VII SA/Wa 621/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy A. S. i M. S. w sprawie ze skargi E. W. i I. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania postanawia: odmówić A. S. i M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez A. S. i M. S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w których wnioskodawcy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema córkami. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu emerytury wnioskodawcy, wynajmu mieszkania i kortu, agroturystyki prowadzonej przez wnioskodawczynię oraz pracy córek w łącznej wysokości 16 200 zł. netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że starają się doprowadzić zaniedbane gospodarstwo rolne do stanu dobrego. W obecnej chwili nie mają żadnych środków na dalszą modernizację, zaciągnęli duże zobowiązania na ww. cel. Całość dochodów przeznaczają na spłatę kredytów i bieżące utrzymanie oraz utrzymanie gospodarstwa, które nie przynosi spodziewanych dochodów. Posiadają dom o pow. 240 m2, mieszkanie o pow. 52 m2, gospodarstwo rolne o pow. 4 ha, wykorzystywane do hodowli koni, uprawy ziemi w celu zabezpieczenia koni, działalność agroturystyczną, w tym naukę jazdy konnej oraz wynajem zakrytego kortu tenisowego. W skład gospodarstwa wchodzi, dom, pięć budynków gospodarczych i kort tenisowy. Wnioskodawcy posiadają samochód osobowy z 2006 r. o wartości 30 tys. zł., przyczepa do przewozu koni z 2016 r. o wartości 25 tys. zł., ciągnik rolniczy z 1987 r. o wartości około 20 tys. zł., rozrzutnik obornika o wartości około 5 tys. zł. Córka wnioskodawców rozpoczęła działalność gospodarczą w zakresie jazdy konnej i posiada otrzymaną z dotacji z urzędu pracy karuzelę dla koni o wartości początkowej 30 tys. zł. Wnioskodawcy wskazali następujące wydatki: kredyt hipoteczny 4 300 zł., kredyty komercyjne 1 900 zł., gaz 2 400 zł., prąd 1100 zł., opłaty miesięczne 70 zł., podatki i składki 500 zł., inne opłaty telefon, internet, telewizja, opłaty komunalne 600 zł., poza tym wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa, domu i ubezpieczeniem. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez A. S. i M. S. wniosek należy wskazać, że wnioskodawcy nie wykazali, by ich sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawcy posiadają stałe dochody i majątek w postaci domu, mieszkania oraz gospodarstwa rolnego, samochodu, sprzętu służącego do prowadzenia działalności gospodarczej. Posiadają łączne dochody, pochodzące z kilku źródeł (emerytura, wynajem, działalność agroturystyczna, praca), w łącznej wysokości 16 200 zł. Jest to dochód czterech osób. Okoliczności te wskazują, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Dochód wnioskodawców jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże należy zauważyć, że spłata kredytów konsumpcyjnych, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich należy zaliczyć koszty sądowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, że znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawców do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.