VII SA/Wa 643/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na odstępstwo od warunków technicznych jakim powinny odpowiadać pojazdy skargę oddala VII SA/Wa 643/09 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2009r. Minister Infrastruktury na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), art. 67 ust. 1 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z. D. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r., nie zezwalającą na odstępstwo od warunków technicznych dla pojazdu marki HONDA, model ACCORD 1.8ES, numer identyfikacyjny [...], w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie. Minister Infrastruktury rozpatrując wniosek M. T. – W. S.c, działającej w imieniu Z. D., o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych dla pojazdu marki HONDA, model ACCORD 1.8ES, numer identyfikacyjny [...] odmówił zezwolenia na odstępstwo od warunków technicznych dla pojazdu marki HONDA, model ACCORD 1.8ES, numer identyfikacyjny [...], w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie stwierdził w uzasadnieniu, że zgodnie z przepisami art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), pojazd musi być tak zbudowany aby jadący pojazdem i inni uczestnicy ruchu mieli zapewnione maksymalne bezpieczeństwo także dzięki dostatecznemu polu widzenia kierowcy. Natomiast zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262, z późn. zm.) kierownica w pojeździe o liczbie kół większej niż trzy, którego konstrukcja umożliwia rozwijanie prędkości przekraczającej 40 km/h, nie powinna być umieszczona po prawej stronie pojazdu. Wskazał też, że umieszczenie kierownicy po prawej stronie w warunkach ruchu prawostronnego jaki obowiązuje w Polsce oraz w większości krajów UE, ma znaczny wpływ na pogorszenie bezpieczeństwa na drodze. Takie umieszczenie kierownicy w pojeździe utrudnia, a w skrajnych przypadkach uniemożliwia bezpieczne wykonywanie manewrów np. wyprzedzania w ruchu drogowym. Stosownie do art. 24 ust. 1 pkt. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kierujący pojazdem jest obowiązany przed wyprzedzaniem upewnić się w szczególności, czy ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu. Wykonując manewr wyprzedzania kierujący przy zachowaniu szczególnej ostrożności obowiązany jest sprawdzić czy ma dostateczną ilość miejsca do wykonania tego manewru. Bezpieczne wykonanie manewru wyprzedzania wymusza obowiązek wysunięcia się pojazdem poza obrys pojazdu poprzedzającego celem obserwacji drogi przed tym pojazdem i określenia odległości od innych uczestników ruchu, ich prędkości i całokształtu warunków drogowych w perspektywie wykonania tego manewru. Bezpieczne wykonanie manewru wyprzedzania wymaga posiadania m.in. dostatecznego pola widzenia przez kierującego pojazdem wyprzedzającym. W przypadku drogi mającej po jednym pasie ruchu w każdym kierunku (taka jest większość dróg w Polsce) taki manewr tworzy ryzyko zderzenia czołowego z pojazdem nadjeżdżającym z przeciwka. Analogiczne zagrożenie występować będzie także w czasie wykonywania manewru omijania. Biorąc powyższe pod uwagę, organ stwierdził, że przedmiotowy pojazd samochodowy wyposażony w kierownicę po prawej stronie, przystosowany do ruchu lewostronnego, nie odpowiada żadnemu z przytoczonych powyżej przepisów. Oznacza to, że pojazd, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym, zgodnie z art. 71 ust. 2 ww. ustawy nie może zostać dopuszczony do ruchu. Od decyzji tej strona wniosła do Ministra Infrastruktury wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podkreśla, iż jest zawodowym kierowcą z trzydziestoletnim doświadczeniem w prowadzeniu pojazdów zarówno w ruchu prawostronnym i lewostronnym. Strona zauważa również, iż wykonywanie manewru wyprzedzania, czy też innego manewru zależy od decyzji kierowcy, który musi zachować szczególną ostrożność, a jego zachowanie nie jest uzależnione od miejsca umieszczenia kierownicy w pojeździe. Przedmiotowy pojazd stanowi mienie przesiedleńcze i został nabyty w celu własnego użytkowania. Strona przytacza również Dyrektywę Rady 70/311/EWG zmienioną Dyrektywą Komisji 199/7/WE, zgodnie z którą żadne z państw członkowskich nie może zakazać rejestracji dopuszczenia do ruchu pojazdów ze względu na miejsce położenia układu kierowniczego. Minister Infrastruktury podtrzymując swoją poprzednią decyzję wskazał dodatkowo, że miał na uwadze ustanowioną art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym zasadę ruchu prawostronnego oraz treść art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1990 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, jak również fakt dużej liczby pojazdów z kierownicą umieszczoną po prawej stronie, które są sprowadzane do Polski m.in. z Wielkiej Brytanii, Minister Infrastruktury jako organ administracji stojący na straży praworządności, podjął decyzję o ograniczeniu możliwości uzyskania indywidualnego odstępstwa od warunków technicznych dla takich pojazdów. Celem zajęcia takiego stanowiska przez Ministra Infrastruktury jest przede wszystkim troska o bezpieczeństwo ruchu drogowego. Odnosząc się do argumentacji strony związanej z postanowieniami dyrektywy Komisji 1999/7/WE dostosowująca do postępu technicznego wskazał, że Dyrektywa Rady 70/311/EWG odnosi się do układów kierowniczych pojazdów silnikowych i ich przyczep, określa szczegółowe warunki techniczne badań układów kierowniczych dla pojazdów. Jest to jedna z 60 Dyrektyw cząstkowych Unii Europejskiej, której spełnienie jest wymagane w procedurze homologacji typu pojazdu, czyli pojazdu jako całości. Jak wynika z powyższego, umiejscowienie kierownicy w pojeździe w stosunku do kierunku jazdy jest na tyle istotne, że międzynarodowe przepisy homologacyjne, jak i równoważne polskie przepisy nakazują ścisłe rozróżnienie kierunku ruchu, do którego dany pojazd jest przystosowany. Jest to szczegółowo odnotowywane w dokumentacji homologacyjnej oraz potwierdzane w wyciągu ze świadectwa homologacji wydawanym na potrzeby rejestracji pojazdów. Aspekt umiejscowienia kierownicy oraz możliwość zmiany jej miejsca muszą być ściśle nadzorowane w procesie dopuszczenia pojazdu do ruchu z uwagi na możliwości konstrukcyjne pojazdu. W trakcie prowadzonego postępowania Minister Infrastruktury wziął pod uwagę cały materiał dowodowy jak również przedstawione przez stronę argumenty, zwłaszcza długoletnie doświadczenie w prowadzeniu pojazdów oraz fakt iż przedmiotowy pojazd stanowi mienie przesiedleńcze. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił jednak na udzielenie zgody na odstępstwo od warunków technicznych w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie. Przy wydawaniu decyzji w zakresie udzielenia odstępstwa od warunków technicznych bierze się pod uwagę ogólny interes społeczny wynikający z troski o zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ochronę życia i zdrowia wszystkich uczestników tego ruchu. Słuszny interes strony w toku rozpatrywania wniosku o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych jest zestawiany z interesem społecznym wszystkich uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza w zakresie bezpiecznego poruszania się po drogach publicznych podkreślił organ. Z. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na ww. decyzję z dnia [...] lutego 2009r, zarzucając organowi naruszenie: * art 7 k.p.a. w zw. z art 64 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i nie uwzględnienie słusznego interesu skarżącego w udzieleniu mu zezwolenia na odstąpienie od warunków technicznych pojazdu poprzez nie dokonanie rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej, ale rozstrzyganie sprawy z perspektywy wszystkich kierujących pojazdami z kierownicą położoną po prawej stronie co narusza ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 1 ust 1 pkt 1 k.p.a., iż w postępowaniu administracyjnym organ orzeka w indywidualnej sprawie a nie w sprawie danego rodzaju. * art 107 § 1 i § 3 kp.a. poprzez niezupełne i nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, które odbiega od rozstrzygnięcia i nie dotyczy konkretnej sprawy administracyjnej którą organ rozstrzyga ale spraw danego rodzaju. W związku z zarzutami strony skarżącej Minister Transportu w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga w świetle przedstawionego w sprawie stanu faktycznego nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem wbrew twierdzeniom strony skarżącej zaskarżona decyzja Ministra Transportu z dnia [...] lutego 2009 r. nie narusza prawa. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), zgodnie z którym pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę oraz zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy, jak i łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu. Zgodnie z art. 67 wyżej cyt. ustawy Minister właściwy do spraw transportu może w indywidualnych, uzasadnionych przypadkach zezwolić na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać pojazdy. Mając na uwadze zarzuty skargi oraz dokonując analizy zaistniałego w sprawie stanu faktycznego przez pryzmat obowiązujących w omawianym zakresie przepisów prawa, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zawarte w skierowanej do Sądu odpowiedzi na skargę. Jak wynika z treści art. 16 ust. 1 ustawy o ruchy drogowym, w Polsce kierującego pojazdem obowiązuje ruch prawostronny. Oznacza to obowiązek jazdy prawą stroną drogi, możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Umieszczenie kierownicy po prawej stronie w warunkach ruchu prawostronnego będzie miało decydujący wpływ na pogorszenie bezpieczeństwa na drodze, bowiem utrudnia, a niekiedy nawet uniemożliwia, bezpieczne wykonywanie podstawowych manewrów, jakimi są wyprzedzanie w ruchu drogowym, czy też manewru omijania. Praktyka wskazuje, iż przy wykonywaniu tego typu manewrów kierujący pojazdem obowiązany jest przed wyprzedzaniem upewnić się, czy ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu. Bezpieczne wykonanie manewru wymusza obowiązek wysunięcia się pojazdem poza obrys pojazdu poprzedzającego celem obserwacji drogi przed tym pojazdem i określenia odległości od innych uczestników ruchu, ich prędkości i całokształtu warunków drogowych. Wiąże się to z koniecznością posiadania dostatecznego pola widzenia przez kierującego pojazdem wyprzedzającym, gdyż niejednokrotnie rodzi ryzyko zderzenia czołowego z pojazdem nadjeżdżającym z przeciwka. Wykonanie powyższych czynności przez kierowcę prowadzącego pojazd wyposażony w układ kierowniczy usytuowany po prawej stronie będzie wysoce utrudnione. Ponadto, jak zauważył organ, pojazd przystosowany do ruchu lewostronnego nie ma zapewnionego dostatecznego pola widzenia kierowcy w ruch prawostronnym z powodu nieodpowiedniego układu wycieraczek przedniej szyby. Kierując w ruch prawostronnym pojazdem do niego nieprzystosowanym z racji umiejscowienia kierownicy po prawej stronie, kierujący zmuszony jest do obserwacji drogi w zasadniczej jej części przez szybę pasażera, co nie zapewnia mu prawidłowego pola widzenia, ponieważ szyba ta za względu na układ wycieraczek nie jest w dostatecznie dużym zakresie oczyszczana. Przedstawione powyżej okoliczności w pełni uzasadniają decyzje Ministra Transportu, który odmawiając, w tej konkretnej sprawie, odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie, słusznie uznał, iż powyższe odstępstwo może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Konfrontując ze sobą ogólny interes społeczny wynikający z troski o właściwe zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ochronę życia i zdrowia wszystkich uczestników tego ruchu oraz słuszny interes strony, organ trafnie przyznał prymat interesowi społecznemu, twierdząc, iż ewentualne korzyści finansowe po stronie skarżącej związane z obniżeniem kosztów utrzymania pojazdu, względnie stworzenie dodatkowo dwóch miejsc pracy dla polskich kierowców, którzy obsługiwaliby przedmiotowym pojazdem przewozy na terenie Wielkiej Brytanii, nie mogą być przedkładane ponad zagrożenie, jakie stwarza dla innych uczestników ruchu pojazd poruszający się w ruchu prawostronnym z kierownicą umieszczoną po prawej stronie. Również argument skarżącego, iż pojazd miałby wykonywać przewozy wyłącznie na terytorium Wielkiej Brytanii i częściowo na terytorium Francji, a nie w Polsce, w ocenie Sądu nie mógł mieć wpływu na decyzję organu, gdyż nie przemawiał za wyrażeniem zgody na odstępstwo od obowiązujących warunków technicznych. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ Dyrektyw unijnych wskazać należy, że zgodnie z art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, państwa członkowskie mogą wprowadzać ograniczenia w swobodnym przepływie towarów, o ile są one usprawiedliwione, np. względami bezpieczeństwa publicznego. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, państwa członkowskie, stosując uznaniowość w odniesieniu do ochrony zdrowia publicznego, powinny przestrzegać zasady proporcjonalności. W związku z tym, wybrane przez nich działania muszą być ograniczone do tego, co faktycznie jest potrzebne do zapewnienia ochrony zdrowia publicznego, lub muszą spełnić nadrzędne wymagania dotyczące na przykład bezpieczeństwa drogowego. W Polsce kierujący pojazdem obowiązany jest do jazdy prawą stroną drogi, możliwie blisko prawej krawędzi jezdni z uwagi na ruch prawostronny. Umieszczenie kierownicy po prawej stronie w warunkach ruchu prawostronnego niewątpliwie ma decydujący wpływ na pogorszenie widoczności w przypadku dokonywania manewrów wymijania i wyprzedzania, a co za tym idzie, wpływa negatywnie na bezpieczeństwo na drodze. Chodzi tu nie tylko o bezpieczeństwo prowadzącego pojazd, ale także bezpieczeństwo wszelkich pozostałych użytkowników drogi. Podczas wykonywania manewru wyprzedzania kierujący pojazdem obowiązany jest przed wyprzedzaniem upewnić się, czy ma odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudniania komukolwiek ruchu. Zatem pojazd przystosowany do ruchu lewostronnego nie ma zapewnionego dostatecznego pola widzenia kierowcy w ruchu prawostronnym. Z praktyki wynika, że bezpieczne wykonywanie manewru wymijania wymusza na kierującym wysuniecie się pojazdem poza obrys pojazdu znajdującego się przed nim w celu obserwacji drogi przed tym pojazdem i określenia odległości od innych uczestników ruchu, jak również ich prędkości. W przypadku, gdy kierowca w pojeździe z kierownicą po prawej stronie będzie wykonywał manewr wyprzedzania, który wiąże się z koniecznością posiadania odpowiedniego pola widzenia przez kierującego pojazdem wyprzedzającym, niejednokrotnie może rodzić to ryzyko zderzenia czołowego z pojazdem nadjeżdżającym z przeciwka. Artykuł 30 TWE pozwala państwu członkowskiemu wprowadzić ograniczenia lub zakazy uzasadnione względami moralności i porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi oraz zwierząt lub ochrony roślin, ochrony majątku narodowego, posiadającego wartość artystyczną, historyczną lub archeologiczną, lub też ochrony własności przemysłowej i handlowej. Zatem państwa członkowskie nie są pozbawione całkowicie możliwości stosowania pewnych ograniczeń lub zakazów w przywozie, wywozie oraz tranzycie towarów obcego pochodzenia. Zauważyć należy, iż ustawodawstwo unijne nie przewiduje obowiązku wdrożenia jednolitych procedur wykonywania badań technicznych, a każde państwo należące do Wspólnoty może zachować odrębne uregulowania mające na celu zapewnienie lub poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Istotne także przy tym jest, że producenci aut przeznaczonych na rynek danego państwa (państw) muszą uwzględniać uwarunkowania wynikające z ustawodawstwa krajowego, co wiąże się z kwestią homologacji pojazdów i dopuszczenia ich do obrotu. Na gruncie utrwalonego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie budzi wątpliwości, że bezpieczeństwo drogowe i ochrona środowiska naturalnego należą do nadrzędnych względów interesu ogólnego, które mogą uzasadniać utrudnienie w swobodnym przepływie towarów (podobnie w wyroku w sprawie przeciwko Niderlandom z dnia 20 września 2007 r., C 297/05, pkt 77). W sprawie niniejszej przedmiotem jest odmowa wydania decyzji w zakresie odstępstwa od wymogów technicznych samochodu osobowego, który ma umieszczoną kierownicę po prawej stronie. Badanie stanu technicznego pojazdów gwarantuje bezpieczeństwo drogowe, jako że dzięki niemu wyłącznie pojazdy spełniające polskie wymogi w zakresie bezpieczeństwa drogowego są dopuszczane do ruchu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd I instancji właściwie ocenił, iż odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd w zakresie umieszczenia kierownicy po prawej stronie może powodować zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, ochrony zdrowia i życia wszystkich uczestników tego ruchu. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organ przepisów procedury administracyjnej, Sąd uznał, iż Minister Transportu orzekający w sprawie działał z poszanowaniem powszechnie obowiązujących zasad postępowania administracyjnego. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 k.p.a.). Poczynione w trakcie postępowania ustalenia znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (art. 80 k.p.a.). Nie pominięto żadnego z dostępnych dowodów (art. 75 k.p.a.), a dokonana w oparciu o nie ocena znajduje wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji (art. 107 k.p.a.). Ponadto w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zastosowano właściwie prawo materialne. Zaznaczyć należy, iż w trakcie prowadzonego postępowania skarżąca świadomie zrezygnowała z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do swoich roszczeń, o czy stanowi notatka służbowa pracownika organu znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy. Zważywszy powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę.