VII SA/Wa 586/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) w zw. z art. 8 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym K. S. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej, zarejestrowanej pod numerem [...] w okresie od 1 stycznia 1999r. do 28 lutego 2004r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że z załączonego "Rejestru – wykreślonego" wydanego przez Prezydenta Miasta S. w dniu 31 maja 2007r. K. S. od dnia 1 czerwca 1994r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej pod Nr [...], którą zlikwidował w dniu 1 marca 2004r. W związku z powyższym K. S. w ocenie organu podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 28 lutego 2004r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. S. podnosząc, że od dnia 1 stycznia 1999r. nie prowadził działalności gospodarczej z powodu złego stanu zdrowia i przejścia z tego tytułu na rentę. Odwołujący na potwierdzenie wskazywanych przez siebie okoliczności przedstawił kopie wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZWUA i wyrejestrowanie płatnika osoby fizycznej ZUS ZWPA. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że odwołujący był zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 28 lutego 2004r. W odniesieniu do załączonej przez K. S. dokumentacji, tj. druku ZUS ZWUA i ZUS ZWPA Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, że podjęcie działalności gospodarczej może nastąpić po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców albo ewidencji działalności gospodarczej zatem decydujące znaczenie ma zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej albo wypis z rejestru przedsiębiorców co oznacza, że osoba fizyczna prowadzi działalność do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej lub rejestru przedsiębiorców. Organ II instancji podał, że przepisy prawne nie przewidują "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, które miałoby polegać na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia tej działalności bez wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej albo z rejestru przedsiębiorców. Posiadanie przez K. S. statusu rencisty oraz wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS nie oznaczało "zawieszenia" prowadzenia działalności gospodarczej, tym samym nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. S. podnosząc, że nie prowadził we wskazanym przez organ okresie działalności gospodarczej. Podał, że ubezpieczenie zdrowotne wyrejestrował 1 stycznia 1999r. i od tej daty do dnia 28 lutego 2004r. nie prowadził działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje: Skarga K. S. jest zasadna. Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, który zgodnie z dyspozycją określoną w art. 1 § 2 w/w ustawy dokonuje kontroli aktu zaskarżonego pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa (art. 145 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej ppsa - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skargę należało uwzględnić. W okresie objętym decyzjami organów obu instancji miały zastosowanie art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności. W okresie tym obowiązywały również kolejno trzy następujące ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), w art. 7 ust. 2 powołanej już ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). W rezultacie do stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, konieczne jest łączne spełnienie wymogów określonych tymi przepisami. Skarżący prowadził działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej, która stanowiła, iż działalność taka podlega obowiązkowemu zgłoszeniu ewidencyjnemu. Obowiązek ten dotyczy także zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej. Wpis do ewidencji gospodarczej podlega wykreśleniu, w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania tej działalności. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny (por. J. Sommer, K. Stoga, R. Potrzeszcz, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2000, s. 41). Wpis nie kreował również bytu prawnego przedsiębiorcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006r., sygn. akt: I UK 220/05). Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania czasokresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji odwołujący się wskazał, że nie prowadził działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 28 lutego 2004r. przy czym nie wskazał na poparcie swoich twierdzeń innych dowodów poza zgłoszeniem wyrejestrowania, które nastąpiło w dniu 6 czerwca 2007r. i w którym podał datę wyrejestrowania 1 stycznia 1999r. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ zobowiązany jest więc dokonywać "wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kpa" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981r., sygn. akt: SA 810/81, ONSA 1981/1, poz. 45). Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2000r., sygn. akt: I SA 762/2000). Dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc "przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku (...) wydania decyzji o przekonywującej treści" wykluczają zarzut dowolności w ocenie sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001r., sygn. akt: I SA 1768/99). Skoro organ ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością to winien wezwać skarżącego do wskazania dowodów na poparcie swoich twierdzeń, choćby do przedłożenia deklaracji PIT za kontrolowany okres. Jak wyżej bowiem wskazano ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne w tym wypadku na skarżącym. Rzeczą organu natomiast jest przeprowadzenie postępowania w taki sposób, aby stan faktyczny zgodny z rzeczywistością został ustalony. Wyciąganie dla strony negatywnych skutków w razie nieprzedstawienia przez nią określonych dowodów jest możliwe dopiero po uprzednim zakreśleniu stronie terminu do dostarczenia dowodów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2007r., sygn. akt I OSK 1516/06). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku zgodnie z zasadą określoną w art. 152 ppsa.