VII SA/Wa 659/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego [...] S.A. Zakład Linii Kolejowych w [...] kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 81c ust. 2 i art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) nałożył na zarządcę [...] S.A. [...] w [...] obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej dwóch biegów schodowych znajdujących się na działce nr ewid. [...] należącej do terenów zamkniętych, prowadzących z wiaduktu drogowego na perony nr 2 i 3 dworca [...], w terminie do 15 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż po przeprowadzeniu w dniu [...] kwietnia 2011 r. czynności kontrolnych schodów prowadzących z wiaduktu drogowego w ciągu ulicy [...] w [...] na perony dworca w [...], stwierdził widoczną korozję elementów nośnych schodów i obramowań stopnic. Biorąc pod uwagę te ustalenia, powziął wątpliwości co do stanu technicznego schodów i na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej ww. schodów. Wskazał jednocześnie, że działka, na której znajdują się schody ma status obszaru kolejowego w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), dalej: u.t.k. Dodatkowo ww. działka, zgodnie z decyzją Nr 45 Ministra Infrastruktury z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz. Urz. MI z 2009 r. Nr 14, poz. 51), należy do terenów zamkniętych. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Spółka Akcyjna [...] z siedzibą w [...],[...] w [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie [...] WINB w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie nie ma sporu co do zasadności nałożenia obowiązku sporządzenia oceny technicznej, spór dotyczy natomiast podmiotu zobowiązanego do jego wykonania. Rozważając tę kwestię organ odwoławczy wskazał, iż adresatem postanowień przewidzianych w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Zgodnie z informacją Starosty [...], działka nr ewid. [...] w [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. Stosownie do treści art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dla nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, prawa właścicielskie wykonuje użytkownik wieczysty. Oznacza to, że przedsiębiorstwo [...] S.A. jest w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego właścicielem nieruchomości, na której położony jest objęty nakazem obiekt budowlany. Z mocy art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), [...] S.A. wstępują w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, definiowanymi art. 4 pkt 2 u.t.k. Na działce nr ewid. [...], obręb [...][...], został zlokalizowany wiadukt drogowy należący do ciągu ulicy [...] w [...] (drogi powiatowej Nr [...]) oraz dwa biegi schodowe spełniające rolę zejścia publicznego z chodnika ulicy Nakielskiej na perony nr 2 i 3 dworca [...] . Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, aby przedmiotowy wiadukt (zejścia na perony) stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności. Stan własności obiektu budowlanego (nieruchomości, na której jest zlokalizowany) nie przesądza jednak o podmiocie zobowiązanym za utrzymanie tego obiektu. W przypadku dróg publicznych podmiot odpowiedzialny za utrzymanie został jednoznacznie wskazany w przepisie prawa rangi ustawy. Zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, do zarządcy drogi należy m.in. utrzymywanie drogowych obiektów inżynierskich (wiaduktu) i innych urządzeń związanych z drogą. Powyższe nie przesądza jednak o tym, że utrzymanie zejść publicznych z chodnika ulicy [...] na perony dworca [...] w [...] należy do zarządcy drogi publicznej. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260), dalej: u.d.p., utrzymywanie zjazdów należy do właścicieli lub użytkowników gruntów przyległych do drogi. Analogicznie, utrzymywanie dwóch biegów schodowych spełniających rolę zejść publicznych z chodnika ulicy [...] na perony dworca [...] należy do zarządzającego działką nr ewid. [...], a więc do [...] S.A. [...] w [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. wniosło [...] S.A. w Warszawie, [...] w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2030/11, oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. wniosło [...] S.A. w [...][...] w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1474/12 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 190 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy związany jest wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. W tym sensie orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może pośrednio wiązać sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, co do oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1474/12 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2030/11 oddajający skargę [...] S.A. z siedzibą w [...],[...] w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie błędnie ustalono stan faktyczny poprzez przyjęcie, że właścicielem (zarządcą) przedmiotowych schodów w rozumieniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jest [...] S.A. [...] w [...], na skutek czego zastosowano niewłaściwe przepisy prawa materialnego i dokonano błędnej ich wykładni. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zgodnie z art. 4 pkt 12 i 13 u.d.p. wiadukt drogowy jest obiektem mostowym – budowlą przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, drogowym obiektem inżynierskim, który zgodnie z art. 4 pkt 2 u.d.p. jest jednym z elementów definiujących drogę. Jak wynika z materiałów sprawy przedmiotowe schody (biegi schodowe), są funkcjonalnie związane z wiaduktem i podlegają przepisom Rozdziału 5 (§ 128–135) rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000 r. Nr 63, poz. 735 ze zm.) oraz § 45 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430 ze zm.). Zatem błędnie przyjęto, że w niniejszej sprawie przez analogię ma zastosowanie art. 30 u.d.p. (dotyczący utrzymania zjazdów), (...)." Wyjaśnił również, że schody jako takie nie są samodzielnym obiektem budowlanym, mogą więc być jedynie zakwalifikowane jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W tym przypadku, schody, których dotyczą wydane postanowienia, są urządzeniem budowlanym związanym z wiaduktem drogowym, zatem adresatem obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego powinien być zarządca drogi, do której należy wiadukt. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy obu instancji błędnie przyjęły, że właścicielem (zarządcą) przedmiotowych schodów w rozumieniu art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jest [...] S.A. [...] w [...] i w konsekwencji wadliwie wskazano adresata postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż działanie organów w obu instancjach naruszyło przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w związku z czym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.