VII SA/Wa 645/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o przyznanie emerytury postanawia: odrzucić skargę B. B. Pismem z dnia 14 lutego 2012 r. B. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę w sprawie "nieotrzymania emerytury". Wskazał, iż nie prosi o emeryturę z wyjątku, tylko o zaliczenie lat pracy w warunkach szkodliwych. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż z treści skargi wynika, iż powtarza ona roszczenia wskazane w skardze poprzedniej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 193/12), a zatem dotyczy sprawy już zawisłej przez sądem. Z drugiej strony skarga dotyczy też, najprawdopodobniej, kwestii nieprzyznania skarżącemu prawa do emerytury z art. 184 ustawy emerytalnej w związku z niewykazaniem odpowiednich okresów pracy w szczególnych warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 tej ustawy stanowiąc, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z mocy art. 3 § 3 w/w ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że kontrolujące działalność administracji publicznej sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania innych spraw niż sprawy sądowoadministracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, które należą do właściwości sądów powszechnych. Do właściwości zaś sądów powszechnych należą, stosownie do treści art. 1 i art. 2 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), sprawy cywilne, o ile przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości sądów szczególnych. Sprawami cywilnymi natomiast są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy (sprawa cywilna w znaczeniu materialnym), jak również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne w znaczeniu formalnym). Ze wskazanego przepisu wynika, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych przekazane z mocy ustaw szczególnych do kompetencji sądu powszechnego, mające ze swej istoty więcej elementów administracyjnoprawych niż cywilnoprawnych, Kodeks postępowania cywilnego traktuje jako sprawy cywilne, z tym że w odróżnieniu od spraw cywilnych w znaczeniu materialnym, nie ustanawia on w przypadku tychże spraw domniemania dopuszczalności drogi sądowej. Musi więc istnieć przepis szczególny przekazujący tego typu sprawy do właściwości sądu powszechnego, aby tenże sąd mógł taką sprawę rozpoznać. Takim przepisem jest zaś art. 476 § 2 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego, który wskazuje, że sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących emerytur i rent. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych od których przysługuje odwołanie do sądu powszechnego określa zaś art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). W myśl art. 83 ust. 1 wskazanej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (a więc i świadczeń emerytalnych); oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 w/w ustawy). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 w/w ustawy). Zgodnie natomiast z art. 4778 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy odwołań od rozstrzygnięć organów rentowych z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do właściwości sądów rejonowych, o których mowa w § 2 wskazanego artykułu. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w sprawach określonych w art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz odwołanie do sądu powszechnego. Wyjątkowo, na mocy art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje od decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń w drodze wyjątku oraz w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W powyższych sprawach strona może wystąpić do Prezesa ZUS z żądaniem ponownego rozpatrzenia wniosku, zaś na decyzję tego organu przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż wniesiona przez B. B. skarga w przedmiocie przyznania emerytury w trybie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego, a sądu powszechnego. Ponadto należy zauważyć, jak to wyżej wskazano, kognicją sądów administracyjnych objęte są sprawy wskazane w art. 3 § 2 p.p.s.a., z treści natomiast skargi nie wynika, aby skarga obejmowała konkretny akt lub bezczynność organu administracji. Z tego też względu przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.