VII SA/Wa 582/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. R. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. przyznać skarżącemu S. R. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 25 lipca 2014 r. do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, iż wnioskodawca – skarżący w sprawie – prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i bezrobotną córką. Dochód rodziny to kwota 3556 zł netto (we wniosku wskazano 3499,69 zł, jednak pozostaje to w sprzeczności z twierdzeniem, iż dochód rodziny to suma dwóch emerytur po 1778 zł netto). Skarżący ponosi miesięcznie następujące wydatki: 47,78 zł – woda i ścieki, 104,58 zł – energia elektryczna, 140 zł – dwie butle gazowe, 40 zł – wywóz śmieci, ok. 40 zł – telefon, 63 zł – telewizor, 151,67 zł – zakup opału, 7,67 zł – podatek od nieruchomości, 300 zł – remont domu, 250 zł – wymiana wybitych szyb, 300 zł – lekarstwa, 870 zł – spłata kredytów. Z wniosku wynika, iż skarżący wspiera finansowo córkę, która sama wychowuje trójkę nieletnich dzieci. Do pisma, stanowiącego uzupełnienie wniosku, dołączono kopię blankietu przekazu pocztowego emerytury skarżącego w kwocie 1749,50 zł, kopię pisma z ZUS o wysokości emerytury żony skarżącego (1806,27 zł), wydruk wyciągu z banku (konto M. R.), kopia świadectwa pracy M. R., kopie blankietów spłaty kredytu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Odpis postanowienia pełnomocnik skarżącego (córka) odebrała 2 września 2014 r. W dniu 4 września 2014 r. do Sądu wpłynął sprzeciw, którego nie przedstawiono w odpowiednim czasie sędziemu referentowi. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego wskazała, że skarżący wraz z żoną wspomagają ją finansowo, przekazując kwoty 154,50 zł, 70 zł i 130 zł na spłatę jej zobowiązań. Podniosła także, że remonty maja charakter stały, ponieważ budynek, w którym znajduje się mieszkanie jej ojca, ma ponad 80 lat, i wymaga dalszych nakładów. Wskazała, że osoba rozpatrująca wniosek nie uwzględniła kosztów wyżywienia, środków czystości i odzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Przepisy ww. ustawy przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Wskazać należy, że rodzina skarżącego ma miesięcznie do dyspozycji kwotę 3555,77 zł (suma emerytur w kwotach 1749,50 zł i 1806,27 zł). Stałe miesięczne wydatki wynoszą 1764,70 zł plus koszty wyżywienia, zakupu środków czystości i odzieży. Stwierdzić należy, że wydatki ponoszone na remonty, w odróżnieniu od np. czynszu czy opłat za media, nie stanowią stałych miesięcznych obciążeń, a fakt, że nieruchomość wymaga dalszych remontów nie oznacza, że nabierają one takiego charakteru. Skarżący posiada stały dochód, prowadząca z nim gospodarstwo domowe żona również. Nie można go zatem zaliczyć do osób najuboższych, znajdujących się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 1286/14). Wpis sądowy w kwocie 200 zł nie stanowił wydatku, który przekraczałby możliwości skarżącego. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, iż w sytuacji skarżącego nie byłby on w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środków na uiszczenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Na marginesie wskazać należy, że córka skarżącego zamieszkująca z nim jest osobą dorosłą i zdolną do pracy, zatem na skarżącym nie spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec niej. Z kolei druga córka skarżącego nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Kwot im przekazywanych nie można więc zaliczyć do wydatków na zabezpieczenie utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, Sąd postanowił jak na wstępie.