VII SA/Wa 603/11

Sygnatura akt VII SA/Wa 603/11 POSTANOWIENIE Dnia 20 lipca 2011 r. Maciej Majewski referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia Z. w W. w sprawie VII SA/Wa 603/11 ze skargi A. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek Stowarzyszenia Z. w W. dotyczący przyznania prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie Z. w W. złożyło na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, ze Stowarzyszenie Z. prowadzi działalność polegającą na edukacji ekologicznej, prowadzeniu centrum ekologicznego połączonego ze schroniskiem młodzieżowym, prowadzeniu własnych kampanii i projektów ekologicznych, wydawnictw, podejmowaniu wielokierunkowych działań na rzecz ochrony środowiska oraz proekologicznego planowania przestrzennego, kierując się obowiązującym prawem ze szczególnym uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju, podejmowanie działań na rzecz transportu publicznego energetyki odnawialnej rolnictwa ekologicznego, występowanie na prawach strony reprezentującej interes społeczny oraz interes prawny uzasadniony celami statutowymi w postępowaniach administracyjnych. Stowarzyszenie wskazało, że posiadane środki nie pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż znaczna część posiadanych środków ma przeznaczenie celowe. Stowarzyszenie Z. posiada na dwóch rachunkach bankowych 3 796,84 zł. i 126 865,46 zł. Wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków finansowych wynosi 130 662,30 zł., zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 330 691, 98 zł. W sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby lub podmioty, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację faktyczną bądź prawną przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na społeczeństwo i Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Należy również nadmienić, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). W niniejszej sprawie analizując złożony wniosek trudno mówić by Stowarzyszenie Z. znajdowało się w sytuacji, w której nie ma środków na prowadzenie działalności, skoro posiada na dwóch kontach ponad 130 000 zł., a zysk za ostatni rok podatkowy wyniósł 330 691, 98 zł. Zasłanianie się okolicznością, że są to w znacznej części środki o przeznaczeniu celowym nie może zostać uwzględnione, gdyż nie zostało wskazane jaka część majątku przeznaczona jest na działania celowe, a jaka pozostaje do dyspozycji na bieżącą działalność Stowarzyszenia. Ponadto podnosząc, że Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych, w istocie Stowarzyszenie wykazało, że nie uwzględnia wszystkich źródeł swojego majątku w aspekcie finansowania jego funkcjonowania w aktualnej sytuacji. Źródłem finansowania stowarzyszenia są zgodnie z art. 33 ust 1. składki członkowskie, darowizny, spadki, zapisy, dochody z własnej działalności, dochody z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może zatem zwiększyć liczbę członków, co wpłynie na zwiększenie dochodów ze składek członkowskich i poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Jedynym staraniem stowarzyszenia nie może być natomiast przerzucenie ciężaru jego funkcjonowania na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych co rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana z środków publicznych, co prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W tym stanie rzeczy uznano, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykazało, że nie posiada środków finansowych na prowadzenie działalności w tym poniesienie kosztów sadowych. Na koniec należy także wskazać, że pomimo, iż Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego to na gruncie przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przysługuje mu zwolnienie od opłat sądowych. Przepis art. 24 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalność pożytku publicznego i wolontariacie (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 234 poz .1536 ze zm.) wskazuje, że takie zwolnienie przysługuje na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Oznacza, to że każde zwolnienie musi być wyraźnie wskazane w konkretnym przepisie normującym dane postępowanie. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma takiego przepisu. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.