VII SA/Wa 64/25
WyrokWSA w Warszawie2025-02-27
Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Izabela Ostrowska, Michał Podsiadło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca demontaż zewnętrznej jednostki klimatyzacyjnej i przewodów, wydana na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, może zostać utrzymana w mocy, jeśli budynek, na którym zamontowano urządzenie, posiada ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, a nie ustalono daty montażu urządzenia?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.), ponieważ organy nie ustaliły kluczowych faktów dla zastosowania trybu naprawczego z art. 50-51 Prawa budowlanego, w szczególności daty montażu urządzenia i czy zostało ono zainstalowane po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Istnienie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku ogranicza możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, chyba że wykazano, iż sporne obiekty powstały po wydaniu tej decyzji.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa złożyła skargę na decyzję nakazującą demontaż anten i klimatyzatorów zamontowanych na dachu budynku. Organy nadzoru budowlanego nakazały demontaż zewnętrznej jednostki klimatyzacyjnej i przewodów, uznając montaż za niezgodny z prawem, m.in. z uwagi na przesłanianie wylotów kominów i wykorzystanie głowic kominowych jako podpór. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne zastosowanie przepisów rozporządzeń. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na brak ustaleń dotyczących daty montażu urządzenia i istnienia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. B. kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2020 r. nr 1215/20 w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. B. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. nr 1215/20, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.
2.1. Do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB, organ I instancji) wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej L. [...] ( dalej: "Wspólnota"), którym zwrócono się o przeprowadzenie kontroli prawidłowości montażu anten i urządzeń klimatyzacyjnych na dachu budynku przy ul. L. [...] w W. . Podczas oględzin przeprowadzonych [...] czerwca 2018 r. stwierdzono, że na przedmiotowej nieruchomości, znajduje się 9 kondygnacyjny budynek, który użytkowany jest na podstawie decyzji [...] z [...] sierpnia 2003 r. Na dachu tego budynku, znajdują się 3 anteny wraz z okablowaniem i 7 klimatyzatorów. Ustalono, że przedmiotowe urządzenia umieszczone są na kominach wentylacyjnych i przesłaniają ich wyloty. Przewody i kable do anten i klimatyzatorów leżą luźno i są prowadzone w przewodach wentylacyjnych do poszczególnych lokali. Według oświadczeń obecnych w trakcie oględzin właścicieli lokali, do lokalu nr [...] podłączony jest prawdopodobnie jeden klimatyzator usytuowany na dachu, do lokalu nr [...] podłączona jest jedna antena satelitarna i 2 klimatyzatory, do lokalu [...] podłączona jest jedna antena i prawdopodobnie 2 klimatyzatory. Na dachu widoczne są również niezidentyfikowane przewody i kable leżące na obróbce blacharskiej dachu, biegnące luzem w dół budynku do lokalu poniżej i kabel wychodzący ze świetlika do komina wentylacyjnego. W związku z tym, pismem z 17 lipca 2018 r., PINB wezwał właścicieli lokali nr [...], [...] i [...] w budynku przy ul. L. [...] do wskazania właścicieli w/w urządzeń wraz z podaniem dokładnej ilości anten satelitarnych i klimatyzatorów przynależnych do każdego z w/w lokali. W odpowiedzi na powyższe, pismem z 26 lipca 2018 r., P. B. (dalej: skarżący) poinformował, że jest właścicielem 2 klimatyzatorów i 1 anteny.
2.2. Decyzją z [...] października 2018 r. PINB nakazał Wspólnocie dokonanie demontażu wspomnianych urządzeń oraz kabli. Na skutek wniesionego odwołania, decyzją nr [...] z [...] grudnia 2018 r., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) uchylił w/w rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
2.3. W toku ponownego rozpoznania sprawy, w odpowiedzi na wezwanie PINB, Wspólnota przedłożyła do akt sprawy opinię nr [...] z [...] lutego 2019 r. sporządzoną przez mistrza kominiarskiego D. T.. W toku kolejnych oględzin przeprowadzonych przez PINB [...] marca 2019 r., dokonano następujących ustaleń: komin 9 (na załączniku graficznym) zlokalizowany kabel antenowy w kanale wentylacyjnym oraz zamontowany talerz antenowy na kominie; komin 10 (na załączniku graficznym) zlokalizowany kabel antenowy w kanale wentylacyjnym; komin 7 (na załączniku graficznym) zlokalizowane przewody w kanale wywiewnym od klimatyzatorów, zamontowane dwa klimatyzatory na ścianie komina oraz jeden talerz antenowy, zlokalizowane kable antenowe w kanale wentylacyjnym skrajnym; komin 6 (na załączniku graficznym) na ścianie komina zamontowany klimatyzator, w dwóch kanałach wentylacyjnych kable antenowe oraz kabel prowadzący do świetlika; komin 5 (na załączniku graficznym) zamontowane na ścianach komina dwa klimatyzatory i talerz antenowy z anteną satelitarną, zlokalizowane przewody w wywiewce kanalizacyjnej; komin 3 (na załączniku graficznym) zlokalizowane kable zasilające klimatyzator zamontowany na ścianie komina nr 6, nie można precyzyjnie określić czy kable poprowadzone są w wywiewce kanalizacyjnej czy w kanale wentylacyjnym. Na ścianie szachtu windowego zamontowano dwa klimatyzatory (przewody wychodzą ze ściany). W wyniku kontroli, nie udało się jednoznacznie stwierdzić, do których lokali dochodzą poszczególne przewody i kable antenowe w kanałach wentylacyjnych. Na wezwanie PINB, Wspólnota przedłożyła do akt sprawy kolejną opinię nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. sporządzoną przez mistrza kominiarskiego D. T..
2.4. Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...]/361/2019, PINB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie urządzeń technicznych oraz przewodów i kabli do w/w urządzeń poprowadzonych w przewodach wentylacyjnych przynależnych do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. L. [...] w W., w części dot. zewnętrznej jednostki klimatyzacyjnej oznaczonej nr I. Po rozpoznaniu odwołania, WINB decyzją z [...] r. Nr [...], uchylił w/w rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
2.5. Ponownie rozpoznając sprawę, PINB decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.; dalej: p.b.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.) nakazał skarżącemu oraz A. B. dokonanie demontażu zewnętrznej jednostki klimatyzacyjnej – oznaczonej nr I na rysunku stanowiącym załącznik do opinii nr [...] z [...] listopada 2018 r. z wyników kontroli urządzeń grzewczo-kominowych sporządzonej przez mistrza kominiarskiego M. A. – oraz przewodów i kabli od w/w urządzenia poprowadzonych do lokalu nr [...] w przedmiotowym budynku.
2.6. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący zarzucił organowi I instancji m.in. błędne przyjęcie, że do montażu urządzeń wymagane było pozwolenie na budowę albo zgłoszenie. Wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego oraz rozprawy. Posiłkując się dokumentacją fotograficzną wskazał, że montaż urządzeń na obudowach kominów jest powszechnie stosowany.
2.7. Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], WINB utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji z [...] maja 2020 r.
2.7.1. WINB ocenił, że nałożenie wskazanego w sentencji skarżonej decyzji organu I instancji obowiązku, było zasadne. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 28 ust. 1 oraz art. 29-31 Prawa budowlanego wskazując, że katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 Prawa budowlanego, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, wykonanie instalacji m.in. klimatyzacyjnej i telekomunikacyjnej wewnątrz użytkowanego budynku, nie wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. MWINB podkreślił jednak, że nie zwalnia to organu z badania inwestycji pod kątem zgodności z przepisami. Organ odwoławczy dodał, że z decyzji Burmistrza Gminy W. C. nr [...] z [...] grudnia 2001 r. o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku, nie wynika, aby w ramach planowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego, przewidziano wyposażenie lokalu mieszkalnego nr [...] w indywidualną jednostkę klimatyzacyjną na znajdujących się na dachu budynku kominach, wchodzących w skład instalacji wentylacji mechanicznej obsługującej w/w obiekt budowlany.
2.7.2. W ocenie WINB w odniesieniu do zamontowania spornych urządzeń technicznych na dachu przedmiotowego budynku, zastosowanie ma tryb, o którym mowa w art. 50-51 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że tryb ten dotyczy samowolnie realizowanych robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b Prawa budowlanego. Postępowanie w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, winno być prowadzone w przypadku gdy brak jest stosownego pozwolenia właściwego organu administracji publicznej lub zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę lub gdy zakres prac został przekroczony, bądź kiedy roboty nie stanowiły samowoli budowlanej. Organ odwoławczy wskazał, że procedując w tym trybie, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest w pierwszej kolejności do przeprowadzenia postępowania naprawczego, zaś w przypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem lub też strona nie przejawia koniecznej w tym kierunku inicjatywy, organ ma obowiązek nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Jeżeli okaże się, że nastąpiło naruszenie prawa niedające się usunąć, wówczas organ jest zobowiązany zastosować art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wydać decyzję zakazującą prowadzenia dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wybór pomiędzy zastosowaniem normy prawnej zawartej w art. 51 pkt 1, 2 lub 3 Prawa budowlanego, uzależniony jest od stwierdzenia w wyniku przeprowadzonego postępowania, czy możliwym jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
2.7.3. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z opinii nr [...] z [...] listopada 2018 r. sporządzonej przez mistrza kominiarskiego M. A., na dachu budynku przy kominie zainstalowane są dwie jednostki zewnętrzne klimatyzacyjne do obsługi lokalu nr [...]. Instalacja klimatyzatora nr II jest nieprawidłowa, gdyż częściowo przesłania wylot komina wentylacyjnego. W związku z powyższym zalecono przeinstalowanie w/w komina nr II w sposób nieograniczający swobody działania przewodów kominowych. Następnie organ powołał się na opinię nr [...] z dnia [...].02.2019 r. sporządzoną przez D. T., która potwierdziła fakt zainstalowania na kominie dwóch urządzeń obsługujących lokal nr [...] oraz przesłanianie przez jeden z nich wylotów przewodów kominowych. Organ wskazał, że z opinii wynika, że sposób montażu urządzeń może spowodować uszkodzenie głowicy lub samego komina, a w związku z tym zalecono dokonanie demontażu w/w urządzeń klimatyzacyjnych z głowicy kominowej, gdyż nie jest to podpora do montażu tego typu urządzeń.
2.7.4. WINB podkreślił, że mimo wskazania w opinii nr [...]/18 na nieprawidłowy montaż wyłącznie klimatyzatora nr II (z uwagi na częściowe przesłanianie wylotu komina), należy zauważyć, że oba klimatyzatory Nr II i Nr I, zamontowane zostały na kominie, co w ocenie organu jest niedopuszczalne. Organ przypomniał, że w opinii nr [...]/02/2019 wskazano bowiem, że głowica kominowa nie może stanowić podpory dla urządzeń klimatyzacyjnych, gdyż może to spowodować uszkodzenie głowicy a nawet i samego komina. Zdaniem organu, oba klimatyzatory zamontowane zostały zatem w sposób nieprawidłowy (na głowicy komina), z tym, że klimatyzator nr II, dodatkowo jeszcze przesłania częściowo wylot komina. Odnośnie do okablowania wspomnianych wyżej klimatyzatorów, WINB zauważył, że w aktach sprawy znajdują się różne opracowania techniczne w tym zakresie. W opinii nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. sporządzonej przez D. T. wskazano, że z uwagi na zbyt dużą ilość przewodów instalacyjnych w szachcie instalacyjnym, nie sposób jest potwierdzić, które urządzenia obsługują dany lokal mieszkalny, w tym lokal nr [...]. Z kolei w opinii nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r., M. A. podniósł, że przewody instalacyjne do lokalu nr [...] poprowadzone są szachtem instalacyjnym, w którym poprowadzony jest pion kanalizacyjny wody opadowej z dachu. Zdaniem WINB, mimo, że według jednej z powyższych opinii, przewody instalacyjne nie znajdują się w przewodzie kominowym, to w przypadku konieczności demontażu obu jednostek klimatyzacyjnych, słusznym wydaje się również usunięcie przewodów do tych jednostek, ponieważ ich pozostawienie w sytuacji braku urządzenia, do którego miałyby być doprowadzone, nie znajduje logicznego uzasadnienia.
2.7.5. Organ odwoławczy, podzielił stanowisko PINB, zgodnie z którym w świetle przepisów § 146 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...].04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].08.1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, przeprowadzenie jakichkolwiek przewodów w kanałach wentylacyjnych jest niedopuszczalne, bowiem taki stan może przyczynić się do rozprzestrzenienia się ognia jako źródło palnej izolacji lub jako przeszkoda, na której gromadzą się palne zanieczyszczenia. Ponadto umieszczone w kanałach wentylacyjnych przewody, powodują zmniejszenie ich przekroju (co ogranicza ich drożność i zaburzać może prawidłową pracę wentylacji), a także stanowią utrudnienie w czyszczeniu przewodów wentylacyjnych. W ocenie WINB niezgodność z w/w przepisami rozporządzeń, nie pozwala na zalegalizowanie kwestionowanych urządzeń w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3 Prawa budowlanego. Brak możliwości legalizacji wynika w ocenie organu z naruszenia obowiązujących przepisów technicznych.
2.7.6. WINB stwierdził również, że organ I instancji, prawidłowo określił adresatów nałożonych obowiązków. Organ wskazał, że krąg podmiotów zobowiązanych do ich wykonania na swój koszt, określony został w art. 52 Prawa budowlanego wymieniając inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Organ podkreślił jednak, że wymienienie trzech kategorii podmiotów zobowiązanych do usunięcia skutków samowoli budowlanej nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest bowiem przypadkowa, zaś obowiązki te, winny być w pierwszej kolejności nałożone na inwestorów - właścicieli spornych urządzeń technicznych. Organ wskazał, że własność przedmiotowych urządzeń potwierdzona została w pisemnych oświadczeniach z dnia [...] lipca 2018 r. oraz [...] czerwca 2019 r. WINB ocenił, że organ powiatowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i ocenił zebrane dowody zgodnie z obowiązującymi przepisami.
3. W skardze na ww. decyzję WINB, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił organom naruszenie:
1) art. 51 p.b. poprzez wydanie decyzji nakazującej demontaż urządzenia, podczas gdy można było przeprowadzić postępowanie naprawcze,
2) § 146 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przez błędne przyjęcie, że wskazany przepis ma zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo tego, że nie reguluje on kwestii, które są sporne w przedmiotowej sprawie,
3) § 19 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych przez błędne przyjęcie, że wskazany przepis ma zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo tego, że nie reguluje on kwestii, które są sporne w przedmiotowej sprawie,
4) § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z uwagi na to, że akt ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż wszedł w życie już po montażu spornego urządzenia.
5) art. 6 k.p.a. polegające na nakazaniu demontażu przewodów pomimo stwierdzenia przez organ prawidłowości ich instalacji;
6) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
7) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim ogólnych stwierdzeń, które uniemożliwiają ocenę które działania są zdaniem organu niezgodne z prawem, jakie przepisy i w jakim zakresie zostały naruszone w ramach każdego z tych działań co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji i skuteczną realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
8) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie składanych przeze mnie wniosków dowodowych oraz brak uzasadnienia nieuwzględnienia tych wniosków w decyzji PINB oraz w decyzji WINB;
9) art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku tam wskazanego.
Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub ewentualnie jej uchylenie w całości. Ponadto, wniósł o zobowiązuje organu do wydania decyzji lub postanowienia i wskazanie szczegółowych warunków technicznych instalacji urządzeń i podłączenia ich do zainstalowanych już przewodów elektrycznych i przewodów cieplnych, mając na uwadze zachowanie ich funkcjonalności i możliwie niskie koszty po mojej stronie. Zażądał ponadto zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczącej nakazu demontażu pompy ciepła (w decyzji nazwanej "zewnętrzną jednostką klimatyzacyjną") oraz przewodów i kabli z nią połączonych. Skarżący wniósł również o rozpoznanie skargi na rozprawie.
3.1. W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.
3.2. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. WINB wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
3.3. Postanowieniem z [...] maja 2021 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na skutek zażalenia skarżącego, postanowieniem z 1 września 2021 r. sygn. akt II OZ 504/21, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie i umorzył postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
4. Wyrokiem z 28 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2308/20, wydanym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ww. skargę. Następnie na skutek skargi kasacyjnej P. B., Naczelny Sąd Administracyjny – wyrokiem z 7 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 206/22 – uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez sąd pierwszej instancji. NSA uznał, że zaistniałe w niniejszej sprawie uchybienia proceduralne w zakresie wyznaczonego posiedzenia niejawnego skutkowały pozbawieniem skarżącego prawa do obrony swych praw, co doprowadziło do nieważności postępowania, stosownie do art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W takiej sytuacji merytoryczna ocena zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej została uznana przez NSA za przedwczesną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
5.1. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.
6. Na mocy zaskarżonej decyzji, organ nadzoru budowlanego nakazał demontaż zewnętrznej jednostki klimatyzacyjnej oraz przewodów i kabli od w/w urządzenia poprowadzonych do lokalu nr [...] w budynku przy ul. L. [...] w W.
6.1. Zaskarżona decyzja została wydana z powołaniem się na art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.; dalej: p.b.). Z pierwszego z tych przepisów wynika, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Stosownie zaś do art. 51 ust. 7 p.b., ww. przepis stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b p.b., zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b., tj.:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
6.2. Z akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w ocenie organów obu instancji, sporne urządzenie oraz przewody i kable nie były przewidziane w projekcie budowlanym, zatwierdzonym decyzją Burmistrza Gminy W.-C. z [...] grudnia 2001 r. o pozwoleniu na budowę. Organy przyjęły, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 p.b. nie wymaga pozwolenia na budowę realizacja instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku. Zgodnie z art. 30 p.b. realizacja instalacji klimatyzacyjnej nie wymaga też zgłoszenia. Jednak wykonane roboty w powyższym zakresie, podlegają ocenie organów nadzoru budowlanego. Takie stanowisko jest – co do zasady – trafne, albowiem wynika wprost z art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine p.b. (zob. uchwała NSA z 3 października 2016 r., II OPS 1/16; ONSAiWSA 2017/1/2).
6.3. Niemniej jednak, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WINB wprost wskazał, że budynek przy ul. Lewickiej 14, w którym stwierdzono sporne nieprawidłowości "użytkowany jest na podstawie decyzji PINB/7357/434U/RK/2003/271U z 14.08.2003 r.". Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1561/18 (LEX nr 3059829), postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest końcowym etapem procesu inwestycyjnego skierowanym na sprawdzenie, czy wybudowany obiekt jest zgodny z obiektem projektowanym, na który organ administracyjny udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym procesu inwestycyjnego. Instytucja pozwolenia na użytkowanie została wprowadzona m.in. w celu zagwarantowania inwestorowi takiego zakończenia prawnego procesu inwestycyjnego, aby mógł on korzystać ze zrealizowanej i zakończonej prawnie inwestycji – użytkować obiekt. W konsekwencji istnienie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na użytkowanie determinuje postawę organów nadzoru budowlanego w kwestii ewentualnego prowadzenia procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 50-51 Prawa budowlanego. Istnienie w obrocie prawnym decyzji o zezwoleniu na użytkowanie jest swoistym potwierdzeniem legalności obiektu budowlanego, którego to pozwolenie dotyczy. Nie można zatem prowadzić postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny, co jest sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności – art. 6 i art. 7 k.p.a. – i podważa zaufanie do organów państwa. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 k.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, iż może on prawnie korzystać z wybudowanego w sposób legalny obiektu (tak np. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/11, a także A. P.-F., M. W., Prawo budowlane. Komentarz, opublikowano: LEX/el. 2018).
6.4. W związku z powyższym, postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 p.b. mogłoby zostać wszczęte wyłącznie, gdyby ponad wszelką wątpliwość orzekające w sprawie organy ustaliły, że nie wydano decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W realiach niniejszej sprawy, WINB wprost natomiast wskazał, że taka decyzja została wydana. W związku z tym, wszczęcie postępowania naprawczego byłoby uzależnione od poczynienia przez organ nadzoru budowlanego ustaleń co do tego, czy sporne urządzenie oraz przewody i kable, istniały już w spornym budynku w dacie rozstrzygania przez organ nadzoru budowlanego co do pozwolenia na użytkowanie. Postępowanie naprawcze w trybie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. mogłoby być prowadzone wyłącznie, gdyby okazało się, że sporne obiekty powstały po wydaniu pozwolenia na użytkowanie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji brak jest jednak jakichkolwiek ustaleń co do daty zamontowania zewnętrznej jednostki klimatyzacyjnej – oznaczonej nr I na rysunku stanowiącym załącznik do opinii nr [...]/18 z [...] listopada 2018 r. – oraz przewodów i kabli od w/w urządzenia poprowadzonych do lokalu nr [...].
6.5. Dlatego też, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Z przepisów tych wynika obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a ponadto wskazania w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Jak natomiast już wyżej zasygnalizowano, dla zastosowania trybu naprawczego względem obiektu, co do którego wydano pozwolenie na użytkowanie, niezbędne jest – w niniejszej sprawie – ustalenie daty zmian, o których mowa w art. 50 ust. 1 p.b. W niniejszej sprawie takich ustaleń zabrakło. Z pisma pełnomocnika skarżącego z [...] października 2024 r. wynika ponadto wątpliwość, czy w sprawie w ogóle wydano decyzję o pozwoleniu na użytkowanie spornego obiektu – a takie ustalenia zawarł WINB na początku uzasadnienia swojej decyzji. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy, WINB powinien ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie spornego budynku, a gdyby się okazało, że taka decyzja została wydana – organ powinien ustalić precyzyjnie datę wykonania obiektów, których demontaż nakazał w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, czynności te organ odwoławczy może przeprowadzić w warunkach art. 136 k.p.a.
6.6. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę złożyła się równowartość wpisu sądowego od skargi (500 zł) oraz opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł), a ponadto wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącego (480 zł).
7. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione w wyroku z 17 października 2023 r. sygn. akt II OSK 89/21 – dotyczącym nakazu demontażu przez te same strony klimatyzatora (oznaczonego nr II – na załączniku do opinii z [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz przewodów i kabli od ww. urządzeń prowadzących do lokalu nr [...] w budynku przy ul. L. [...] w W..
7.1. W ślad za NSA, Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że organy błędnie określiły przedmiot postępowania jako "jednostkę klimatyzacyjną" lub "klimatyzator" bowiem, zdaniem strony, w sprawie mamy do czynienia z "pompą ciepła", która służy dogrzewaniu mieszkania skarżącego. Z akt sprawy w sposób niesporny od początku wszczęcia postępowania w tej sprawie wynika, że mamy do czynienia z klimatyzatorami. Brak jest jakichkolwiek przesłanek by uznać, że sprawa dotyczy pompy ciepła. Od samego początku niniejsze postępowanie dotyczy anteny satelitarnej i klimatyzatora, montowanych na kominach spornego budynku – zob. protokół z 5 letniego ogólnobudowlanego przeglądu obiektu i jego otoczenia – k. 34, protokół z wizji – oględzin z [...] czerwca 2018 r. podpisany przez skarżącego, oświadczenie P. B. z [...] czerwca 2018 r., że jest właścicielem dwóch zewnętrznych jednostek klimatyzacyjnych i jednej anteny satelitarnej; poza tym co do zasady nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, czy zainstalowane urządzenie jest pompą ciepła, co sugeruje w kasacji skarżący, czy też stanowi zewnętrzną jednostkę klimatyzacyjną, gdyż takiego określenia użyto w opiniach opracowanych w sprawie, bowiem zagrożenie dla użytkowników budynku nie wynika z rodzaju i przeznaczenia przedmiotowego urządzenia, lecz z jego nieprawidłowego montażu na kominie.
7.2. Zdaniem Sądu, prawidłowo organy przyjęły, że kominy nie powinny być wykorzystywane do instalowania na nich takich jak w tej sprawie urządzeń technicznych bowiem to może wpłynąć negatywnie na stan techniczny tych kominów, prawidłowe ich działanie oraz utrudnić czynności konserwacyjne, w szczególności w sposób mogący spowodować uszkodzenie głowicy lub samego komina sprawia. Zatem organy nadzoru budowlanego słusznie wskazały, że na naruszenie § 146 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W myśl § 146 ust. 1 wskazanych warunków technicznych wyloty przewodów kominowych powinny być dostępne do oczyszczenia i okresowej kontroli, z uwzględnieniem przepisów § 308. Z kolei zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w obiektach i na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się poprzez użytkowanie instalacji, urządzeń w sposób niezgodny z przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, o zakresie i częstotliwości wynikającej z przepisów prawa budowlanego, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia. Wskazane wyżej przepisy miały zastosowanie w tej sprawie, odmienne stanowisko skarżącego zawarte w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można przede wszystkim podzielić stanowiska skarżącego, że § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z uwagi na to, że akt ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż wszedł w życie już po montażu spornego urządzenia. Analiza ww. rozporządzenia prowadzi do wniosku, iż § 45 tego aktu stanowi, że w stosunku do budynków wzniesionych zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz aktami wykonawczymi, wydanymi na podstawie tej ustawy nie stosuje się kryteriów określonych w § 16 ust. 2 mówiących o okolicznościach uznania budynku istniejącego za zagrażający życiu ludzi. Niemniej jednak pozostałe przepisy rozporządzenia, w tym kwestionowany § 4 ust. 1, będą miały zatem zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, skoro obowiązywały w chwili podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
7.3. Sąd podzielił również stanowisko NSA co do tego, że skarżący trafnie wskazuje, że dodatkowo powołany przez organy jako naruszony przepis § 19 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, odnoszący się do użytkowania przewodów i kanałów dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych, nie mógł mieć zastosowania w sprawie, gdyż przewody spornego klimatyzatora poprowadzone są szachtem instalacyjnym, obok pionu kanalizacyjnego i nie są poprowadzone przewodami kominowymi. Niemniej jednak nie zmienia to stanowiska, że wskazane powyżej normy cytowanych wyżej przepisów (§ 146 ust. 1 wskazanych warunków technicznych i § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i trenów), stanowią wystarczającą podstawę do przyjęcia zaistnienia ujawnionego wyżej naruszenia prawa. Brak zastosowania w sprawie § 19 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999 r. w żaden sposób nie wpływa na wynik tej sprawy.
7.4. Niemniej jednak, jak już wcześniej wskazano, zastosowanie w niniejszej sprawie art. 50-51 p.b., jest uzależnione od uzupełnienia przez organ odwoławczy materiału dowodowego, w sposób wskazany we wcześniejszej części uzasadnienia.
8. Na zakończenie Sąd wyjaśnia, że nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego o zmianę terminu rozprawy. Słusznie wskazano w tym wniosku, że skarżący został zawiadomiony o terminie rozprawy pocztą zwykłą, choć korespondencja sądowa powinna była trafić do niego drogą elektroniczną. Skarżący jednak stawił się na rozprawę, a ponadto przesłał do Sądu stanowisko obszernie uzupełniające wniesioną skargę. Ponadto fakt, że pełnomocnik skarżącego – ustanowiony już po wyznaczeniu terminu rozprawy – nie może stawić się na posiedzenie sądowe z uwagi na kolizję z innym posiedzeniem sądowym, nie stanowi wystarczającej podstawy do odroczenia rozprawy. Z nadesłanego dokumentu pełnomocnictwa nie wynika bowiem, aby skarżący ograniczył pełnomocnikowi możliwość udzielenia dalszego pełnomocnictwa (zob. art. 39 pkt 2 p.p.s.a.).
Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło