśmie z dnia 17 maja 2010 r. poinformowano, że wnioskodawcy uzyskują z tytułu dopłat do posiadanych nieruchomości rolnych (dopłaty unijne) kwotę 5.588,66 złotych rocznie. Podano, iż wnioskodawcy posiadają inwentarz żywy w postaci jednego konia i dwóch krów. Nie uzyskują z tego tytułu dochodów, mleko przeznaczają do użytku własnego. Ponadto wskazano, że nie podejmują prac dodatkowych na podstawie umowy zlecenia, dorywczych ani sezonowych. Nie uzyskują pomocy ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych. W nadesłanych wyjaśnieniach pełnomocnik wnioskodawców poinformował, że ponoszą oni następujące miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu tj: opłatę za gaz w wysokości 50,00 złotych, opłatę za energię elektryczną w wysokości 200,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 50,00 złotych, podatek rolny 16,48 złotych kwartalnie, ubezpieczenie 220,00 złotych, opłatę za wodę 300,00 złotych. Po podsumowaniu wydatki te wynoszą 836,00 złotych. Ponadto wnioskodawcy przeznaczają miesięcznie kwotę 1.000,00 złotych na żywność, na odzież 600,00 złotych, na leki 60,00 złotych, na edukację dzieci 300,00 złotych, kwotę 80,00 złotych na bilet miesięczny. Te zaś wydatki po podsumowaniu wynoszą 2.040, 00 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe dane, stwierdzono, że wnioskodawcy nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zestawienie wysokości uzyskiwanych przez wnioskodawców dochodów z miesięcznymi wydatkami budzi uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Za taką oceną przemawia zestawienie ponoszonych przez wnioskodawców wydatków, które kształtują się na poziomie 2,876,00 złotych z wykazanymi dochodami w wysokości 5.834,93 złotych rocznie. Nawet przy założeniu, iż dopłaty do posiadanych nieruchomości rolnych (dopłaty unijne) w wysokości 5.588,66 złotych rocznie wykorzystywane są na bieżące potrzeby, to ponoszone wydatki i tak przewyższają uzyskiwane dochody. Zauważyć należy, iż powyższe okoliczności nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawców, gdyż stałoby to w sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy i ustawowymi zasadami jego przyznawania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że sytuacja w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że posiada ona inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów ( por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 6/05, niepubl.). Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca zaś do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, a rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Do Sądu natomiast należy przy tym ocena, czy informacje podane przez skarżących we wniosku są wystarczające do rozstrzygnięcia tego wniosku i sąd może zażądać od strony przedstawienia dodatkowych danych obrazujących jej rzeczywistą sytuację materialną (art. 255 ww. ustawy). W niniejszej prawie skorzystano z tej możliwości wzywając wnioskodawców pismem z dnia 5 maja 2010 r. do udzielenia dodatkowych informacji. Wnioskodawcy pomimo nadesłania informacji nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości istnienia przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że w złożonym sprzeciwie wnioskodawcy także nie przedstawili żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.