VII SA/Wa 628/11

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku B. i S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. i S. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić B. i S. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 11 kwietnia 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy B. i S. W., w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim synem. Wskazali, że utrzymują się z dochodów w wysokości 1.806,56 złotych netto miesięcznie. Na kwotą tą składa się renta wnioskodawcy w wysokości 674,51 złotych oraz świadczenie emerytalne żony w wysokości 1.132,05 złotych. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom mieszkalny o pow. 100 m², nieruchomość rolną o pow. 9,41 ha. Jako przedmiot wartościowy podali, samochód osobowy marki Opel Astra z 2005 r. oraz traktor marki Renault z 1998 r. o wartości 38.000,00 złotych. Skarżący prowadzą hodowlę koni. Wskazali, że posiadają 14 koni w tym 2 źrebaki i 10 koników polskich. Wnioskodawcy oświadczyli, że za 2010 r. otrzymali pomoc finansową z tytułu dopłat bezpośrednich w wysokości 7.384,31 złotych oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich w wysokości 2.320 złotych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, podnieśli, że ponoszenie opłaty sądowej jest dla ich budżetu dużą dolegliwością, bowiem brakuje im środków na bieżące utrzymanie rodziny, leki oraz studiującego syna. Podkreślili, że gospodarstwo nie przyniosło zysków, szczególnie w ostatnim roku z uwagi na powodzie na ich terenie. Wskazując na obciążenia budżetu domowego skarżący wymienili wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie domu tj. opłatę za telefon stacjonarny z internetem, opłaty za energię, opłatę za gaz w wysokości 95,79 złotych, które po podsumowaniu wynoszą 262,90 złotych. Nadto, ponoszą również opłatę za podatek rolny w wysokości 31,00 złotych, opłatę za wywóz śmieci 18,00 złotych, opłatę za wodę w wysokości 68,00 złotych. Dodali, że na zakup opału na zimę przeznaczają kwotę 2.250,00 złotych. Zaznaczyli również, że ponoszą koszty utrzymania studiującego syna w Krakowie w wysokości 900,00 złotych miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2011 r. wezwano wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jaki uzyskują miesięcznie dochód z tytułu posiadanych nieruchomości rolnych, należało podać ich wysokość, -jaki uzyskują roczny dochód z tytułu hodowli koni ( np. sprzedaży, bądź też prowadzenia innego rodzaju działalności związanej z hodowlą koni, -czy wnioskodawca aktualnie świadczy usługi remontowo-budowlane, czy też zaprzestał ich prowadzenia, gdyż ze stron internetowych wynikało, że prowadzi ww. usługi, jeśli nadal prowadzi należało podać jakie z tego tytułu uzyskuje dochody, -jakie ponoszą miesięczne nakłady związane z hodowlą koni, czy otrzymują dopłaty do prowadzonej hodowli, jeśli tak należało wskazać jakie oraz ich wysokość, -czy posiadają oszczędności pieniężne , jeśli tak należało wskazać ich wysokość oraz do nadesłania -kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta lub kont bankowych jeśli wnioskodawcy posiadają z trzech ostatnich miesięcy. W dniu 30 maja 2011r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawców na powyższe. Wnioskodawcy poinformowali, iż nie są w stanie podać dokładnie dochodów z posiadanych nieruchomości. Nie prowadzą żadnej produkcji rolnej ani działalności związanej ze stadniną. Podali, że w ciągu ostatniego roku tj. od 1 maja 2010 r. do 24 maja 2011 r. sprzedali jednego konia za kwotę 800,00 złotych. Wnioskodawcy wyjaśnili, że od wypadku jakiemu uległ S. W. tj. od 1 lipca 2006 r. zaprzestał prowadzić firmę budowlaną. Oświadczyli, że nie otrzymują dopłat rolno-środowiskowych z tytułu wspierania stada zachowawczego (konik polski), nie posiadają także żadnych oszczędności. Wskazali, że miesięczne nakłady jakie ponoszą na utrzymanie koni to kwota 2.100, 00 złotych( 14 koni x 150 złotych). W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oceniając dane przedstawione w formularzu oraz nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że wnioskodawcy nie kwalifikują się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawcy uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu świadczenia rentowego i emerytalnego w wysokości 1.806,56 złotych netto miesięcznie. Skarżący oprócz stałego dochodu prowadzą gospodarstwo rolne o pow. 9,41 ha, z którego jak oświadczyli pobierają pożytki, a te z pewnością wpływają na obniżenia wydatków na bieżące potrzeby. Wnioskodawcy podali, że otrzymują co roku dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, w styczniu 2011 r. taką dopłatę otrzymali w kwocie 7.384,31 złotych. Otrzymali również pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich w kwocie 2.320,00 złotych. Nadto wnioskodawcy prowadzą hodowlę koni. Wskazali, że posiadają 14 koni w tym 2 źrebaki i 10 koników polskich. Skarżący niewątpliwie mają z tego tytułu również możliwość powiększenia swoich dochodów np. ze sprzedaży koni. W nadesłanych wyjaśnieniach wskazali, że w miesiącu maju uzyskali dodatkowy dochód ze sprzedaży jednego konia za kwotę 800,00 złotych. Nadto wnioskodawcy posiadają dom mieszkalny o pow. 100 m², nieruchomość rolną o pow. 9,41 ha oraz samochód osobowy marki Opel Astra, samochód Seat Cordoba z 1994 r. oraz traktor marki Renault z 1998 r. o wartości 38.000,00 złotych. Posiadanie majątku nieruchomego tj. domu o pow. 100 m², nieruchomości rolnej o pow. 9,41 ha, pojazdów mechanicznych oraz uzyskiwanie przez wnioskodawców stałych miesięcznych dochodów i prowadzenie hodowli koni, zdaniem orzekającego wyklucza możliwość stwierdzenia, że wnioskodawcy nie są w stanie ponieść całości kosztów sądowych bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i syna. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód i inne dodatkowe dochody to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Wskazać należy, że wnioskodawcy podali, że ponoszą miesięcznie stałe wydatki związane z utrzymaniem domu, które po podsumowaniu wynoszą 364,00 złotych oraz na utrzymanie studiującego syna w Krakowie w wysokości 900,00 złotych miesięcznie. Nadto skarżący podali, że miesięcznie ponoszą na utrzymanie koni 2.100,00 złotych. Wskazali również, że rocznie wydają na zakup węgla za zimę 2.250, 00 złotych. Skarżący wprawdzie nie podali, ale zapewne ponoszą koszty codziennego utrzymania jak również koszty utrzymania pojazdów mechanicznych tj. dwóch samochodów oraz traktora. Wnioskodawcy nie wskazali aby byli zadłużeni bądź posiadali zaległości z należnymi płatnościami. Analiza wykazanych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawców z tytułu świadczenia emerytalnego i rentowego w wysokości 1.806,56 złotych miesięcznie i ponoszonych wydatków (sam miesięczny koszt utrzymania koni wynosi 2.100 złotych) wskazuje, iż stały dochód który wykazali we wniosku nie jest jedynym z którego utrzymują się wnioskodawcy. Wyżej przedstawione okoliczności świadczą o tym, że wnioskodawcy nie są osobami ubogimi i są w stanie wygospodarować również środki na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 200,00 złotych ( wpis od skargi). Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia