VII SA/Wa 635/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Monika Kramek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "G." w W. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie M. Komendant Wojewódzkiej Straży Pożarnej postanowieniem z [...] grudnia 2017r. [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 27 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2017, poz. 1204 ze zm.) - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z [...] września 2017 r., nakazującej wykonanie obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej polegającego na zapewnieniu właściwej długości dojścia ewakuacyjnego do budynku wielomieszkaniowego przy ul. [...] w W. Organ wyjaśnił, że terminem do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 129 k.p.a. - o ile przepis szczególny nie określa innego terminu – jest termin 14-dniowy, liczony od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Natomiast datą wniesienia odwołania jest data złożenia odwołania bezpośrednio w siedzibie organu, bądź data nadania w urzędzie pocztowym (zob. wyr. NSA z 22.12.2008 r., II OSK 1863/08, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 11.09.2008 r., I SA/Wa 417/08, Legalis). Następnie stwierdził, że ww. decyzję doręczono stronie 4 października 2017 r. Odwołanie z 16 października 2017 r., zostało nadane w urzędzie pocztowym 9 listopada 2017 r., a termin do wniesienia odwołania upłynął 18 października 2017 r. [...] Komendant podkreślił, iż terminy do wniesienia odwołania są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane lub skracane przez organ administracji publicznej (zob. wyr. WSA w Krakowie z 06.03.2008 r., II SA/Kr 1106/07, niepubl.). Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić jego uchybienie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Zatem nawet nieznaczne przekroczenie terminu wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu. Skargę na powyższe postanowienie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa, podnosząc, że przesłała wyjaśnienie jak w załączeniu, z którego wynika, że uchybienia nie było, lub nie nastąpiło z przyczyny skarżącej. Powodem uchybienia była błędna informacja przekazana listonoszowi D. K., którego pracownik urzędu poinformował, że adresat się wyprowadził. Przesłana prawidłowo przesyłka, w terminie wniesienia odwołania, poprzez ww. błędną informację wróciła do nadawcy. Na dowód powyższego przesłano pismo wyjaśniające, które prawdopodobnie nie dotarło do adresata i z tego powodu stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Spółdzielni, błędna informacja przekazana listonoszowi, która spowodowała zwrot listu do nadawcy nie powinna być brana pod uwagę jako uchybienie terminu lub powinien być uznany wniosek o przywrócenie terminu. Skarżąca wniosła o uznanie złożenia odwołania w terminie lub przywrócenie terminu odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. z 2018r. poz. 1302), dalej p.p.s.a. W świetle powyższych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie było postanowienie M. Komendanta Wojewódzkiej Straży Pożarnej z [...] grudnia 2017r. stwierdzające, w oparciu o art 134 k.p.a. – uchybienie terminu do złożenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z [...] września 2017 r. nakazującej skarżącej wykonanie obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej polegającego na zapewnieniu właściwej długości dojścia ewakuacyjnego do budynku wielomieszkaniowego przy ul. [...] w W. Wskazać zatem na wstępie należy, że postępowanie odwoławcze, oparte jest na zasadzie skargowości, a zatem może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania w ustawowo przewidzianym terminie. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie zaś do art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie – jak słusznie wskazał organ odwoławczy - jest terminem zawitym a więc jego przekroczenie, i to niezależnie od jego przyczyn, powoduje bezskuteczność odwołania i rodzi po stronie organu obowiązek stwierdzenia, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ustalenia w zakresie dochowania terminu mają doniosłe znaczenie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. z ochrony trwałości. W konsekwencji organ odwoławczy przed przystąpieniem do oceny żądań i zarzutów zawartych w odwołaniu jest zobowiązany do przeprowadzenia wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia. Kontrola ta polega na rzetelnym sprawdzeniu - przy uwzględnieniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. - czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W tej sprawie M. Komendant Wojewódzkiej Straży Pożarnej naruszył powyższe zasady, dlatego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane co najmniej przedwcześnie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach nie sposób bowiem wywnioskować, czy w istocie skarżąca uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Jak słusznie wskazał organ, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, decyzja organu I instancji wydana [...] września 2017r. została doręczona Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w dniu 4 października 2017r. (przesyłkę odebrał administrator nieruchomości). Termin 14 – dniowy do wniesienia odwołania upływał zatem w dniu 18 października 2017r. W piśmie z 20 listopada 2017r. - przekazującym odwołanie M. Komendantowi Państwowej Straży Pożarnej – organ I instancji poinformował, że odwołanie zostało wniesione po terminie, bowiem złożone je 9 listopada 2017r., co miała potwierdzać data stempla pocztowego. Organ zaznaczył przy tym, że do odwołania nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu. W piśmie z 14 grudnia 2017r. skarżąca wskazała, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nie nastąpiło z jej winy, gdyż powodem uchybienia była błędna informacja przekazana listonoszowi, że adresat wyprowadził się, a przesłany prawidłowo list wrócił do nadawcy. Jednocześnie strona poinformowała że w załączeniu przekazuje oryginalną kopertę w jakiej przesłała odwołania. Pismo to zostało przekazane organowi II instancji z adnotacją, że nie dołączono do niego koperty (pismo z 5 stycznia 2018r.). Organ II instancji pismem z 2 lutego 2018r. wezwał stronę do złożenia w terminie 7 dni koperty, w której nadane były odwołania (oryginału lub kserokopii poświadczonej za zgodność z oryginałem). W odpowiedzi (pismo z 19 lutego 2018r.) Spółdzielnia wskazała, że nie posiada koperty, bowiem została ona wysłana przy piśmie z 14 grudnia 2017r. Jednak na dowód nadania przesyłki przedstawiła kserokopię jednej strony książki adresowej opatrzonej stemplem pocztowym (poświadczonej za zgodność z oryginałem), z której wynika, że w dniu 17 października 2017r. wysłała przesyłkę nr [...], kierując ją wprawdzie do organu II instancji – M. Komendanta Wojewódzkiego PSP, ale na adres ul. [...] – [...] W., a zatem na adres organu I instancji. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 129 § 1 k.pa. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Tym samym pomimo błędnego wskazania organu I instancji skarżąca wysłała korespondencję na prawidłowy adres organu I instancji. Organ nie wyjaśnił jednak - czy to zwracając się do P., czy zobowiązując skarżącą - przyczyn niedoręczenia przesyłki pod wskazany adres. Wyjaśnienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nadanie przesyłki zawierającej odwołania w dniu 17 października 2018r., przy ustaleniu błędnego jej zwrotu do nadawcy, wskazywałoby, że skarżąca mogła zachować termin do złożenia odwołania. Ponadto, organ II instancji, jako datę nadania odwołania wskazał dzień 9 listopada 2017r., którego nie potwierdza żadne pismo znajdujące się w aktach sprawy. Tak przeprowadzone postępowanie nie poddaje się ocenie i jako takie nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Sąd nie przesądza zatem o wyniku sprawy, który uzależniony będzie dopiero od rzetelnych ustaleń organu odwoławczego poczynionych przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, uchylił zaskarżone postanowienie.