VII SA/Wa 637/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska ( spr.), , Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 637/12 UZASADNIENIE Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r, którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1.2 i 3 kHz, wymienionej w poz 21 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z dnia 2 lipca 2009r, nr 105, poz 869 ), decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r, Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż decyzją z dnia [....].10.201 Or, nr [....] uchylił poprzednią decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...].09.2010r, nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Z. M. choroby zawodowej: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu ślimakowego lub czuciowo- nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1.2 i 3 kHz, wymienionej w poz 21 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z dnia 2 lipca 2009r, nr 105, poz 869 ) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia decyzji było naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przyczyn rozbieżności występujących w orzeczeniach lekarskich obu jednostek orzeczniczych o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponownie rozpatrując sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wystąpił do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia o korektę wydanego w dniu [...] listopada 2009r, nr [...] orzeczenia lekarskiego, a następnie przesłał [...] Ośrodkowi Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] dostarczoną przez Z. M. dokumentację medyczną prosząc o zajęcie stanowiska lub dodatkową konsultację w jednostce orzeczniczej II stopnia. Jednostka orzecznicza pierwszego stopnia wystąpiła do Instytutu Medycyny Pracy w [....] o dodatkową konsultację. Instytut Medycyny Pracy w [...] w dodatkowej opinii z dnia 19.10.2011r podtrzymał dotychczasowe stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia u Z. M. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w [....] w dniu 9 czerwca 2010r, Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Z. M. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu oraz dodatkowej opinii Instytutu z dnia 19.10.2011r, a także formularza oceny narażenia zawodowego wydał zaskarżoną decyzję Nr [....] z dnia [...] listopada 2011r, którą orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Rozpatrując odwołanie Z. M. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, że materiał dowodowy został wyczerpująco zebrany i wyjaśniony. Skarżący był hospitalizowany w dniach 16 - 19.10.2011r w Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Podczas hospitalizacji dokonano kolejnej konsultacji i przeprowadzono badania audiologiczne. W wydanej następnie w dniu 19.10.2011r opinii podano m.in. że " szczegółowa analiza retrospektywna dokonana w oparciu o badania audiometryczne z poprzednich lat, w tym badań wykonanych podczas poprzedniej hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w [...] oraz badań wykonanych przez Poradnię Chorób Zawodowych w [...], wykazała stałą progresję uszkodzenia słuchu od 2009r do chwili obecnej, pomimo ustania pracy w narażeniu na hałas , co przemawia za pozazawodową etiologią pogłębiającego się ubytku słuchu". Organ odwoławczy wskazał, że obie jednostki orzecznicze zgodnie potwierdziły narażenie zawodowe skarżącego na hałas przekraczający dopuszczalne normy. Pomimo powyższego obie jednostki orzekły brak spełnienia kryterium prawnego dla ubytku słuchu, wynoszącego co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, a ponadto jednostka orzecznicza II stopnia rozpoznała u skarżącego progresję ubytku słuchu, co wobec faktu ustania pracy w narażeniu na hałas przemawia za pozazawodową etiologią uszkodzenia słuchu. Odnosząc się do zarzutów dotyczących sposobu i rodzaju przeprowadzonych badań w jednostkach orzeczniczych organ odwoławczy wskazał, że związany jest orzeczeniem lekarskim i nie ma uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Za niezasadny uznał organ odwoławczy zarzut braku zasięgnięcia opinii lekarza laryngologa, u którego leczy się skarżący. Zdaniem organu odwoławczego opinia lekarza laryngologa nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w sprawie choroby zawodowej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, że jednostki orzecznicze wydając orzeczenia lekarskie dysponowały dokumentacją medyczną odnośnie wcześniejszego przebiegu leczenia skarżącego. Świadczą o tym zapisy zawarte w uzasadnieniach orzeczeń lekarskich wystawionych przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] Oddział w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z.M. Skarżący zakwestionował ustalenie, iż nie spełnia kryteriów uzasadniających przyjęcie u niego uszkodzenia słuchu, wywołanego hałasem w miejscu pracy. Skarżący podkreślił, iż w Okręgowej Spółdzielni w [...] przepracował 34 lata w narażeniu na hałas. Zdaniem skarżącego orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w [...] zawierają szereg sprzeczności. Mianowicie z orzeczenia lekarskiego wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy w [...] w dniu 9 czerwca 2010r wynika obustronny ubytek słuchu typu czuciowo- nerwowego wynoszący 42 dB w uchu prawym i lewym. Natomiast z opinii Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 19.10.2011r wynika trwały obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego o wielkości 63,3 dB wraz z rozpoznaną progresją ubytku słuchu. Zdaniem Skarżącego " absurdem" jest stwierdzenie tak dużego ubytku słuchu w przeciągu tak krótkiego okresu czasu jaki upłynął od badania przeprowadzonego w dniu 9 czerwca 2010r, które takiej progresji nie wykazało. Ponadto skarżący twierdzi, iż nie odczuwa tak gwałtownego pogorszenia słuchu, które miałoby wystąpić w przeciągu 1 roku. Skarżący wskazuje, iż w podczas badań przeprowadzonych przez jednostkę orzeczniczą pierwszego stopnia w 2009r oraz przez Instytut Medycyny Pracy w [...] w 2010r nie wykonano badania audiometrii impedancyjnej z zapisem odruchów ipsilateralnych z mięśnia strzemiączkowego z zastosowaniem tzw. CONTRY TDH 39 oraz badania słuchu z zastosowaniem szumu maskującego. Zdaniem skarżącego gdyby te badania wykonano, wynik na pewno byłby inny, korzystny dla skarżącego. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Stosownie zaś do § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności ocena narażenia zawodowego oraz dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 wskazanego aktu. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w dniu 19 stycznia 2009r skierowaniem lekarskim na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Oznacza to, że udokumentowane objawy chorobowe wynikające z dokumentacji lekarskiej załączonej do skierowania wystąpiły w okresie 2 lat, który ustalony jest w wykazie chorób zawodowych. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że skarżący Z. M. w okresie od 1 września 1973r do 26 stycznia 2007r pracował w [...] Sp.z.o.o. w [...] ( dawna nazwa Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska ) w narażeniu na hałas o dużym natężeniu (84 dB - 97 dB). Nie kwestionując tej okoliczności lekarze orzecznicy stwierdzili, iż uszkodzenie słuchu nie spełnia kryterium prawnego zawodowego uszkodzenia słuchu zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. z dnia 2 lipca 2009r, nr 105, poz 869 ). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie dopatrzył się podstaw do zakwestionowania opinii kompetentnych placówek orzeczniczych pierwszego i drugiego szczebla. Tymczasem trzeba podkreślić, że orzeczenie lekarskie jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i podlega jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wprawdzie organ sanitarny nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia lecz w sytuacji gdy uzasadnienie orzeczenia lekarskiego budzi wątpliwości powinien dążyć do ich wyjaśnienia. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywająco uzasadniona (wyrok NSA z dnia 17 listopada 1998 r" I SA 1318/98, LEX nr 45832). Orzeczenie lekarskie mające być podstawą rozstrzygnięcia powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (wyrok NSA z 15 kwietnia 1998 r., I SA 2074/97, LEX nr 45828). Wymogu tego nie spełnia orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 9 czerwca 201 Or, nr [...] o braku o braku podstaw do stwierdzenia u Z. M. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Uzasadnieniu wskazanego orzeczenia pozostaje w sprzeczności z wnioskami zawartymi w późniejszym piśmie Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 19 października 2011r. Mianowicie z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 9 czerwca 2010r, nr [....] wynika, że " przeprowadzone kompleksowe badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną ( tympanometria, ABR ) z uwzględnieniem audiometrii słownej wykazały obustronny ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego wynoszący 42 dB w uchu prawym i lewym (...)". W dalszym ciągu uzasadnienia stwierdzono, że " pomimo charakterystycznego dla skutków działania hałasu obrazu klinicznego stwierdzonego uszkodzeniem słuchu, jego niewielka średnia głębokość nie spełnia kryterium diagnostyczno- orzeczniczego wymaganej głębokości uszkodzeniem słuchu". Instytut Medycyny Pracy w [...] przeprowadził następnie dodatkową konsultację skarżącego , który był hospitalizowany w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii w dniach 16- 19.10.2011r. Ustalenia poczynione w wyniku dodatkowej konsultacji zostały przedstawione w piśmie Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 19 października 2011r. Z pisma tego wynika, że "aktualnie przeprowadzone w IMP w [...] kompleksowe badania audiologiczne wykazały obustronny ubytek słuchu typu ślimakowego wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości 63,3 dB obustronnie (...). Szczegółowa analiza retrospektywna dokonana w oparciu o badania audiometryczne z poprzednich lat, w tym badań wykonanych podczas poprzedniej hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w [...] oraz badań wykonanych przez Poradnię Chorób Zawodowych w [...], wykazała stałą progresję uszkodzenia słuchu od 2009r do chwili obecnej, pomimo ustania pracy w narażeniu na hałas , co przemawia za pozazawodową etiologią pogłębiającego się ubytku słuchu". Jednocześnie w piśmie tym stwierdza się, że badanie słuchu przeprowadzone u skarżącego w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia w 2009r czyli w okresie dwóch lat od zaprzestania pracy w hałasie, wykazało ubytek słuchu w uchu lepiej słyszącym 33 dB co nie spełniało kryterium głębokości ubytku ustawowo ustalonego na co najmniej 45 dB. W ocenie sądu w dalszym ciągu pomimo dodatkowej konsultacji nie zostały wyjaśnione wątpliwości dotyczące rozpoznanego u skarżącego typu uszkodzenia słuchu i głębokości jego ubytku. Nie wiadomo, czy u skarżącego występuje ubytek słuchu typu czuciowo- nerwowego wynoszący 42 dB w uchu prawym i lewym, co stwierdzone zostało w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 9 czerwca 201 Or, nr [...]. Czy też u skarżącego występuje ubytek słuchu typu ślimakowego, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości 63,3 dB obustronnie, co stwierdzone zostało w piśmie Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 19 października 2011 r. W wyniku ponownej konsultacji stwierdzono także stałą progresję uszkodzenia słuchu od 2009r do chwili obecnej, pomimo ustania pracy w narażeniu na hałas , co przemawia za pozazawodową etiologią pogłębiającego się ubytku słuchu. Ponownie konsultując skarżącego Instytut Medycyny Pracy w [....] nie zapoznał się z ustaleniami zawartymi w swoim wcześniejszym orzeczeniu lekarskim z dnia 9 czerwca 201 Or, nr [...] i nie wyjaśnił dlaczego wówczas rozpoznał u skarżącego obustronny ubytek słuchu typu czuciowo-nerwowego wynoszący 42 dB w uchu prawym i lewym, którego niewielka średnia głębokość nie spełniała kryterium diagnostyczno-orzeczniczego wymaganej głębokości uszkodzeniem słuchu, pomimo charakterystycznego dla skutków działania hałasu obrazu klinicznego stwierdzonego uszkodzeniem słuchu. Wyjaśnienia także wymaga stwierdzona u skarżącego stała progresja uszkodzenia słuchu od 2009r, której gdyż podczas badania skarżącego przeprowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy w [...] w 2010r nie stwierdzono. Skarżący powołując się na orzeczenie lekarski wystawione przez Instytut Medycyny Pracy w [....] w dniu 9 czerwca 2010r, nr [...] zaprzecza, aby w przeciągu roku doszło do tak znacznego uszkodzenia słuchu, którego pogorszenia nie odczuwa. W rozpoznawanej sprawie organ oparł swoją decyzję na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 9 czerwca 201 Or, nr [....] oraz piśmie potraktowanym jako opinia Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia 19 października 2011 r. Jak wskazano wyżej oba te dokumenty zawierają sprzeczne ze sobą ustalenia które wymagają wyjaśnienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien wyjaśnić wskazaną wyżej okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, a także art. 107 § 3 k.p.a. wobec czego należało ją uchylić stosownie do art. 145§1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm ). Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 w/w ustawy.