VII SA/Wa 613/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-18
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Tadeusz Nowak, Elżbieta Zielińska-Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków jest właściwy do uzgodnienia projektu budowlanego rozbudowy obory, jeśli inwestycja znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko-parkowego, a gmina nie posiada jeszcze gminnej ewidencji zabytków, ale plan miejscowy wymaga takiego uzgodnienia?Ratio decidendi
Organ ochrony zabytków nie jest właściwy do uzgodnienia projektu budowlanego w trybie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, jeśli inwestycja nie jest ujęta w gminnej ewidencji zabytków ani w wykazie zabytków, o którym mowa w przepisach przejściowych, nawet jeśli plan miejscowy wymaga takiego uzgodnienia. W takiej sytuacji postępowanie uzgodnieniowe staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymujące w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie uzgodnienia projektu rozbudowy obory. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając brak kompetencji do uzgodnienia inwestycji ze względu na zmiany w Prawie budowlanym i ustawie o ochronie zabytków. Minister Kultury podtrzymał to stanowisko, wskazując, że inwestycja nie jest ujęta w gminnej ewidencji zabytków ani w wymaganych wykazach, mimo że plan miejscowy wymaga uzgodnienia. Skarżący kwestionował te ustalenia, powołując się na wcześniejsze orzeczenia sądowe i niezgodność przepisów z Konstytucją.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2014 r. sprawy ze skargi H R na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) lutego 2014 r. znak (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego skargę oddala
Przedmiotem skargi wniesionej przez H R jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) lutego 2014 r. znak: (...) utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Delegatury w (...) Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w (...) z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...), o umorzeniu w całości postępowania w sprawie uzgodnienia rozbudowy obory o zadaszenie wybiegu wraz ze zmianą konstrukcji dachu i pokrycia dachowego na działce nr ew. (...), w obrębie (...), według przedstawionego projektu budowlanego. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267).
W uzasadnieniu tego orzeczenia Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, iż działający z upoważnienia Starosty (...), Dyrektor Wydziału Geodezji, Budownictwa i Gospodarki Nieruchomościami w Starostwie Powiatowym w (...), pismem z dnia (...) lutego 2013 r., znak(...), zwrócił się do Kierownika Delegatury w (...) Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w (...) o zajęcie stanowiska – tj. uzgodnienie projektu budowlanego rozbudowy obory o zadaszenie wybiegu wraz ze zmianą konstrukcji dachu i pokrycia dachowego na działce nr ew. (...) w obrębie (...), zgodnie z projektem z grudnia (...) opracowanym przez inż. (...).
Organ konserwatorski pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) lutego 2013 r. umorzył w całości postępowanie w sprawie uzgodnienia powyższej inwestycji, wskazując na nowelizację przepisów ustawy Prawo budowlane i ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w wyniku której nie posiada kompetencji do uzgodnienia przedmiotowej inwestycji w trybie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane.
H R, zachowując ustawowy termin, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że organ winien mieć na uwadze nie tylko przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy Prawo budowlane, ale również ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadniając swoje stanowisko Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, iż Starosta (...) występując o uzgodnienie inwestycji przewidzianej do realizacji na działce nr (...) w (...) jako podstawę do zajęcia stanowiska przez organ konserwatorski w niniejszej sprawie powołał ustalenia miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego (...), przyjętego uchwałą (...) Rady Gminy (...)(...). Zgodnie z ustaleniami powyższego planu (§ 42), teren inwestycji znajduje się na rysunkach zmian oznaczonych w planie symbolem (...) z podstawowym przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, urządzenia obsługi gospodarki rolnej - istniejący zespół dworsko - parkowy, gospodarstwo rolne i ujęcie wody, dla którego obowiązują następujące ustalenia:
1. adaptacja, modernizacja, rozbudowa i wymiana istniejących obiektów kubaturowych
oraz realizacja nowych pod warunkiem uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
2. Dla zespołu dworsko - parkowego ustalono:
1). strefę ścisłej ochrony konserwatorskiej w granicach wpisu do rejestru zabytków.
Ochronie podlegają: dwór i park - układ przestrzenny wraz z istniejącą zielenią parkową. W obrębie tej strefy nie dopuszcza się żadnej działalności inwestycyjnej. Prace konserwatorskie należy uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków;
2). strefę ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko - parkowego w granicach do 100 m od granicy zespołu. W strefie tej nie dopuszcza się uciążliwej działalności inwestycyjnej. Lokalizację pozostałych inwestycji należy uzgadniać z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.
