VII SA/Wa 604/12
WyrokWSA w Warszawie2013-04-30
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Włodzimierz Kowalczyk, Elżbieta Zielińska – Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli zarzuty dotyczą kwestii, które powinny być rozpatrywane w innych postępowaniach (np. środowiskowych, planistycznych) lub w fazie realizacji inwestycji, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wady, na które powoływali się skarżący, dotyczyły kwestii podlegających rozpatrzeniu w innych postępowaniach (np. środowiskowych, planistycznych) lub w fazie realizacji inwestycji, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Pominięcie strony w postępowaniu zwykłym stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę drogi krajowej. Skarżący E. A. i I. M. zarzucali rażące naruszenie prawa, w tym nieprzeprowadzenie wniosków dowodowych, brak powiadomienia o czynnościach dowodowych, wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów o drogach publicznych. GINB odmówił stwierdzenia nieważności, argumentując, że zarzuty skarżących dotyczą kwestii podlegających innym postępowaniom lub fazie realizacji inwestycji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Protokolant ref. staż. Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi E. A. i I. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku E. A., reprezentowanego przez I. M., o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009r. Nr [...], znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Miejskiemu Zarządowi Dróg w [...] pozwolenia na budowę dla przedsięwzięcia pn. Nowy przebieg drogi krajowej nr [...] z mostem drogowym przez [...] w [...] - budowa mostu drogowego wraz z dojazdami łączącymi drogę krajową nr [...] z drogą krajową nr [...] i nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 r., znak: [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją wydaną w dniu [...] listopada 2009 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. nr [...] znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Miejskiemu Zarządowi Dróg w [...] pozwolenia na budowę pn. Nowy przebieg drogi krajowej nr [...] z mostem drogowym przez [...] w [...] – budowa mostu drogowego wraz z dojazdami łączącymi drogę krajową nr [...] z drogą krajową nr [...] i nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
E. A., reprezentowany przez I. M. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił istotę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, podkreślając, że jest to postępowanie nadzwyczajne, odrębne od postępowania zwykłego, w którym zapadła decyzja podlegająca kontroli i ogranicza się wyłącznie do zbadania, czy decyzja nie jest dotknięta kwalifikowaną wadliwością, o której stanowi art. 156 § 1 k.p.a.
Organ wskazał, że inwestor złożył wniosek o pozwolenie na budowę wraz z oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czym wypełnił dyspozycję art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (według stanu na dzień 24 listopada 2009 r.) oraz przedstawił projekt budowlany sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane. Przedłożony projekt budowlany inwestycji nie naruszał w stopniu rażącym wymagań ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r., Nr [...], ustalającej lokalizację drogi dla zamierzenia polegającego na budowie nowego przebiegu drogi krajowej Nr [...] z mostem drogowym przez [...] w [...] - etap I - budowa mostu drogowego wraz z dojazdami łączącymi drogę krajową Nr [...] z drogą krajową Nr [...] i Nr [...], jak również nie naruszał rażąco ustaleń zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowej inwestycji oraz postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2009 r., uzgadniającego warunki realizacji omawianego przedsięwzięcia. Wobec spełnienia, przez inwestora, wymagań określonych w art. 32 ust. 4 oraz art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, brak było podstaw do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 ustawy).
Następnie organ odniósł się do zarzutów wnioskodawcy przedstawionych w piśmie z dnia 20 maja 2011 r., stwierdzając, że niedoręczanie stronie decyzji wydanej w postępowaniu może stanowić ewentualnie przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., natomiast zarzut wydania decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W odniesieniu do zarzutu nierozpoznania wniosku w sprawie przeprowadzenia badań geologicznych organ wskazał, że z części opisowej projektu budowlanego wynika, iż projekt został opracowany w oparciu o wykonaną we wrześniu 2008 r. dokumentację geologiczno - inżynierską. Ponadto, wynikająca z art. 34 ust. 3 pkt 4 Prawa budowlanego potrzeba ewentualnego uzyskania w sprawie wyników badań geologicznych i inżynierskich oraz geotechnicznych warunków posadowienia obiektu, uzależniona jest od uznania organu prowadzącego postępowanie.
W odniesieniu do zarzutu wydania decyzji środowiskowej jedynie dla fragmentu inwestycji, organ argumentował, że może być on podnoszony w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, a nie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Organy administracji architektoniczno - budowlanej nie mają kompetencji do badania prawidłowości rozstrzygnięć wydanych przez organy ochrony środowiska.
Dalej organ wyjaśnił, że sposób zabezpieczenia akustycznego obszarów przyległych do terenu, na którym zlokalizowana zostanie droga wynika z ustaleń zawartych w punktach 23 i 24 postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2009 r., według których preferowane są rozwiązania o konstrukcji pochłaniającej z udziałem zieleni, a na odcinkach sąsiadujących z zabudową mieszkaniową należy wprowadzić pasy zieleni izolacyjnej. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, iż nieruchomości położone przy ulicy [...] w [...] będą chronione ekranem akustycznym, dodając, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r., nałożono na inwestora obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie klimatu akustycznego i przedstawienia jej wyników Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...]. Organ stwierdził także, że zarzuty dotyczące opracowania raportu oddziaływania na środowisko mogą być podnoszone w postępowaniu przed organami ochrony środowiska, a nie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. W ocenie organu, zarzuty dokonania wycinki drzew nieujętych w projekcie odnoszą się do fazy realizacji inwestycji, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Ustosunkowując się do zarzutów posadowienia pasa drogowego w niewielkiej odległości od budynków mieszkalnych, jak również odległości ekranu akustycznego od granicy posesji wskazał, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają w tym zakresie żadnych ograniczeń. Organy administracji architektoniczno - budowlanej nie mają prawa nałożyć na inwestora obowiązku wprowadzenia do projektu budowlanego barier antywibracyjnych, jeżeli taki obowiązek nie wynika z rozstrzygnięcia wydanego w sprawie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., oraz postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2009 r. nie zawierają w tym zakresie żadnych ustaleń. Wyjaśnił także, że kwestia sposobu rozwiązania organizacji ruchu na drodze nie podlega ocenie w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, a za zgodność przyjętego rozwiązania z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej odpowiada projektant, który składa stosowne oświadczenie. Ewentualna niezgodność wykonywania prac budowlanych z decyzją środowiskową, jak również ewentualne szkody wyrządzone przez inwestora w związku z przyjętą techniką prowadzenia prac budowlanych, odnoszą się do fazy realizacji inwestycji, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Wykonywanie prac budowlanych niezgodnie z decyzją środowiskową może uzasadniać jedynie reakcję właściwych organów inspekcji ochrony środowiska lub nadzoru budowlanego, natomiast ewentualne szkody spowodowane realizacją inwestycji mogą uzasadniać roszczenia odszkodowawcze na zasadach określonych w kodeksie cywilnym.
E. A., reprezentowany przez I. M., wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i podtrzymał żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r.
W w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2011 r., znak: [...].
Powtórnie rozpoznając sprawę nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu ponownie przedstawił istotę i charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Następnie wyjaśnił, że kontrolowana decyzja o pozwoleniu na budowę poprzedzona została decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r., ustalającą lokalizację drogi dla zamierzenia polegającego na budowie nowego przebiegu drogi krajowej Nr [...] z mostem drogowym przez [...] w [...] - etap I - budowa mostu drogowego wraz z dojazdami łączącymi drogę krajową Nr [...] z drogą krajową Nr [...] i Nr [...], jak też decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., określającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowej inwestycji oraz postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2009 r., uzgadniającym warunki realizacji omawianego przedsięwzięcia. Inwestor uzyskał pozwolenie wodnoprawne, udzielone decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Projekt został wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i legitymujące się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, a do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor dołączył, wymagane art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oznacza to, że zostały spełnione wszystkie wymogi wynikające z obowiązujących przepisów niezbędne do wydania pozwolenia na budowę.
Oceniając podniesione zarzuty Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że pominięcie E. A., jako strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia, a ewentualnie przesłankę do wznowienia postępowania. Postępowanie takie się toczy, gdyż postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., wznowiono na wniosek E. A., postępowanie zakończone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r.
Dalej organ stwierdził, że nie znajduje potwierdzenia zarzut nierozpoznania wniosków dowodowych złożonych przez stronę, podkreślając, że na potrzeby projektu budowlanego została sporządzona we wrześniu 2008 r. dokumentacja geologiczno – inżynierska przez firmę [...] sp. z o.o., która stanowiła jedną z podstaw opracowania projektu. Powyższa dokumentacja została opracowana w oparciu o m.in. o wyniki przeprowadzonych odwiertów.
Nadto w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2009 r. Wojewoda [...] odniósł się w sposób obszerny do uwag zgłoszonych w toku postępowania przez obywateli i organizacje społeczne, w tym także do uwag wniesionych przez mieszkańców ul. [...] (str. 25 - 27).
Także ewentualna niezgodność wykonywania prac budowlanych z decyzją środowiskową, czy też projektem budowlanym, może być przedmiotem badania przez właściwy organ nadzoru budowlanego lub ochrony środowiska, nie ma natomiast wpływu na ocenę zgodności z prawem samego pozwolenia na budowę. Szkody powstałe w wyniku prowadzonych robót budowlanych nie podlegają ocenie organu administracji architektoniczno - budowlanej, a w konsekwencji nie mogą stanowić podstawy do uchylenia pozwolenia na budowę. Potencjalne roszczenia w tym zakresie mogą być dochodzone na drodze cywilnoprawnej przed sądem powszechnym.
Organ nadto wskazał, że ustalenie przebiegu granic pasa drogowego należy, stosownie do postanowień art. 35 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, z późn. zm.), do zagadnień z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, które to kwestie nie są rozstrzygane w decyzji o pozwoleniu na budowę, w związku z czym nie mogą stanowić podstawy do oceny jej zgodności z prawem. Podkreślił, że inwestor legitymował się w dacie wydania kontrolowanej decyzji ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r., ustalającą lokalizację drogi dla objętego nią zamierzenia budowlanego. Decyzja o ustaleniu lokalizacji wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 55 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.).
Także ustalenia wynikające z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowej inwestycji w zakresie zastosowania ekranów akustycznych i ich posadowienia nie podlegają ocenie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, iż w świetle uregulowań art. 35 ustawy Prawo budowlane, organ administracji architektoniczno - budowlanej nie ma możliwości ingerencji w zawartość merytoryczną projektu - ocenie może podlegać jedynie zgodność przyjętych rozwiązań z prawem i to w zakresie ściśle określonym w ustawie. Ustalenie, że inwestor spełnił wszystkie wymagania określone przepisami prawa oznacza, że właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego).
W konsekwencji organ nadzoru uznał, że kontrolowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jak również nie jest dotknięta innym rodzajem kwalifikowanej wadliwości, o której stanowi art. 156 § 1 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł I. M. i E. A., reprezentowany przez I. M.. W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1/ rażące naruszenie prawa, tj. art. 12 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 k.p.a. i 81 k.p.a. poprzez nie rozpoznanie przez ponad 5 lat wniosków dowodowych złożonych przez stronę postępowania administracyjnego – I. M.
2/ nie powiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin, a przez to pozbawienie strony prawa zadawania pytań biegłemu /art. 79 k.p.a./
3/ błędne uznanie, iż w sprawie zgromadzono pełny materiał dowodowy pozwalający na wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji nie rozpoznania wniosków dowodowych strony postępowania/art. 80 k.p.a./
4/ błędne uznanie, iż okoliczność faktyczna została udowodniona w sytuacji pozbawienia strony możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów w sytuacji, gdy nie występowały przesłanki opisane w art. 10 § 2 k.p.a.
