VII SA/Wa 651/14
WyrokWSA w Warszawie2014-08-13
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Bożena Więch – Baranowska, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, którego budowa zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r., może zostać wydane na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nawet jeśli nie poprzedza go decyzja wydana na podstawie art. 40 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że jeśli budowa obiektu budowlanego zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r., zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W sytuacji, gdy obiekt nie narusza przepisów dotyczących planowania przestrzennego (art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.) ani nie wymaga zmian czy przeróbek w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.), organ nadzoru budowlanego może wydać pozwolenie na użytkowanie na podstawie art. 42 tej ustawy. Decyzja ta może być wydana z urzędu i nie musi być poprzedzona decyzją wydaną na podstawie art. 40, jeśli nie zachodziły przesłanki do jej wydania.Stan faktyczny
Skarżący J. S. i R. S. kwestionowali decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Organy uznały, że budowa obiektu miała miejsce w 1975 r., co skutkowało zastosowaniem przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący twierdzili, że obiekt powstał w 1996 r. i był rozbudowywany w 2009 r., a także zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. i R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego skargę oddala
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229, ze zm.), w związku z art. 103 ust. 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowane (Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1643 z późn.zm.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, zwana dalej k.p.a.), udzielił pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu - budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy - 15,0 m, na działce przy ul. [...] w [...], usytuowanego w północno-wschodnim narożu działki.
Podstawą powyższego rozstrzygnięcia było uznanie organu, iż sporny obiekt nie podlega hipotezie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlanego z 1974 r., zgodnie z którym, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce gdy obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zaś uzasadnienie znajduje legalizacja obiektu, której formą jest pozwolenie na użytkowanie.
Organ wskazał, iż w związku z tym, że obecnie nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, wziął pod uwagę ustalenia obowiązującego wcześniej Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 1982 r. Rady [...]. Zgodnie zaś z ustaleniami planu działka zabudowana przedmiotowym budynkiem znajdowała się na terenie o przeważającej funkcji mieszkaniowo-usługowej, oznaczonym symbolem [...]. Zaznaczył ponadto, iż w toku postępowania przedłożone zostały przez inwestora dokumenty dotyczące przedmiotowego obiektu, wymagane postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., m.in. inwentaryzacja budowlana z oceną techniczną, sporządzona przez rzeczoznawcę budowlanego mgr. inż. bud. ląd. T. W. Z dokumentów tych wynika, że roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowego budynku gospodarczego, pod względem technicznym zostały wykonane prawidłowo, zgodnie z zasadami sztuki budowlanej oraz zgodnie z przepisami prawa, oraz że obiekt spełnia wymagania przepisów techniczno-budowlanych, obowiązujących w czasie prowadzenia robót. Wody opadowe z połaci dachowej odprowadzane są rynną i rurą spustową na teren własnej działki inwestora. Obiekt jest w dobrym stanie technicznym nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia i może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Nadto, z inwentaryzacji geodezyjnej wynika, że przedmiotowy obiekt nie graniczy z działką J. i R. S. położoną przy ul. [...] i jest usytuowany w odległości ponad 21 m od istniejącego na tej działce budynku gospodarczego (wybudowanego samowolnie) i około 25 m od budynku mieszkalnego. Usytuowanie takie nie narusza obowiązujących w czasie budowy przepisów techniczno-budowlanych, tj. § 20 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157).
W ocenie organu powiatowego, brak było również podstaw do zastosowania środków prawnych przewidzianych w art. 40 Prawa budowlanego, bowiem obiekt nie wymaga dokonania zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. S. i R. S.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji, iż w związku z datą realizacji spornej inwestycji (sierpień 1975 r.), którą ustalono w oparciu o wiarygodne, zdaniem organu, oświadczenie J B zastosowanie będą miały przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Stosownie bowiem do treści art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał treść art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności wymienione w ww. przepisie, obligujące do wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu. Jak bowiem ustalono przedmiotowy budynek znajduje się na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego obwiązującym w dacie budowy pod tego rodzaju zabudowę. Przy czym organ odwoławczy zaznaczył, że popiera stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], iż w przypadku braku aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. winien wziąć pod uwagę zapisy planu miejscowego obowiązującego w okresie budowy. Zdaniem organu II instancji, także w oparciu o przedstawioną ocenę techniczną organ powiatowy prawidłowo wywiódł, iż brak jest w niniejszej sprawie podstaw do nałożenia obowiązku wykonania jakichkolwiek zmian lub przeróbek w celu doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.). Z akt sprawy nie wynika również, aby sporny obiekt w jakikolwiek sposób powodował pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz powodował niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w sytuacji braku podstaw prawnych do procedowania w oparciu o przepisy art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jak wynika z aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, organ nadzoru budowlanego winien wydać inwestorowi czy właścicielowi obiektu, na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. pozwolenie na jego użytkowanie.
Ustosunkowując się do wywodów i zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy zaznaczył, iż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wskazał, że decyzja wydana w trybie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i kończąca procedurę legalizacyjną nie musi być bezwzględnie poprzedzona stosownym wnioskiem bądź zawiadomieniem inwestora czy też właściciela nieruchomości w tym przedmiocie. W postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie wskazanej ustawy stosowne pozwolenie wydawane jest w istocie z urzędu albowiem organ ma obowiązek w sposób merytoryczny zakończyć opisaną wyżej procedurę. Ponadto organ podniósł, iż wbrew twierdzeniom skarżących procedura naprawcza prowadzona w trybie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązku przeprowadzenia przed udzieleniem pozwolenia na użytkowanie kontroli w terenie dotyczącej zgodności wykonanego obiektu z wymogami prawa. Także, zdaniem organu odwoławczego bez wpływu na objętą odwołaniem decyzję jest fakt toczącego się postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania kserokopii inwentaryzacji budowlanej budynku gospodarczego M. i J. B. usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odnosząc się zaś do kwestii pominięcia przez organ I instancji faktu śmierci jednej ze stron postępowania, organ wskazał, iż ani skarżący nie przedstawili na tą okoliczność żadnych dowodów ani też w aktach sprawy nie zawarto jakiejkolwiek informacji o powyższym. Korespondencja kierowana do wskazanej przez skarżących osoby była odbierana na bieżąco bądź przez nią samą bądź przez domowników. Przy czym organ zaznaczył, że w sytuacji śmierci w toku postępowania jednej ze stron ewentualne wnioski proceduralne przysługują jedynie spadkobiercom takiej osoby.
Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. S. i R. S.i, wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez jego niezastosowanie, co skutkuje pominięciem w przedmiotowym postępowaniu ustawowego stadium postępowania legalizacyjnego określonego w tym przepisie i błędne ustalenie daty budowy przedmiotowego obiektu, co doprowadziło bezpośrednio do nieprawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych pod przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zamiast z 1994 r.,
- art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., poprzez utrzymanie w mocy wydanej na podstawie tego przepisu decyzji organu I instancji, mimo że ta decyzja została wydana przedwcześnie, tj. przed wyczerpaniem przez organ I instancji trybu postępowania legalizacyjnego określonego w art. 40 tej ustawy oraz mimo że okoliczności faktyczne istotne dla stwierdzenia zdatności przedmiotowego obiektu do użytku pozostają niewyjaśnione,
- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, mimo że niewyjaśnienie stanu faktycznego, a także stan formalny nie pozwalają na rozstrzygnięcie sprawy decyzją administracyjną,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezgromadzenie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co doprowadziło bezpośrednio do błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i w następstwie do nieprawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych pod przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zamiast z 1994 r.,
- art. 10 § 1 w związku z art. 28 i art. 61 § 4 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo nieustalenia wszystkich stron postępowania, co skutkuje pominięcie w całym postępowaniu stron z ul. [...] oraz pominięcie następców prawnych strony z ul. [...],
- art. 10 § 1 w związku z art. 28 k.p.a., poprzez niewydanie decyzji na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., co skutkuje brak czynnego udziału skarżących jako stron w ustawowym stadium postępowania legalizacyjnego określonym w tym przepisie i pozbawia prawa do odwołania się od rozstrzygnięć podejmowanych w tym stadium postępowania,
- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez: niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom na okoliczność, że przedmiotowy obiekt został zbudowany i następnie rozbudowany pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r., nieprzytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów prawa, na podstawie których organ stwierdził, że "decyzja wydana w trybie art. 42 ustawy prawo budowlane z 1974 r. wydana w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i kończąca procedurę legalizacyjną nie musi być bezwzględnie poprzedzona stosownym wnioskiem bądź zawiadomieniem inwestora czy też właściciela nieruchomości w tym przedmiocie", "stosowne pozwolenie wydawane jest w istocie z urzędu'', "bez wpływu na objętą odwołaniem decyzję jest fakt toczącego się postępowania sądowego w sprawie ze skargi Pani J. S. na postanowienie [...] WINB z dnia [...] -08-2013 r. Nr [...], znak: [...]".
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli zarzuty w stosunku do zaskarżonej decyzji wskazując, m.in., iż organ odwoławczy pominął istotną okoliczność prawną, a mianowicie, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydana na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jako kończąca proces legalizacji samowoli budowlanej, musi być poprzedzona decyzją o której mowa w art. 40 tej ustawy. W ramach tej decyzji właściwy organ bada i przesądza ostatecznie podstawy do wszczęcia procedury legalizacyjnej, w tym również ocenia występowanie przesłanek z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i ustala datę budowy obiektu. Zarzucili, iż organy wadliwie ustaliły datę budowy przedmiotowego obiektu na rok 1975. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty pozwalające skutecznie kwestionować tę datę, np. "Inwentaryzacja budynku mieszkalnego" przy ul. [...] ze stemplem o następującej treści: "Sprawdzono zgodność niniejszego planu inwentaryzacyjnego ze stanem budynku istniejącym w terenie w dniu 9.07.1980". Plan ten przedstawia nieruchomość przy ul. [...] stanowiącą w 1980 r. działkę ewidencyjną nr [...] opisaną w KW nr [...]. Plan ten jest zgodny z treścią mapy zasadniczej. W 1980 r., a więc tym bardziej w 1975 r. nieruchomość przy ul. [...] nie obejmowała jeszcze działki ewidencyjnej nr [...] opisanej w KW nr [...], na której dopiero później zbudowano przedmiotową samowolę. Skarżący stwierdzili, że sporny obiekt powstał w 1996 r. i został rozbudowany w 2009 r., na co wskazali już we wniosku z dnia 2 września 2009 r. oraz w późniejszych pismach.
J. S. i R. S. podnieśli także, że zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. została wydana w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony na podstawie postanowienia dowodowego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., które zostało wcześniej prawomocnie uchylone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.
Niezależnie jednak od powyższego wskazali, iż organ I instancji pismem z dnia 6 lipca 2010 r., znak: [...], wezwał inwestorów przedmiotowej samowoli do "usunięcia (...) braków i nieścisłości w dokumentach dostarczonych w wykonaniu postanowienia nr [...] z dnia [...] .01.2010 r.". Braki te nie zostały jednak usunięte, gdyż złożone do akt w odpowiedzi na to pismo "Oświadczenie" mgr T. W. z dnia 25 września 2010 r. stwierdzające odpowiedni stan techniczny przedmiotowego budynku nie zastępuje w postępowaniu dowodowym oceny technicznej wymaganej na podstawie przepisów techniczno-budowlanych. Zaznaczyli także, że w aktach sprawy nie ma również protokołu z oględzin przedmiotowego obiektu dokonanych przez właściwy organ przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie ani zawiadomienia inwestora o oddaniu samowolnie zbudowanego obiektu do użytku, czy też urzędowego wezwania inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, tj. brak jest dokumentów, o których mowa w zaleceniach zawartych w prawomocnej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wskazać należy, że tryb postępowania w stosunku do samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych, co do zasady zależy od daty ich powstania. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy sporny obiekt został wybudowany w sierpniu 1975 r. (oświadczenie J. B. złożone do protokołu z dnia 8 stycznia 2010 r.). J. i R. S. zapoznali się z ww. protokołem, jak również z inną dokumentacją, w której został wskazany rok 1975 (inwentaryzacja budowlana budynku gospodarczego sporządzona w kwietniu 2010 r. przez mgr. inż. bud. ląd. T. W.), podczas przeglądania akt sprawy w dniu 28 października 2010 r. oraz 30 listopada 2010 r. W piśmie z dnia 6 grudnia 2010 r. skarżący także nie zakwestionowali daty budowy spornego obiektu, zaznaczyli w nim, że " dostarczony do akt "wypis z archiwalnego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego z 1982 r." wydany w dniu 09.04.2010 r. nie obejmuje roku 1975, w którym – zgodnie z innymi dowodami – powstał przedmiotowy budynek gospodarski". W końcu także podnieść należy, iż skarżący nie podważyli ustalenia w zakresie daty budowy zawartego w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], oraz ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]. Uznać więc trzeba, z uwagi, iż na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego, okres budowy przedmiotowego obiektu nie został poddany w wątpliwość, za dostatecznie wyjaśniony.
Wobec powyższego podnieść należy, że jeżeli budowa obiektów wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub przed tym dniem zostało wszczęte w stosunku do nich postępowanie administracyjne, to na mocy art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nakaz stosowania przepisów dotychczasowych pociąga za sobą obowiązek właściwego zastosowania wyłącznie art. 37 lub art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. W zależności od wyników prowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu (art. 37 tej ustawy). Jeżeli w wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania ustalone zostanie, że dany obiekt wybudowany został niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy oraz znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, organ wydaje decyzję o nakazie rozbiórki. Jeśli zaś w sprawie wydana zostanie decyzja na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a następnie nałożone nią obowiązki zostaną wykonane i zostanie to potwierdzone przez organ nadzoru budowlanego, wówczas należy wystąpić do organu nadzoru budowlanego z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jak wynika z dyspozycji art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. "w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Sąd podziela stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności wymienione w art. 37 ustawy Prawo budowlane, obligujące do wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu. Jak ustalił bowiem organ I instancji, obiekt ten jest zgodny z obowiązującym w dacie budowy ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Rady [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1969 r., przeznaczającego przedmiotowy teren pod zabudowę mieszkaniową niską z usługami na działkach leśnych. Takie przeznaczenie terenu kontynuowane było w kolejnym planie miejscowym, tj. Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 1982 r.
Ponadto także, organ prawidłowo wywiódł, w oparciu o przedstawioną ocenę techniczną, iż brak jest w niniejszej sprawie podstaw do nałożenia obowiązku wykonania jakichkolwiek zmian lub przeróbek w celu doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy Prawo budowlane).
Wprawdzie, co zaznaczyli skarżący przedstawiona ocena techniczna została sporządzona w oparciu o uchylone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...], jednakże nie zmienia to faktu, że ona istnieje i stanowi materiał dowodowy w sprawie.
Z dokumentów złożonych do akt administracyjnych (powołana wyżej inwentaryzacja budowlana budynku gospodarczego sporządzona w kwietniu 2010 r. przez mgr. inż. bud. ląd. T. W. uzupełniona oświadczeniem z dnia 25 września 2010 r.) wynika, że roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowego budynku gospodarczego, pod względem technicznym zostały wykonane prawidłowo, zgodnie z zasadami sztuki budowlanej oraz zgodnie z przepisami prawa, oraz że obiekt spełnia wymagania przepisów techniczno - budowlanych, obowiązujących w czasie prowadzenia robót. Wody opadowe z połaci dachowej odprowadzane są rynną i rurą spustową na teren własnej działki inwestora. Obiekt jest w dobrym stanie technicznym nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia i może być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Ponadto, jak wynika z inwentaryzacji geodezyjnej przedmiotowy obiekt nie graniczy z działką skarżących położoną przy ul. [...] i jest usytuowany w odległości ponad 21 m od istniejącego na tej działce budynku gospodarczego (wybudowanego samowolnie) i około 25 m od budynku mieszkalnego. Usytuowanie takie nie narusza obowiązujących w czasie budowy przepisów techniczno-budowlanych, tj. § 20 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 26, poz. 157). Z akt sprawy nie wynika również, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, aby sporny obiekt w jakikolwiek sposób powodował pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz powodował niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia.
Wobec powyższego, skoro brak było podstaw prawnych do procedowania w oparciu o przepisy art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał, na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Formą bowiem legalizacji, w sytuacji, gdy obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego jest pozwolenie na użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania wykonanego obiektu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1186/07).
Wbrew twierdzeniu skarżących organ nadzoru budowlanego prowadząc niniejsze postępowanie legalizacyjne nie miał obowiązku poprzedzić wydania decyzji na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, decyzją wydaną na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane. Brak było bowiem podstaw, zostało to ustalone na podstawie zgromadzonej dokumentacji, do nałożenia określonych obowiązków, w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jedynie gdyby zachodziła taka konieczność, decyzja w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie musiałby być poprzedzona decyzją wydaną w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane.
Bezpodstawny wobec tego jest więc zarzut naruszenia art. 10 § 1 w związku z art. 28 k.p.a., poprzez niewydanie decyzji na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., co skutkowało brakiem czynnego udziału skarżących jako stron w ustawowym stadium postępowania legalizacyjnego określonym w tym przepisie i pozbawiło prawa do odwołania się od rozstrzygnięć podejmowanych w tym stadium postępowania.
W ocenie Sądu, także okoliczności faktyczne, co wynika z materiału dowodowego, istotne dla stwierdzenia zdatności przedmiotowego obiektu do użytkowania zostały wyjaśnione.
Należy również podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż decyzja wydana w trybie art. 42 ustawy Prawo budowlane w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego i kończąca procedurę legalizacyjną nie musi być bezwzględnie poprzedzona stosownym wnioskiem bądź zawiadomieniem inwestora czy też właściciela nieruchomości w tym przedmiocie. W postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie wskazanej ustawy stosowne pozwolenie wydawane jest w istocie z urzędu albowiem organ ma obowiązek w sposób merytoryczny zakończyć opisaną wyżej procedurę, poprzez wydanie decyzji merytorycznej. Inwestor nie może pozostawać bowiem w stanie zawieszenia, do końca nie wiedząc, czy zrealizowane przez niego zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z prawem. Ponadto, zauważyć należy, iż procedura naprawcza prowadzona w trybie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązku przeprowadzenia przed udzieleniem pozwolenia na użytkowanie kontroli w terenie dotyczącej zgodności wykonanego obiektu z wymogami prawa.
Trzeba także zaznaczyć, na co słusznie wskazał organ odwoławczego, iż bez wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia był fakt toczącego się postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania kserokopii inwentaryzacji budowlanej budynku gospodarczego M. i J. B. usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W żadnym to bowiem stopniu, nie wpłynęło na sytuację strony skarżącej. Fakt nie otrzymania kserokopii inwentaryzacji budowlanej, nie spowodował, iż J. i R. S. nie znali jej treści, wręcz przeciwnie, zaznajomili się z nią podczas przeglądania akt sprawy w dniu 28 października 2010 r. oraz 30 listopada 2010 r., co więcej powołują się na nią w piśmie z dnia 6 grudnia 2010 r.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 w związku z art. 28 i art. 61 § 4 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji mimo nieustalenia wszystkich stron postępowania, co skutkuje pominięcie w całym postępowaniu stron z ul. [...] oraz pominięcie następców prawnych strony z ul. [...]. Pominięcie bowiem osób, które ewentualnie winny być stronami postępowania administracyjnego stanowi przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże ze stosownym wnioskiem do organu winna wystąpić osoba pominięta.
Reasumując, kontrolowane rozstrzygnięcia zapadły zgodnie z prawem materialnym oraz z poszanowaniem zasad określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., uzasadnienie zaś rozstrzygnięć spełnia wymogi z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło