VII SA/Wa 609/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie : odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia : odmówić M.B. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 10 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona oraz dwoje dzieci w wieku szkolnym. Wnioskodawca podał, że wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu, uzyskiwanego przez siebie z tytułu emerytury w wysokości 1.933,16 złotych miesięcznie oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z której w lutym uzyskał dochód w wysokości 5.519,00 złotych. Wnioskodawca zaznaczył, że miesiąca marca jeszcze nie rozliczał. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 63,5m ² przy ul. [...] w W. wraz ze współużytkowaniem wieczystym nieruchomości, mieszkanie o powierzchni 63 m ² przy ul. [...] w W. wraz z prawem użytkowania wieczystego, nieruchomość rolną o powierzchni 6 ha oraz samochód osobowy marki Ford Fusion rok produkcji 2005. Dodał, że żona jest współużytkownikiem wieczystym lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W. i współwłaścicielem nieruchomości rolnej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wyjaśnił, że lokal przy ul. [...] stanowi jego narzędzie pracy, tj. siedzibę i biuro działalności gospodarczej polegającej na zarządzaniu i administrowaniu nieruchomościami. Wnioskodawca oświadczył, że czynsz za lokal w którym prowadzi działalność gospodarczą wchodzi w koszty uzyskania przychodu. Zaznaczył, że posiada zobowiązania finansowe względem banku w postaci kredytu odnawialnego wynoszącego obecnie 21.000,00 złotych oraz kredytu w CHF w wysokości 271 CHF (tj. około 1.000,00 złotych miesięcznie). Wnioskodawca dodał, że posiada kartę kredytową z wysokością zadłużenia wynoszącą 1.093,00 złotych. Wnioskodawca dołączył do wniosku potwierdzenie salda rachunku oszczędnościowego z dnia 6 kwietnia 2013 r. w wysokości 3,73 CHF, potwierdzenie salda rachunku bankowego w wysokości 300,88 PLN, potwierdzenie salda rachunku bankowego w wysokości 39,89 PLN, potwierdzenie salda na rachunku wraz z kredytem odnawialnym na kwotę minus 21 449,63 PLN z dostępnym limitem kredytowym w wysokości 21 500,00 PLN, naliczenie odsetek w wysokości 213,21 PLN, harmonogram spłaty kredytu gotówkowego dla bankowości prywatnej udzielonego w CHF w dniu 15 stycznia 2008 r. z terminem spłaty w dniu 15 stycznia 2014 r. z wysokością miesięcznej raty 272,67 CHF, potwierdzenie spłaty kredytu w CHF za miesiąc marzec 2013 r., kserokopię potwierdzenia wysokości płatności za ubezpieczenie samochodu, której wnioskodawca dokonał w dniu 22 marca 2013 r. w wysokości 1.184,00 złotych, potwierdzenie płatności składek do ZUS-u za miesiąc marzec w wysokości 547,56 złotych, 211,00 złotych, 726,00 złotych, 2 zestawienia operacji na rachunku bankowym żony z których wynika, iż w styczniu saldo końcowe na rachunku żony wynosiło 1.738,83 złotych, a w marcu 1.093,54 złotych. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy żona wnioskodawcy uzyskuje jakikolwiek dochód, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z jakiego go uzyskuje, bądź też, czy żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek dla osób bezrobotnych, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość. Wezwano wnioskodawcę do podania wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu działalności gospodarczej za miesiąc marzec oraz do wskazania jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 63,5 m ² oraz lokalu przy ul. [...] w W., (np. za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.), gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca podał jedynie wysokość czynszu za mieszkanie oraz oświadczył, iż czynsz za lokal przy ul. [...] wchodzi w koszty uzyskania przychodu. Zapytano wnioskodawcę także jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) dla siebie oraz rodziny, oraz czy uzyskuje dochód z tytułu posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha, (np. z tytułu dzierżawy, sprzedaży płodów rolnych, inny), jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem samochodu (np. z tytułu zakupu paliwa, ew. napraw), należało wskazać ich orientacyjną wysokość oraz wskazać na jaki cel zaciągnięty został kredyt w CHF, który wnioskodawca spłaca w wysokości 271 CHF miesięcznie. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 13 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że żona wnioskodawcy nie uzyskuje żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca podał, iż w miesiącu marcu 2013 r. uzyskał dochód w wysokości 4.896.02 złotych. Wnioskodawca wskazał, że koszty utrzymania mieszkania przy ul. [...], w którym prowadzi działalność gospodarczą wynoszą : za czynsz 479,00 złotych, za energię elektryczną w wysokości 107,00 złotych, za gaz w wysokości 10,00 złotych, za telefon w wysokości 104,00 złotych. Oświadczył, iż opłata za wodę wchodzi w skład czynszu i jest pobierana zaliczkowo. Wnioskodawca podał, że koszty stałe na zakup żywności i środków chemicznych dla całej rodziny wynoszą około 1.400,00 złotych miesięcznie, (tj. 350,00 złotych tygodniowo), natomiast zakup odzieży odbywa się wg. potrzeb. Wnioskodawca podał, że z tytułu posiadania nieruchomości rolnej otrzymuje dochód w wysokości zwrotu za podatek od gruntu za sianie i zbiór na rzecz dzierżawcy w wysokości około 50,00 złotych oraz za sprzedaż trawy na łące w wysokości około 500,00 złotych za rok. Wnioskodawca wskazał, iż koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą od 200,00 do 400,00 złotych miesięcznie (tylko na zakup paliwa), a do tego dochodzą koszty ubezpieczenia samochodu w wysokości około 1.400,00 złotych na rok, oraz koszt obligatoryjnego przeglądu technicznego w wysokości 100,00 złotych. Wnioskodawca wyjaśnił, iż zaciągnięty kredyt we frankach był przeznaczony na zakup gospodarstwa rolnego, które kupił z myślą wyprowadzenia się z W. po odchowaniu dzieci. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że wnioskodawca posiada do dyspozycji stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury w wysokości 1.933,16 złotych oraz dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który w lutym 2013 r. wyniósł 5.519,00 złotych, a w marcu 4.896,02 złotych. W sumie miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi zatem około 7.000,00 złotych. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych i rodziny, pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem dwóch mieszkań, samochodu, spłatę posiadanego kredytu oraz na wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego swoimi, jak i rodziny. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy posiada bowiem stały, niemały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury oraz z prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto, wnioskodawca uzyskuje także dochód z posiadanej nieruchomości rolnej. Stwierdzić zatem należy, że przy takiej wysokości uzyskiwanych dochodów nie można uznać wnioskodawcę za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza wnioskodawcy także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu osobowego, czy spłatą rat kredytu zaciągniętego na zakup gospodarstwa rolnego. Zaznaczyć należy, że okoliczność dotyczącą posiadania kredytu w banku zaciągniętego na zakup gospodarstwa rolnego nie może być traktowana wyjątkowo, bądź jako przesłanka uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, gdyż znaczna część polskich rodzin posiada zadłużenia w bankach. Zauważyć należy, że bank udzielając wnioskodawcy kredytu ocenił jego sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nim związanych. Strona natomiast nie wskazała, by miała problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów. Dodać należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym spłata zaciągniętych kredytów nie stanowi wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990 r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111). Nadto, zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu i inne zobowiązania) nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe. Zaznaczyć należy, że o ile posiadanie samochodu, czy nieruchomości rolnej mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten znacznie przekracza. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest na tyle trudna by nie był on w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczyć należy, iż wpis do którego wnioskodawca został wezwany jest w najniższej wysokości, a ewentualne pozostałe koszty sądowe, jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też nie pojawić się w ogóle, nie będą wyższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi bądź też poprzez zgromadzenie środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Tak więc strona powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, niepublikowane). Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawca przy wysokości stałego dochodu miesięcznego jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty płynności finansowej jego oraz rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.