5/ rażące naruszenie prawa art. 78 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że przy rozpoznawaniu wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji ma zastosowanie art. 34 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, a nie art. 78 k.p.a. w sytuacji, gdy strona złożyła określony wniosek dowodowy w trybie k.p.a., co powoduje, że wniosek winien zostać rozpoznany, a w niniejszej sprawie nie miało to miejsca
6/ rażące naruszenie prawa art. 11 k.p.a. poprzez nie wskazanie w wydanej decyzji przesłanek, którymi kierował się organ przed wydaniem decyzji, mimo iż taki obowiązek wynika wprost ze wskazanego przepisu
7/ rażące naruszenie prawa art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę pomimo nie zachowania odległości drogi krajowej od nieruchomości położonych w jej bezpośrednim sąsiedztwie.
W skardze wskazano, że skarżący I. M. wielokrotnie wnosił o przeprowadzenie badań geologicznych i uzyskanie opinii biegłego. Dowody te nie zostały przeprowadzone, zatem nie można uznać, że decyzje zostały wydane na podstawie kompletnego materiału.
Zdaniem skarżących przy wydaniu decyzji z 2009 r. doszło także do rażącego naruszenia prawa, gdyż wydana decyzja narusza art. 43 ustawy o drogach publicznych. Podniesiono, że rozważania organu odnoszące się do decyzji środowiskowej nie mają wpływu na zarzuty dotyczące naruszenia prawa przy wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, albowiem decyzja środowiskowa została uchylona. Skarżący zarzucili ponadto, że niedopuszczalne jest, aby na obecnym etapie postępowania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydawał odrębne decyzje dotyczących poszczególnych nieruchomości, skoro w 2009 r. została wydana jedna decyzja. Ponadto w skardze podniesiono, że nieprawidłowe jest informowanie o przystąpieniu do zmian miejsowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy też o decyzjach wydawanych w związku z planowaną budową mostu w mediach, które nie mają przymiotu mediów lokalnych. Skarżący stwierdzili, że naruszenie ww. przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego ma charakter rażącego naruszenia prawa, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2011r.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym, prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że decyzja ta jest dotknięta ciężką wadliwością od chwil jej wydania/skutek ex tunc/ (por. J. Borkowski, B. Adamiak - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 699).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpatrzenie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35).
Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy oraz zarzuty zawarte w skardze, jak również wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, pierwszoplanowe znaczenie ma ocena kontrolowanej decyzji z punktu widzenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. w kontekście wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994/3/36).
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisami prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który ma być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest zatem możliwa do zastosowania, gdy decyzja wymaga złożonego procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (zob. glosa B. Adamiak do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2006 r. I FSK 439/05, OSP 2007/9/100). Pamiętać tez należy, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić w przypadku norm prawnych nie budzących wątpliwości interpretacyjnych. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/21/96 z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt IIIARN 15/94, OS NAP 1994/3/36).
Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący.
A zatem dla uznania, ze wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie, jaki konkretny przepis został naruszony i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Nadto bezwzględnym obowiązkiem organu jest wykazanie, dlaczego konkretne naruszenie prawa ocenił jako rażące.
Odnosząc powyższe do niniejszego postępowania stwierdzić należy, że organ orzekając wnikliwie rozpoznał przesłanki stwierdzenia nieważności zawarte w art. 156 § 1 k.p.a. oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd podziela ustalenia i argumentację organu, co do braku kwalifikowanej wadliwości kontrolowanej decyzji. Jako niewadliwe uznać należy stanowisko organu, iż projekt budowlany nie naruszał ustaleń decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] określającej lokalizację inwestycji, jak też decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedmiotowej inwestycji oraz postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2009 r. uzgadniającego warunki realizacji przedsięwzięcia.