Minister Kultury wskazał dalej, że jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, ustalenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w tym wyznaczenie w nich obiektów i stref ochrony konserwatorskiej, nie stanowi podstawy do dokonywania uzgodnień przez organy ochrony zabytków. Organ konserwatorski posiada kompetencje do uzgadniania inwestycji w odniesieniu do obiektów i obszarów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Zgodnie z treścią przepisu art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zgodnie z przepisem przejściowym, tj. art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy [tj. zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru, innych zabytków nieruchomych znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, innych zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków] oraz w wykazie zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Jak wskazano w treści uzasadnienia postanowienia nr (...), Gmina (...) nie założyła jeszcze gminnej ewidencji zabytków. Strefa ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko-parkowego w granicach do 100 m od granicy tego zespołu, w obszarze której znajduje się nieruchomość oznaczona numerem (...), ani sama ta nieruchomość, nie zostały ujęte w wykazie zabytków, spełniającym wymogi art. 7 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Powyższe przesądza o braku właściwości rzeczowej organu ochrony zabytków do uzgodnienia pozwolenia na rozbudowę obory o zadaszenie wybiegu wraz ze zmianą konstrukcji dachu i pokrycia dachowego planowanej do realizacji na nieruchomości nr (...) w (...).
W kontekście powyższych ustaleń organ II instancji przyjął, iż organ pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy z wniosku Starosty (...) w trybie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, gdyż działka nr (...) w (...), ani strefa ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko - parkowego, nie jest ujęta w gminnej ewidencji zabytków, ani obowiązującym do czasu jej założenia wykazie. Dlatego też, jak wskazał, należało zastosować art. 105 § 1 k.p.a. i umorzyć postępowanie z wniosku Starosty (...) w sprawie uzgodnienia rozbudowy obory o zadaszenie wybiegu wraz ze zmianą konstrukcji dachu i pokrycia dachowego planowanej do realizacji na nieruchomości nr (...) w (...).
Odnosząc się do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego lokalizacja inwestycji nieuciążliwych w strefie ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko - parkowego w (...) wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił, że treść przepisu miejscowego planu (§ 42 ust. 2 pkt 2) jest niezgodna w tym zakresie z przepisem rangi ustawowej, tj. art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, bowiem nakłada na właścicieli i użytkowników nieruchomości ograniczenia i wymagania większe, niż przewidują ustawy. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą zatem wymagać od właścicieli nieruchomości uzgadniania z organami ochrony zabytków tego rodzaju działań, które w myśl przepisów ustaw nie wymagają akceptacji konserwatorskiej. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że nawet akty wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego pozostają w systemie prawnym dopóki nie zostaną z niego wyeliminowane przez uprawnione do tego podmioty, a do czasu uchylenia, przepisy te obowiązują i powinny być stosowane. Oznacza to, że organ ochrony zabytków będzie zobowiązany do zajęcia stanowiska również wtedy, gdy obowiązek ten wynika wyłącznie z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Materialnoprawną podstawą uzgodnienia (opinii, itp.) przez organ ochrony zabytków będzie w takiej sytuacji nie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, lecz odpowiedni przepis aktu prawa miejscowego. Ponadto organ ochrony zabytków nie będzie zajmował stanowiska w trybie art. 106 k.p.a., lecz w formie pisma urzędowego na wniosek inwestora, nie organu prowadzącego postępowanie główne. Do takiego uzgodnienia zastosowanie będzie miał art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który stanowi, że pozwolenie na budowę może być wydane po uzyskaniu przez inwestora wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy uznać w takiej sytuacji za swego rodzaju przepisy szczególne, o których mowa w tym przepisie. Organ zaznaczył przy tym, że zgodnie z art. 32 ust. 2 Prawa budowlanego, uzgodnienie, wyrażenie zgody lub opinii, o których mowa w ust. 1 pkt 2, powinny nastąpić w terminie 14 dni od dnia przedstawienia proponowanych rozwiązań. Niezajęcie przez organ stanowiska w tym terminie uznaje się jako brak zastrzeżeń do przedstawionych rozwiązań. Termin ten nie będzie oczywiście dotyczył sytuacji, w których stanowisko powinno być wyrażone w drodze decyzji, a także uzgodnień, o których mowa w art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego.
Reasumując, organ uznał, iż zaskarżone postanowienie Kierownika Delegatury w (...)(...) z dnia (...) lutego 2013 r., nr (...), nie narusza prawa.
W skardze na ww. postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, skarżący – H R wniósł o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia go poprzedzającego, wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że sprawa, o której mowa w wydanych postanowieniach jest kontynuacją wydanego z naruszeniem prawa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) postanowienia nr (...) Kierownika Delegatury (...) w (...) z dnia (...) grudnia 2008 r. oraz późniejszego postanowienia Ministra KiDN z dnia (...) lipca 2012 r., wydanego z naruszeniem prawa, co stwierdził Sąd w wyroku z dnia 16 stycznia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2167/12. Zmiany w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i ustawy Prawo budowlane nie mogą usprawiedliwiać podjętych niezgodnie z prawem wcześniejszych postanowień i ich skutków w toczącej się od 2008 r. sprawie.
Uzupełniając treść skargi, w piśmie procesowym z dnia (...) marca 2014 r. skarżący podniósł, iż zmiany w przepisach, na które powołały się organy obowiązywały już "w dniu uchylonej poprzednim wyrokiem Sądu, decyzji z dnia (...) lutego 2012 r. oraz w dacie wyroku z dnia 8 listopada 2012 r.". Powołał się nadto na art. 5 ustawy z dnia (...) marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw wskazując, że a contrario wynika z niego, iż do spraw zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy nowej, stosuje się przepisy ustawy dotychczasowej. Podniósł nadto, że "w zaskarżonej decyzji" organ zobowiązany postąpił wbrew wytycznym Sądu, zawartym w wyroku z dnia 12 listopada 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, nie znalazł też żadnych innych przyczyn, które uzasadniałby co najmniej uchylenie zaskarżonego orzeczenia, na zasadzie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Przypomnieć na wstępie należy, iż Sąd kontrolował w niniejszej sprawie postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) lutego 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o umorzeniu postępowania w sprawie uzgodnienia projektu budowlanego.
Z uwagi na treść skargi i zarzuty w niej podniesione, wskazać też w tym miejscu trzeba, iż postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem Ministra Kultury, zostało wywołane pismem organu architektoniczno-budowlanego z dnia (...) lutego 2013 r., w którym wskazany organ wystąpił do organu konserwatorskiego o uzgodnienie projektu budowlanego w trybie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Przy czym, co istotne, potrzeba uzgodnienia projektu budowlanego wynikła ponownie, tym razem - w trakcie prowadzonego przez Starostę (...) postępowania w trybie wznowienia, z wniosku H R w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty (...) z dnia (...) stycznia 2009 r. Nr (...). Decyzją tą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono R G pozwolenia na rozbudowę budynku obory o zadaszenie wybiegu wraz ze zmianą konstrukcji dachu i pokrycia dachowego, na działce nr (...) w obrębie ewid. (...). W wystąpieniu o uzgodnienie zawartym w ww. piśmie z dnia (...) lutego 2013 r. organ architektoniczno-budowlany powołał się tak na powyższe, jak i na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1422/12 (załączony w odpisie do omawianego pisma). Z powyższego wyroku wynika, iż doszło do wznowienia postępowania w powyżej opisanej sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, w związku z niezapewnieniem H R czynnego udziału w tym postępowaniu, a więc – w związku z wadą uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy czym, co istotne, wskazane uchybienie wystąpiło także w postępowaniu przeprowadzonym na potrzeby opisanej sprawy w trybie art. 106 k.p.a., albowiem H R został pozbawiony możliwości zaskarżenia postanowienia (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków uzgadniającego ww. inwestycję. Potrzeba uzgodnienia projektu budowlanego wynikała zaś z zapisów planu miejscowego, zgodnie z którym inwestycja jest usytuowana w strefie ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko-parkowego, obejmującej 100 m od granicy zespołu. W strefie tej nie dopuszcza się uciążliwej działalności inwestycyjne. Lokalizację pozostałych inwestycji należy uzgadniać z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. We wskazanym wyroku Sąd w konsekwencji przesądził o konieczności powtórzenia postępowania uzgodnieniowego w trybie art. 106 k.p.a., celem zagwarantowania skarżącemu udziału w postępowaniu, w tym również i na tym etapie.
Tym też spowodowane było wystąpienie organu architektoniczno-budowlanego o ponowne uzgodnienie inwestycji, w oparciu o ww. art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Przy czym, podkreślić trzeba, iż wskazany wyrok Sądu jako wydany w postępowaniu prowadzonym przez organ architektoniczno-budowlany i w sprawie prowadzonej w trybie wznowienia, a dotyczącej pozwolenia na budowę, w żaden sposób nie wiązał na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organów konserwatorskich orzekających w niniejszej sprawie, a to w trybie art. 106 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Wyrok ten nie dotyczył bowiem orzeczeń organów konserwatorskich i dlatego też organy te były obowiązane respektować ten wyrok, ale jedynie stosownie do art. 170 p.p.s.a. Jednocześnie, trzeba dostrzec, że w wyroku tym Sąd zalecił powtórzenie postępowania uzgodnieniowego, ale w żaden sposób nie przesądził jego wyniku, nie analizował również przepisów decydujących w tej kwestii o kompetencji organu konserwatorskiego do uzgodnienia projektu w formie zaskarżalnego postanowienia. Działania innego organu i w innej sprawie były bowiem przedmiotem zainteresowania tego Sądu. Stąd też, Sąd orzekając w niniejszej sprawie nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze w powyżej przedstawionym kontekście, wskazującym w istocie na nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku z dnia 8 listopada 2012 r.
Wracając do meritum, Sąd ponownie zauważa natomiast, że wskazany powyżej wniosek Starosty (...) o zajęcie stanowiska w sprawie, wszczął postępowanie uzgodnieniowe przed organem konserwatorskim, który to w pierwszej kolejności obowiązany był ustalić, czy posiada kompetencje do wydania orzeczenia w tym zakresie. Analizując to zagadnienie prawidłowo organ ten wskazał na obecne i wcześniej obowiązujące brzmienie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, w efekcie prawidłowo wywiódł, iż wobec zmiany wskazanego przepisu nie jest uprawniony do (ponownego) zajmowania stanowiska, w trybie art. 106 k.p.a. Prawidłowo przy tym przyjął, że w sprawie tej, zainicjowanej pismem Starosty (...) z dnia (...) lutego 2013 r., i w związku z okolicznościami w tym piśmie podanymi, ma obowiązek wziąć pod uwagę aktualnie obowiązujący stan prawny. Wynika to w szczególności z zasady uregulowanej w art. 6 k.p.a. (i daty złożenia wniosku inicjującego to postępowanie, już w dacie obowiązywania art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w nowym brzmieniu), ale także w tej sprawie (co warto dostrzec) - z charaktery postępowania, prowadzonego w trybie wznowienia. Rozstrzygając co do istoty sprawy, po wznowieniu postępowania i stwierdzeniu, że przesłanka wznowienia wystąpiła, organ obowiązany jest bowiem kierować się aktualnym stanem, i dotyczy to także aktualnych przepisów prawa. Skoro wystąpienie o uzgodnienie inwestycji nastąpiło w trakcie tego postępowania nadzwyczajnego i w związku z nim, to nie ma żadnych powodów by przyjąć, że organ konserwatorski powinien stosować stan prawny z daty wydania wcześniejszego postanowienia uzgodnieniowego, czy decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę. Tym samym stwierdzić stanowczo trzeba, iż orzekając w sprawie organ konserwatorski obowiązany był kierować się obecnym brzmieniem art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Ten zaś nie dawał podstaw do merytorycznego zajęcia stanowiska co do przedstawionego projektu budowlanego w trybie art. 106 k.p.a., i uzasadniał w efekcie zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a.
I tak, rozwijając powyższe wskazać trzeba, że zgodnie z art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (§ 5 art. 106). Zgodnie zaś z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Przy czym, do dnia (...) czerwca 2010 r. przepis ten stanowił inaczej, a mianowicie, że w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zmiana wskazanego unormowania nastąpiła ustawą z dnia (...) marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 75, poz. 474), i -jak wynika z porównania przepisu po i przed zmianą- dotyczyła zakresu uzgodnienia dokonywanego przez organ ochrony zabytków. W obowiązującym stanie prawnym uzgodnienie konserwatorskie jest wymagane nie w stosunku do zabytków objętych ochroną konserwatorską na mocy ustaleń planu miejscowego (jak było do dnia 5 czerwca 2010 r.), ale w odniesieniu do zabytków niewpisanych do rejestru, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Organ konserwatorski na mocy ww. art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego w obecnym brzmieniu posiada więc kompetencje do uzgodnienia inwestycji tylko w odniesieniu do obiektów i obszarów ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
Na powyższe zasadnie wskazano w sprawie w obu orzeczeniach, w tym w zaskarżonym postanowieniu. Wzięto przy tym pod uwagę przepisy o charakterze przejściowym, zawarte w ww. ustawie zmieniającej, w tym art. 8 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym do czasu założenia gminnej ewidencji zabytków, decyzję, o której mowa w art. 39 ust. 3 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do zabytków znajdujących się w wykazie, o którym mowa w art. 7 niniejszej ustawy. Ten ostatni stanowi, że w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzki konserwator zabytków przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i staroście wykaz zabytków, o których mowa w art. 1 pkt 5 lit. b niniejszej ustawy oraz wykaz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W efekcie, w kontekście przytoczonych przepisów prawa, ustalono w sprawie, że Gmina (...), na terenie której znajduje się działka inwestycja, nie posiada jeszcze opracowanej gminnej ewidencji zabytków, a strefa ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko-parkowego w granicach do 100 m od granicy tego zespołu, w obszarze którego znajduje się działka inwestycyjna nr (...), jak i sama ta działka, nie zostały ujęte w wykazie zabytków wymienionym w art. 7 ww. ustawy zmieniającej. Na tej też podstawie przyjęto w obu instancjach, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia sprawy co do istoty w trybie art. 106 k.p.a. w związku z art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Ocena ta, zdaniem Sądu, jest prawidłowa i uzasadniała wydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania uzgodnieniowego.
Jednocześnie, Sąd w całości podziela stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu w kontekście obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy (...), przyjętego uchwałą (...) Rady Gminy (...), a dokładnie § 42 tego planu, który przewiduje strefę ochrony konserwatorskiej ekspozycji zespołu dworsko - parkowego w granicach do 100 m od granicy zespołu; w strefie tej nie dopuszcza się uciążliwej działalności inwestycyjnej, a lokalizację pozostałych inwestycji należy uzgadniać z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. W kontekście tych zapisów organ II instancji prawidłowo, w ocenie Sądu, stwierdził, że nie stanowią one same w sobie podstawy do wydania postanowienia uzgodnieniowego przez organ konserwatorski w formie zaskarżalnego postanowienia w trybie art. 106 k.p.a. Wprawdzie z art. 106 § 1 Kodeksu wynika, że obowiązek współdziałania nakładany jest przez przepis prawa. Takim przepisem mógłby być również przepis prawa miejscowego. Niemniej, nawet przy takiej koncepcji, nie można przyjąć, iż konieczność przeprowadzenia postępowania uzgodnieniowego w niniejszej sprawie wynika z ww. zapisu planu miejscowego, skoro w zapisie tym nie ma mowy o uzależnieniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę od uprzedniego wyrażenia stanowiska przez inny organ. Przy czym, niewątpliwie z tego zapisu wynika konieczność uzgodnienia lokalizacji inwestycji z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Biorąc jednak pod uwagę obecne brzmienie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, w pełni uzasadnione jest stanowisko Ministra Kultury co do tego, iż respektowanie wskazanego zapisu planu winno odbywać się nie tyle poprzez procedurę z art. 106 k.p.a., co na zasadach przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego. Dlatego też organ ochrony zabytków winien odnieść się do przedmiotowej inwestycji (z uwagi na zapisy planu miejscowego) nie w formie postanowienia i w trybie art. 106 k.p.a. na wniosek organu prowadzącego postępowanie główne, lecz w formie pisma urzędowego i na wniosek inwestora. Do takiego uzgodnienia zastosowanie będzie miał bowiem art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który stanowi, że pozwolenie na budowę może być wydane po uzyskaniu przez inwestora wymaganych przepisami szczególnymi, pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów.
Z tych wszystkich przyczyn, nie podzielając stanowiska skarżącego wyrażonego w skardze i w piśmie procesowym ją uzupełniającym, Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za prawidłowe. W szczególności, Sąd orzekając w niniejszej sprawie, nie znalazł żadnych podstaw prawnych do zastosowania w niej poprzedniego brzmienia art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Sprawa została wszczęta pismem Starosty z dnia 14 lutego 2013 r., a wobec tego pismo to – i żądanie w nim zawarte należało rozpatrzeć z uwzględnieniem obowiązujących w dacie orzekania przez organy konserwatorskie przepisów prawa.
W konsekwencji, zdaniem Sądu okoliczności faktyczne i prawne uzasadniały zastosowanie w sprawie na etapie I instancji art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wskazać przy tym trzeba, iż bezprzedmiotowym w rozumieniu cyt. przepisu może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji/postanowienia w zakresie żądania wnioskodawcy. W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze aktu administracyjnego. Taka też sytuacja, wobec zmiany stanu prawnego, zaistniała w analizowanym przypadku. Dodać należy, iż art. 105 Kodeksu na podstawie art. 126 k.p.a. znajduje zastosowanie również do postanowień.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło