VII SA/Wa 618/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska ( spr.), , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skargę oddala Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] lutego 2010r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] wymierzającą A. O. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł, w związku z uniemożliwieniem przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności w dniu 12 października 2009r w sklepie zlokalizowanym w [...] przy ul. S. należącym do ukaranego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że kontrola sanitarna żywności przeprowadzona w dniu 12 października 2009r była kolejną czynnością kontrolną w sklepach A. O.. Podczas poprzedniej kontroli przeprowadzonej w tym samym sklepie w dniu 9 czerwca 2009r stwierdzono szereg uchybień higieniczno-sanitarnych. Właściciel uniemożliwił wówczas spisanie artykułów spożywczych pochodzenia zwierzęcego, które znajdowały się w obrocie po upływie terminu przydatności do spożycia oraz posiadały oznaki zepsucia. Właściciel sklepu A. O. zobowiązany został do wykonania zaleceń pokontrolnych oraz ukarany został mandatem karnym w wysokości 500 zł. Ponowna kontrola sprawdzająca została przeprowadzona w dniu 26 czerwca 2009r. Kontrola wykazała, że nie wykonano części zaleceń pokontrolnych. Ponownie stwierdzono padłe owady w urządzeniach chłodniczych, drób bez możliwości identyfikacji oraz przeterminowane artykuły spożywcze. Za uchybienia sanitarne stwierdzone podczas kontroli sprawdzającej ukarano A. O. mandatem karnym w kwocie 800 zł. W dniu 12 października 2009r kontrolą objęto dwa sklepy A. O. tj, sklep w [...] przy ul. S. oraz sklep w miejscowości G.. Kontrola w miejscowości G. poprzedzała kontrolę w sklepie w [...] i była przeprowadzona w asyście policji w związku z interwencją dotyczącą zdrapywania, przerabiania i fałszowania terminów przydatności do spożycia i daty minimalnej trwałości oraz sprzedaży nieświeżego mięsa, zamrażania mięsa wycofanego ze sklepu i pieczenia jego w pomieszczeniach prywatnych A. O.. Podczas kontroli na zapleczu w zamrażarce stwierdzono 46,19 kg wyrobów i surowców pochodzenia zwierzęcego w większości bez oznakowania. W tej samej zamrażarce przechowywana była karma dla psów, lody w zdeformowanych opakowaniach jednostkowych i przeterminowane mrożonki warzywne. Kontrola w [...] przy ul. S.była przeprowadzona także w asyście policji w związku z zawiadomieniem dotyczącym sprzedaży nieświeżej kiełbasy swojskiej. Inspektorzy sanitarni w sklepie na sali sprzedaży stwierdzili, że w urządzeniu chłodniczym są dwa rodzaje kaszanki i kiełbasa swojska. Właściciel odmówił zważenia ww. artykułów i okazania dokumentów potwierdzających ich pochodzenie. Ponadto na zapleczu stwierdzono zamrażarki z napisem " towar właściciela sklepu nie do sprzedaży". W jednej z nich widoczne były artykuły pochodzenia zwierzęcego tj. kości, wędlina, podgardle, wątróbka pakowane w reklamówki i torebki foliowe ok. 50 l. Zamrażarka była brudna. W pozostałych zamrażarkach nie było możliwości sprawdzenia ich zawartości. Właściciel odmówił zważenia w/w artykułów, a także odmówił przeprowadzenia dalszej kontroli, odczytania i podpisania protokołu. Pismem z dnia 30 października 2009r Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wszczął postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 103 ust 1 pkt 7 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225), nałożył na A. O. karę pieniężną w wysokości 5000 zł w związku z uniemożliwieniem przeprowadzenia powyższej kontroli. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W., że zachowanie A. O. w sklepie w [...] przy ul. S.w dniu 12 października 2009r nosiło znamiona utrudnienia kontroli. Główny Inspektor Sanitarny uznał, iż wyniki poprzednich kontroli oraz wynik kontroli w sklepie w miejscowości G. nie stanowią o podstawie wymierzenia kary pieniężnej lecz wpływają na wysokość kary, bowiem są to okoliczności związane z przesłankami wymiaru kary, takimi jak stopień zawinienia, stopień szkodliwości czynu, czy dotychczasowa działalność przedsiębiorcy. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył A. O.. Skarżący podniósł naruszenie przez organ przepisów art. 6, 7, 8 k.p.a., art. 68 § 2, art. 77, art 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania sprawy, nieuwzględnienia uwag Skarżącego w zakresie przyczyn odmowy podpisania protokołu, brak w uzasadnieniu podania przyczyn odmówienia wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom Skarżącego, sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że Skarżący utrudniał przeprowadzenie kontroli, podczas, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że kontrola odbyła się w sposób całościowy, a jedynie z uwagi na działanie inspektorów Sanepidu nie został podpisany przez Skarżącego protokół kontroli. Skarżący zarzucił błędną interpretację art. 103 ust. 1 pkt 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia przez przyjęcie, że utrudniał i uniemożliwiał przeprowadzenie kontroli, w sytuacji, gdy kontrola odbyła się, a więc zachowanie skarżącego nie miało negatywnego wpływu na jej wynik. Skarżący zarzucił także przekroczenie zasady swobodnego uznania w zakresie ustalenia wysokości kary i naruszenie interesu prawnego poprzez wymierzenie niewspółmiernie wysokiej kary pieniężnej w okolicznościach niniejszej sprawy. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 847/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji, zapadły z naruszeniem art. 7, 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 103 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225). Sąd wskazał, że samo przeprowadzenie kontroli w asyście wcześniej zaproszonego funkcjonariusza policji, nie może stanowić okoliczności, iż w sprawie doszło do utrudnienia dokonania kontroli. Z ustaleń protokołu kontroli nie wynika by miało miejsce utrudnianie przeprowadzenia kontroli. Brakuje notatki funkcjonariusza, że jego interwencja była niezbędna. Inne uchybienia nie mogą zaś stanowić podstawy wymierzenia kary w oparciu o art. 103 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Sanitarny. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Sanitarnego wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2137/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez brak pełnej analizy materiału dowodowego oraz wadliwą ocenę tego materiału w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż sąd pierwszej instancji nie przeanalizował protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 12 października 2009r w sklepie w [...] przy ul. S.z którego wprost wynika zachowanie A. O.. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także iż " w sprawie brak jest też analizy faktów i dowodów wskazywanych przez organ w uzasadnieniu decyzji na okoliczność wcześniejszych zachowań właściciela podczas podobnej kontroli w dniu 9 czerwca 2009r w tym samym sklepie oraz kontroli stwierdzających nieprawidłowości w sklepach A. O. w dniu 26 czerwca 2009r i 12 października 2009r". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedwczesnym jest orzekanie w przedmiocie wykładni przepisu prawa materialnego jakim jest art. 103 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony o tyle, że Sąd I instancji stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 103 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia bez dokonania oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i należytej oceny ustaleń faktycznych przyjętych przez organ w zaskarżonej decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd kontrolował decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2009 r., wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt. 7 i art. 104 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, nakładającą na A. O. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, w związku z faktem utrudniania przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności w sklepie wielobranżowym zlokalizowanym w [...] przy ul. S., którego właścicielem jest A. O.. Przede wszystkim wskazać trzeba, że wymagania i procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w sprawie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1.02.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463), określa ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225). Z powołanych regulacji wspólnotowego i krajowego prawa żywnościowego wynikają dla uprawnionych organów szerokie kompetencje kontrolne. Zakres tych kompetencji w obszarze bezpieczeństwa żywności jest ściśle związany z ich celem, jakim jest zapewnienie zdrowia i życia konsumentów. Niezbędne do realizacji tego celu jest zagwarantowanie możliwości skutecznego przeprowadzenia kontroli żywności. Z treści art. 76 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wynika, że organom urzędowej kontroli żywności, w związku z przeprowadzaniem urzędowych kontroli, przysługuje m.in. prawo wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze, podejmowania innych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zgodnie z zakresem uprawnień w ramach urzędowych kontroli żywności, w tym nieodpłatnego pobierania próbek środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w celu wykonania badań laboratoryjnych. Zgodnie z art. 103 ust. 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia kto utrudnia lub uniemożliwia przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Natomiast zgodnie z art. 104 ust. 1 i 2 ww. ustawy, kary pieniężne, o których mowa w art. 103, wymierza, w drodze decyzji, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, uwzględniając stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że A. O. w dniu 12 października 2009 r. utrudniał przeprowadzenie kontroli sanitarnej – interwencyjnej w sklepie wielobranżowym w [...] przy ulicy S.. Z protokołu kontroli z dnia 12 października 2009r wynika, że na sali sprzedaży stwierdzono obecność m.in. dwóch rodzajów kaszanki i kiełbasę swojską. Właściciel odmówił zważania ww. produktów i okazania dokumentów określających ich pochodzenie (identyfikowalność). W czasie kontroli wyżej wymienione artykuły zostały wyniesione z sali sprzedaży. Kontrolujący na zapleczu sklepu zastali trzy zamrażarki z napisem "towar właściciela sklepu nie do sprzedaży". Zamrażarki były brudne. W jednej z nich za szklaną szybą widoczne były zamrożone artykuły pochodzenia zwierzęcego: kości, wędlina, podgardle, wątróbka, elementy drobiowe pakowane w torebki foliowe. Co do pozostałych zamrażarek brak było możliwości identyfikacji zawartości. Właściciel odmówił zważenia ww. zamrożonych artykułów, odmówił przeprowadzenia dalszej kontroli i podpisania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, odmówił wysłuchania odczytania protokołu i jego podpisania. Ponadto osoby kontrolujące wyproszono ze sklepu. W tym stanie rzeczy organy inspekcji sanitarnej obu instancji prawidłowo przyjęły, że A. O. utrudniał przeprowadzenie kontroli w swoim sklepie. Odmowa zważania produktów wskazanych przez kontrolujących, czy też nieokazanie dokumentów pochodzenia produktów, wyniesienie artykułów z sali sprzedaży, wyproszenie kontrolujących ze sklepu niewątpliwie stanowią działania utrudniające przeprowadzenie kontroli. Takie zachowanie skarżącego mogło stanowić przeszkodę w realizacji obowiązków przez kontrolujących i choćby częściowo udaremnić cel kontroli. Tym samym zachowanie skarżącego słusznie zostało zakwalifikowane jako utrudnianie przeprowadzenia urzędowej kontroli, o którym mowa w art. 103 ust. 1 pkt 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Ponadto wymaga podkreślenia okoliczność, że zachowanie skarżącego podczas kontroli w dniu 12 października 2009r. w sklepie w [...] nie miało charakteru incydentalnego. Z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 2009r w tym samym sklepie wynika, że w sklepie stwierdzono m.in.: wystawienie do sprzedaży przeterminowanych produktów spożywczych (jogurty, sery żółte, śmietana), pieczonego drobiu bez możliwości ustalenia pochodzenia. Właściciel uniemożliwił spisanie artykułów spożywczych pochodzenia zwierzęcego, które znajdowały się w obrocie po upływie terminu przydatności do spożycia oraz posiadały oznaki zepsucia i wyniósł je na zewnątrz. Właściciel sklepu A. O. ukarany został mandatem karnym w wysokości 500 zł i zobowiązany do wykonania zaleceń pokontrolnych. Ponowna kontrola sprawdzająca została przeprowadzona w dniu 26 czerwca 2009r. Kontrola wykazała brudne urządzenia chłodnicze i obecność w nich martwych owadów, pieczonego drobiu bez możliwości identyfikacji, ciasta bez opakowań ustawione na ladzie, nie zabezpieczone przed zanieczyszczeniami, brak książeczek zdrowia pracowników. Wskazano, że właściciel nie wykonał części zaleceń pokontrolnych. Za uchybienia sanitarne stwierdzone podczas kontroli sprawdzającej ukarano A. O. mandatem karnym w kwocie 800 zł. Nieprawidłowości stwierdzono również podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 12 października 2009r w sklepie w miejscowości G. w M.. Na sali sprzedaży znajdowały się m.in. przeterminowane produkty spożywcze, mięso z oznakami zepsucia. Tym samym dotychczasowe zachowanie skarżącego jako właściciela kontrolowanych sklepów świadczy o lekceważeniu przepisów prawa żywnościowego, zaleceń zawartych w protokołach kontroli, wymierzonych mandatów karnych. Skarżący miał świadomość rozmiarów nieprawidłowości jakich się dopuszczał, jednakże konsekwentnie je lekceważył, o czym świadczą kolejne, wskazane powyżej protokoły kontroli. W ocenie Sądu zachowania skarżącego podczas poprzednich kontroli w trakcie których wynosił on kontrolowany towar z sali sprzedaży, odmawiał dostępu do zawartości zamrażarek na zapleczu, oznaczonych jako "własność właściciela i nie do sprzedaży" zawierających znaczne ilości produktów i surowców pochodzenia zwierzęcego, takich samych jak wystawione do sprzedaży, a wreszcie wyproszenie w dniu 12 października 2009 r kontrolujących ze sklepu świadczą o utrudnianiu kontroli. Brak możliwości spisania ilości, wagi, daty przydatności kontrolowanych artykułów utrudnia przeprowadzenie kontroli, a wręcz może ją uniemożliwić. Ponadto dotychczasowe zachowanie właściciela i jego praktyki uzasadniają wysokość nałożonej kary. W świetle przedstawionej argumentacji zarzuty skarżącego o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego zawartych w skardze są niezasadne. Organy inspekcji sanitarnej zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób całościowy i wszechstronny, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej decyzji. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 ust. 1 pkt 7 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Jak wskazano powyżej zachowanie skarżącego podczas kontroli świadczy o jej utrudnianiu. Powyższy przepis przewiduje wymierzenie kary za utrudnianie lub uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli, a więc dla jego zastosowania wystarczy spełnienie jednej przesłanki - choćby faktu utrudniania kontroli. Dla zastosowania powyższego przepisu nie ma znaczenia, czy kontrola doszła w całości do skutku, choć może być to brane pod uwagę przy wymiarze kary. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2012 r., poz 270 ze zm ) orzekł jak w sentencji.