Pominięcie skarżącego w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. stanowi podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie jest natomiast dopuszczalne, aby ewentualna podstawa wznowienia postępowania mogła stanowić jednocześnie przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd podziela także argumentację organu, że nie jest on właściwy do weryfikowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, legalności decyzji wydawanych przez organy ochrony środowiska. Ewentualna niezgodność wykonania robót budowlanych z decyzją środowiskową, czy też projektem budowlanym pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na budowę, także w kontekście przesłanek nieważnościowych. Istotne jest bowiem to, że organ dokonuje kontroli decyzji pod kątem jej zgodności z prawem biorąc pod uwagę stan prawny z daty jej wydania. Organ nadzoru nie ocenia również zagadnień z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, albowiem nie podlegają one ocenie w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Ponadto organ nie ingeruje w merytoryczną treść projektu, a jedynie weryfikuje jego zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Jak słusznie wskazał organ, inwestor legitymował się decyzją o lokalizacji inwestycji, która jest wiążąca dla organu wydającego pozwolenie na budowę. Sąd przychyla się również do pozostałych wywodów organu zawartych w decyzji, wskazując, że kontrolowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc nie zaistniała przesłanka stwierdzenia jej nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Trzeba też podkreślić, że decyzja ta została wydana przez właściwy organ, w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dniu jej wydania, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osób nie będących stronami w sprawie, nie była ani nie jest niewykonalna, jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, nie zawiera wad powodujących jej nieważność z mocy prawa. W tym zakresie organ dokonał rzetelnej analizy stanu faktycznego i niewadliwie uznał brak kwalifikowanej wadliwości kontrolowanej decyzji.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że są bezzasadne i nie mogą spowodować stwierdzenia nieważności decyzji lub jej uchylenia. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące rażącego naruszenia art. 12 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 k.p.a., 81 k.p.a. Podkreślić należy, że organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, co do zasady nie prowadzi własnego postępowania dowodowego i opiera się na dowodach zebranych w postępowaniu zwykłym. Nie doszło do naruszenia, a tym bardziej naruszenia o charakterze rażącym, art. 78 § 2 k.p.a., z tego powodu, że organ nie uwzględnił żądania przeprowadzenia badań geologicznych i sporządzenia stosownej opinii przez biegłego. Wniosek dowodowy dotyczył okoliczności dostatecznie wyjaśnionej, albowiem na potrzeby projektu budowlanego została sporządzona dokumentacja geologiczno – inżynierska we wrześniu 2008 r. Nie doszło przy tym do naruszenia art. 34 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, ponieważ uzyskanie wyników badań geologicznych nie zawsze jest niezbędne, a zatem pozostawione zostało do uznania organu. Także niepowiadomienie skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia czynności dowodowych nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
Organ nie dopuścił się również naruszenia, a tym bardziej rażącego naruszenia art. 11 k.p.a. W sposób szczegółowy organ wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy i wydaniu decyzji. Argumentacja organu jest wnikliwa, rzetelna, wyjaśniająca podstawy faktyczne i prawne zapadłego rozstrzygnięcia.
Nie można zgodzić się z zarzutem rażącego naruszenia art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ponieważ zakres tego przepisu obejmuje "usytuowanie" obiektów budowlanych od drogi (od wchodzącej w jej skład jezdni), a "nie dotyczy sytuowania drogi względem istniejącego obiektu budowlanego" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2008 r., IV SA/Wa 993/08, LEX nr 515297). Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 sierpnia 2010 r. (II SA/Po 184/10, LEX nr 754339), pojęcie "sytuowanie", którym ustawodawca posłużył się w art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć nie tylko jako odległość obiektu budowlanego od krawędzi jezdni, lecz także ze sformułowania tego wynika "kiedy w procesie powstawania obiektu przepis ten znajduje zastosowanie. W tej sytuacji interpretacja tego przepisu nie może abstrahować od unormowań Prawa budowlanego. Przepis art. 43 ust. 1 odnosi się do nowej zabudowy.(...)". Określa on bowiem minimalne odległości, które co do zasady powinny być zachowane pomiędzy obiektem budowlanym, a zewnętrzną krawędzią jezdni, podczas budowy takiego obiektu (także NSA w wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r., II OSK 1687/07).
Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez E. A. i I. M.. Podlega ona oddaleniu w stosunku do I. M. na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Skarżący nie wykazał interesu prawnego pojmowanego jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżoną decyzją. O istnieniu interesu prawnego w rozumieniu wskazanego przepisu można mówić wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu musi przejawiać się w tym, że działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Skarżący I. M. takiego interesu prawnego nie wykazał.
Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012r., poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło