VII SA/Wa 67/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-07
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Mirosław Montowski, Jadwiga Smołucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może obciążyć następców prawnych właściciela pojazdu kosztami związanymi z jego usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że koszty te ponosi właściciel pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może obciążyć następców prawnych właściciela pojazdu kosztami związanymi z jego usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, ponieważ przepis ten upoważnia do wydania decyzji wyłącznie wobec właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia, a nie jego następców prawnych. Brak jest również podstaw do stosowania tego przepisu w drodze analogii. Sprawy te powinny być regulowane w prawie cywilnym i należeć do kognicji sądów powszechnych. Ponadto, po uprawomocnieniu się orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, powiat staje się jego właścicielem, co wyklucza obciążanie innych osób kosztami poniesionymi po tej dacie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Starosty zobowiązującą spadkobierców zmarłego właściciela pojazdu do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem pojazdu. Pojazd został usunięty w 2001 r. z powodu braku ubezpieczenia. Właściciel zmarł w 2006 r., a jego spadkobiercy zostali powiadomieni o usunięciu pojazdu w 2010 r. Następnie orzeczono przepadek pojazdu na rzecz powiatu. Starosta wydał decyzję obciążającą spadkobierców kosztami, które następnie utrzymało SKO. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów o przedawnieniu i niezastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. S. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski, sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. znak [...] w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów poniesionych w związku z usunięciem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz R. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi R. S. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "SKO", "organ odwoławczy") nr [...] z [...] października 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "starosta", "organ I instancji") z [...] grudnia 2015 r. nr [...], zobowiązującą do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem pojazdu.
Zaskarżone rozstrzygnięcie SKO zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
[...] sierpnia 2001 r. pojazd marki FS [...] – [...] o numerze rejestracyjnym [...], nr VIN: [...] został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji Komendy Powiatowej Policji dla Powiatu [...] w S., w związku z nieokazaniem przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia (art 130a ust 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Pojazd został umieszczony na parkingu strzeżonym w G.. Pojazd w dniu wydania dyspozycji stanowił własność J. S., który zmarł 20 listopada 2006 r. Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. sygn. Akt [...] stwierdził nabycie spadku po J. S. przez dzieci zmarłego: E. C., B. S. oraz R. S..
Pismem z dnia 11 lutego 2010 r. Komenda Powiatowa Policji w S. powiadomiła E. C., B. S. oraz R. S., jako następców prawnych właściciela pojazdu, o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu oraz o możliwości odebrania pojazdu z parkingu po uiszczeniu opłaty za jego usunięcie i przechowywanie. Zostali oni również pouczeni o konsekwencjach nieodebrania pojazdu z parkingu. Korespondencja została dostarczona stronom 15 i 16 lutego 2010 r.
Działając na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, 8 kwietnia 2011 r. Powiat [...] wystąpił do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Postanowieniem z [...] lutego 2013 r. sygn. Akt [...] Sąd Rejonowy w P. orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Orzeczenie stało się prawomocne 20 marca 2013 r.
Z uwagi na stan zużycia pojazdu w niewystarczający sposób zapewniający ochronę środowiska oraz bezpieczeństwo i znikomą wartość użytkową, na podstawie opinii uprawnionego rzeczoznawcy pojazd został uznany za niekwalifikujący się do naprawy i podlegający wycofaniu z eksploatacji bez prawa dalszej rejestracji. Na podstawie protokołu komisji do spraw oceny przydatności ruchomości nabytych w drodze orzeczeń sądowych, Starosta [...] wydal Zarządzenie Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. o przeznaczeniu pojazdu do likwidacji poprzez przekazanie do uprawnionej stacji demontażu pojazdów. Stacja demontażu pojazdów [...] maja 2013 r. wydała zaświadczenie Nr [...] o demontażu pojazdu.
25 września 2013 r., po zakończeniu procedury likwidacji pojazdu, Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie obciążenia właściciela pojazdu kosztami związanym z usuwaniem przechowywaniem, oszacowaniem oraz jego zniszczeniem. O wszczęciu postępowania zawiadomieni zostali i E. C., B. S. oraz R. S..
Decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r. znak [...] Starosta [...] zobowiązał solidarnie E. C., B. S. i R. S. do zapłaty 7.183,38 zł. Organ I instancji ustalił, że koszty usunięcia pojazdu oraz jego przechowywania na parkingu strzeżonym w G. wyniosły - 6.888,00 zł. Wysokość tych kosztów została ustalona na podstawie faktury VAT Nr [...] wystawionej przez właściciela parkingu z którym Powiat [...] ma podpisaną umowę na usuwanie oraz przechowywanie pojazdów. Koszty oszacowania wartości pojazdu przez biegłego rzeczoznawcę wyniosły - 159,90 zł. Wysokość tych kosztów została ustalona na podstawie faktury VAT Nr [...] wystawionej przez rzeczoznawcę samochodowego – J. P.. Koszty likwidacji pojazdu wyniosły - 135,48 zł, a na wydatki te złożyły się koszty ubezpieczenia pojazdu.
E. C., B. S. oraz R. S. wnieśli odwołanie od decyzji Starosty [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r. Skarżący podnieśli, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających sprzedaż pojazdu J. S. przez J. K..
Po rozpoznaniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] maja 2014 r. znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r.
E. C. i R. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2014 r. znak [...].
Wyrokiem z 17 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2014 r. znak [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że organy administracji nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, gdyż z akt postępowania administracyjnego wynikało, że właścicielem pojazdu usuniętego z drogi był J. K., a nie J. S..
Decyzją z [...] października 2015 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło w całości decyzję Starosty [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Starosta [...] decyzją nr [...] z [...] grudnia 2015 r., na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 130a ust 10h i 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r., poz. 1137 z późn. zm.), zobowiązał solidarnie E. C., B. S. i R. S. do zapłaty 7.183,38 zł tytułem kosztów poniesionych w związku z usunięciem pojazdu z drogi, przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem pojazdu marki FS [...] o numerze rejestracyjnym [...], nr VIN: [...]. Organ I instancji wyjaśnił, że w art. 130a ust 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym starosta został zobligowany do wydania decyzji nakładającej na właściciela pojazdu obowiązek zapłaty kosztów powstałych w związku z procedurą przepadku pojazdu. Poprzez pojęcie "kosztów" użyte w tym przepisie w ocenie organu należało rozumieć realnie poniesione wydatki, których wysokość została udokumentowana stosownymi dowodami. Decyzja ma na celu zrekompensowanie strat poniesionych przez Powiat w związku z przepadkiem pojazdu. Tak więc jeżeli powstałe koszty zostały w jakikolwiek sposób zrekompensowane, zwrócone lub pomniejszone, to taka rekompensata, zwrot lub pomniejszenie powinno zostać uwzględnione z korzyścią dla właściciela pojazdu. Starosta zwrócił uwagę, że przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy zarówno organ odwoławczy jak i sąd administracyjny nie zakwestionowały ustaleń faktycznych dotyczących łącznej wysokości kosztów związanych z usunięciem z drogi, przechowywaniem, oszacowaniem oraz zniszczeniem pojazdu, wobec czego należało uznać, że w tym zakresie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez starostę w sposób prawidłowy. W kwestii ustalenia właściciela pojazdu organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 8 kwietnia 2011 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w P. z wnioskiem o orzeczenia przepadku pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Jako uczestnicy tego postępowania wskazani zostali E. C., R. S. oraz B. S.. Postępowanie to toczyło się pod sygn. Akt [...]. Sąd Rejonowy w P. wezwał także do udziału w sprawie J. K., z uwagi na to, iż pojazd był na niego zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w P.. Postępowanie to zostało umorzone na wniosek Powiatu [...], gdyż w ocenie powiatu konieczne było wyjaśnienie przez Policję kto jest właścicielem pojazdu. Według Policji za właściciela pojazdu uznać należało J. K.. Wnioskiem z 2 listopada 2011 r Powiat [...] wystąpił ponownie do Sądu Rejonowego w P. o orzeczenie przepadku pojazdu. Tym razem jako uczestnicy postępowania wskazani zostali: J. K., E. C., R. S. oraz B. S.. Postępowanie toczyło się pod sygn. Akt [...]. W ramach tęgo postępowania uczestnik J. K. złożył obszerne wyjaśnienia, z których wynikało, że zbył pojazd na rzecz J. S., a umowa została złożona m. in. w oddziale PZU w P.. Sąd Rejonowy w P. zwrócił się do Inspektoratu PZU w P. z prośbą o nadesłanie umowy sprzedaży pojazdu (protokół rozprawy z 10 stycznia 2012 r.). Przy piśmie z 2 lutego 2012 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny przesłał Sądowi Rejonowemu w P. kopię umowy sprzedaży pojazdu marki [...] o nr rej. [...] z [...] września 2000 r. Z treści tego dokumentu wynika, że J. S. nabył pojazd od J. K. za 600 złotych. Starosta wskazał, że ani sąd, ani którykolwiek z uczestników postępowania nie kwestionowali mocy dowodowej tego dokumentu, wobec czego sąd uznał, że właścicielem pojazdu był J.S. i orzekł przepadek pojazdu na rzecz powiatu. Orzeczenie stało się prawomocne - nie zostało zaskarżone przez żadnego z uczestników. Organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy pozyskał z akt sprawy o sygn. [...] dokumenty niezbędne do ustalenia właściciela pojazdu, w tym w szczególności umowę sprzedaży pojazdu. Dokumenty te zostały włączone do akt postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ wskazał, że strony postępowania co najmniej od 26 marca 2014 r. zdawały sobie sprawę z istnienia takiego dokumentu. Organ pierwszej instancji, powołując się na treść art. 365 § 1 k.p.c. oraz poglądy doktryny i orzecznictwa, uznał, że jest związany ustaleniami Sądu Rejonowego w P., w tym także odnośnie ustalenia właściciela pojazdu usuniętego z drogi. Według organu nie jest możliwe prowadzenie przez niego jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie, a zwłaszcza czynienie ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym przyjętym przez sąd rejonowy. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż sąd w sprawie o orzeczenie przepadku pojazdu bada, czy zostały spełnione przesłanki dla wydanie takiego orzeczenia, a więc także to czy o usunięciu pojazdu został powiadomiony jego właściciel (osoba uprawniona do odbioru pojazdu z parkingu). Sąd Rejonowy w P. ustalił, że właścicielem pojazdu w chwili jego usunięcia z drogi był J. S.. Okoliczność ta miała istotne znacznie dla sprawy, gdyż bez poczynienia ustaleń w tym zakresie Sąd Rejonowy nie mógłby orzec przepadku. Następcy prawni J. S. byli uczestnikami postępowania, otrzymali postanowienie sądu rejonowego i w stosowanym czasie nie zaskarżyli go. W ocenie starosty niedopuszczalnym było, aby organ w sposób odmienny ocenił okoliczności, które stanowią element prawomocnego rozstrzygnięcia. Starosta wyjaśnił też, że w decyzji rozstrzygnięto o kosztach usunięcia pojazdu oraz jego przechowywania na parkingu strzeżonym za okres od 4 września 2010 r. do 14 maja 2013 r., ponieważ od tej pierwszej daty powiaty przejęły zadania związane z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów, zaś koszty powstałe przed tym dniem ponosi Skarb Państwa.
Po rozpoznaniu odwołań R. S. i E. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] października 2018 r. utrzymało w całości decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO wskazało na wiążącą ocenę zawartą w wyroku WSA w Warszawie, że postępowanie do 11 lutego 2010 r. (tj. do czasu powiadomienia następców prawnych J. S.) było dotknięte wadami proceduralnymi. Z tego według organu odwoławczego należało wyprowadzić wniosek, po pierwsze, iż sąd nie dostrzegł w postępowaniu toczącym się po wskazanej dacie naruszeń tego rodzaju, po drugie, że naruszenia te miały związek z niepowiadomieniem następców prawnych. Organ odwoławczy stwierdził, że starosta rozpoznając sprawę ponownie w pełni zrealizował wytyczne sądu, wyjaśniając sprawę braku podstaw do uczestnictwa w sprawie J. K.. Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy administracyjnej było jedynie ustalenie wysokości należnej opłaty od podmiotów ustalonych w odrębnych postępowaniach sądowych, których wyniki wiążą organy administracji rozpoznające tę sprawę. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowo ustalenie tej opłaty jest zawarte w określonych w decyzji ramach czasowych, tj. od 4 września 2010 r. do 14 maja 2013 r. Organ odwoławczy stwierdził, że od 11 lutego 2010 r. czynności toczyły się z udziałem wszystkich adresatów zaskarżonej decyzji, którzy byli informowaniu o przebiegu sprawy i możliwości podejmowania określonych czynności procesowych. Podobnie było w toku postępowań sądowych, mających na celu zarówno orzeczenie przepadku pojazdu, jak i ustalenie następstwa prawnego przez stwierdzenie nabycia spadku po J. S.. Z akt wynika, że strony brały w tych postępowaniach czynny udział i nie zaskarżyły żadnego z zapadłych orzeczeń. Organ odwoławczy uznał, że zawarty w odwołaniach zarzut, iż spadkobiercy nie byli osobami uprawnionymi do odbioru powiadomień o usunięciu pojazdu z drogi i w związku z tym nie są obecnie zobowiązani do ponoszenia kosztów powstałych w wyniku usunięcia pojazdu z drogi, oparty jest na nieuprawnionej interpretacji art. 922 § 2 i następnych Kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy powołał się na treść art. 922. § 1 k.c., art. 924 k.c., art. 925 k.c., art. 926 k.c., art. 931 § 1 k.c., art. 1012 k.c., art. 1015 k.c. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący podnosili, iż Starosta [...] uznał, że do spadku po zmarłym J. S. należą prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wbrew treści art. 922 § 2 k.c. Tymczasem według organu odwoławczego przedmiotem sprawy nie są zobowiązania zmarłego w 2006 r. J. S., lecz rzecz - stanowiący część masy spadkowej samochód. Organ zwrócił uwagę, że w ocenie skarżących brzmienie art. 130a ust 1 i art. 130a ust 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym wyklucza możliwość obciążania ich jako spadkobierców właściciela pojazdu kosztami jego przechowywania i likwidacji, skoro koszty te obciążają jedynie tego właściciela a nie jego spadkobierców. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż niezależnie od poglądów wyrażonych przez skarżących, odziedziczyli oni ten samochód z chwilą otwarcia spadku (tj. z datą śmieci ojca), a także prawa i obowiązki z nim związane, chociaż ustalenie tej kwestii nastąpiło dopiero [...] sierpnia 2012 r. w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Natomiast postanowienie sądu orzekające przepadek pojazdu na rzecz powiatu nastąpiło po tej dacie, bo [...] lutego 2013 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i spadek nie został odrzucony. Organ zwrócił uwagę, że w postępowaniu administracyjnym nie chodzi też o prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym po zmarłym, lecz o prawa i obowiązki związane z rzeczą, której własność przeszła na skarżących w drodze spadkobrania, co do której rozstrzygnięcia zapadały już po ustaleniu ich następstwa prawnego. Zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do powoływania się przez skarżących na przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązujące przed 4 września 2010 r., skoro zostały one uznane za niekonstytucyjne. Nowelizując ustawę Prawo o ruchu drogowym ustawodawca wprowadził przepisy intertemporalne, z których wynika ogólna zasada zastosowania nowych przepisów także do pojazdów, które zostały usunięte przed 4 września 2010 r., a wobec których nie została wydana decyzja naczelnika urzędu skarbowego o przepadku na rzecz Skarbu Państwa. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący zostali obciążeni tylko tymi kosztami, które powstały od 4 września 2010 r do chwil likwidacji pojazdu, albowiem dopiero w tym dniu wszedł w życie przepis prawa, który pozwalał na obciążenie kosztami likwidacji pojazdu jego właściciela. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 922 k.c. organ odwoławczy wyjaśnił, że koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi oraz jego przechowywaniem i likwidacją nie mają charakteru należności publicznoprawnej, a z pewnością nie są należnością podatkową. Organ wskazał także, że w związku z procedurą przepadku pojazdu powiat zmuszony był do przyjęcia na siebie wielu zobowiązań, które nie powstałyby, gdyby właściciel pojazdu zachował się prawidłowo. W istocie rzeczy powiat poniósł więc koszty związane z rzeczą należącą do J. S., a od chwili jego śmierci stanowiącą własność jego spadkobierców. W ocenie SKO tego typu koszty nie są ściśle związane z osobą J. S., a ze składnikiem jego majątku. Tym samym skoro ten składnik majątku stał się własnością innych osób to na osoby te przechodzą także obciążenia związane z tą rzeczą. W ocenie organu odwoławczego tego typu koszty mają charakter cywilnoprawny, nawet jeżeli obowiązek ich zapłaty wynika z decyzji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 70 § 1 w zw. z art. 2 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych organ odwoławczy wskazał, że zasady przedawnienia roszczeń o zwrot poniesionych wydatków zostały uregulowane odrębnie w art. 130a ust 10 k i 10 l ustawy Prawo o ruchu drogowym. W konkluzji organ odwoławczy uznał, że E. C., B. S. oraz R. S., jako następcy prawni właściciela pojazdu, od daty otwarcia spadku jako właściciele tego pojazdu, są zobowiązani do pokrycia kosztów powstałych w związku z usunięciem i przechowywaniem pojazdu na parkingu strzeżonym od 4 września 2010 r. do dnia jego demontażu.
We wniesionej do sądu wojewódzkiego skardze na decyzję SKO nr [...] z [...] października 2018 r. skarżący zakwestionował w całości to rozstrzygnięcie i zarzucił mu naruszenie następujących przepisów:
1. art. 70 § 1 w zw. z art. 2 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa i w zw. z art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych poprzez ich niezastosowanie w sprawie i uznanie, że nie upłynął termin przedawnienia poprzez błędne przyjęcie, że zasady przedawnienia roszczeń o zwrot poniesionych wydatków zostały uregulowane odrębnie, a mianowicie w art. 130a ust. 10 k i 10l ustawy Prawo o ruchu drogowym,
2. art. 5 ustawy Kodeks cywilny poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy perspektywa aż kilkunastu lat (licząc od dnia zdarzenia tj. 14 sierpnia 2001 roku – usunięcie pojazdu z drogi) dała podstawę do zastosowania przez Starostę [...] przepisów prawa materialnego i wydania w stosunku do skarżącego i jego rodzeństwa decyzji zobowiązującej do zapłaty kwoty 7 183,38 zł tytułem kosztów poniesionych w związku z usunięciem, przechowywaniem, pojazdu marki FS Lublin - Żuk o nr rej. [...], co uznać należy za równie szkodliwe, tak dla interesów budżetu starostwa jak przede wszystkim skarżącego i jego rodzeństwa; skarżący wraz z rodzeństwem stali się stroną w sprawie na skutek dziedziczenia po zmarłym 20 listopada 2006 r. J. S., którego nie znali, który nawet na nich nie łożył.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ została wydana z uchybieniem art. 130a ust 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d."), który stanowił materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia. Powołany przepis stanowi, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i, a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Z treści art. 130a ust 10h p.r.d. nie można natomiast wyprowadzić legitymacji starosty do wydania decyzji w sprawie obciążenia kosztami, o których mowa w tym przepisie, następców prawnych osoby, która była właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Organ administracji nie może bowiem bez wyraźnego upoważnienia ustawowego nakładać decyzją obowiązków na inne podmioty. Organy państwowe mogą działać wyłącznie na podstawie upoważnienia przewidzianego w prawie. Na podstawie omawianego przepisu starosta został upoważniony przez ustawodawcę do wydania decyzji o zapłacie kosztów usuwania, przechowywania, oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdu wyłącznie wobec właściciela pojazdu, przy czym stan władania ocenia się na dzień wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a nie na dzień orzekania w tym zakresie. (por. wyrok WSA w Warszawie z 20.12.2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 572/17).
Brak regulacji prawnej upoważniającej organ państwowy do podjęcia danego działania należy uznać za równoznaczny z zakazem tego działania (tak wyrok NSA z 16 września 2009 r., II FSK 562/08). Wynikająca z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zasada, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa oraz powiązana z nią zasada przewidziana w art. 6 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, nie pozwala na zastosowanie art. 130a ust 10h p.r.d. w drodze analogii do następców prawnych osoby, która była właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, celem rozliczenia kosztów związanych z pojazdem usuniętym z drogi w trybie art. 130a p.r.d.
Brak unormowań administracyjnoprawnych w zakresie ponoszenia kosztów usuwania, przechowywania, oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a p.r.d., w przypadku śmierci osoby, która była właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, czyni sprawy rozliczeń pomiędzy powiatem, który poniósł te koszty, a następcami prawnymi właściciela pojazdu, sprawami regulowanymi w prawie cywilnym, należącymi do wyłącznej kognicji sądów powszechnych.
Ponadto należy też zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że z treści art. 130a ust 10h p.r.d. wynika, iż wprawdzie koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, to jednak określenie "zakończenia postępowania" odnosi się do postępowania o stwierdzenie przepadku samochodu na rzecz powiatu. Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu cywilnego o przepadku właścicielem pojazdu staje się bowiem powiat i nie ma już podstaw do obciążania kosztami osoby nie będącej już właścicielem pojazdu. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.04.2018 r. sygn. akt I OSK 2331/17; uchwała NSA z 13.04.2015 r. sygn. akt I OPS 4/14). W rozpoznawanej sprawie skarżący oprócz kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu, powstałych przed datą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku samochodu na rzecz powiatu, został obciążony także kosztami przechowywania, oszacowania i złomowania pojazdu po tej dacie. Skoro od daty uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku właścicielem samochodu był powiat, brak było podstaw do obciążania po tej dacie innych osób kosztami związanymi z tym pojazdem .
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi – 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło