VII SA/Wa 670/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Augustyniak –Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017r. w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek K. K. o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 860,00 złotych miesięcznie. Posiada współwłasność domu o pow. 80 m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 3,65 ha. Podała, że nieruchomość obrabia syn i pobiera dopłaty. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych. Do ponoszonych wydatków zaliczyła: opłaty za prąd, wodę, gaz, telefon, dojazdy, leki 400 -500 złotych miesięcznie, zakup opału na sezon 3000 złotych. Pozostałą kwotę jaka pozostaje jej z uzyskiwanego dochodu podała, że przeznacza na zakup wyżywienia. Do wniosku załączyła potwierdzenie otrzymanego świadczenia z ZUS za miesiąc kwiecień 2017r. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017r. starszy referendarz sądowy odmówił K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Starszy referendarz sądowy uznał, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. W uzasadnieniu wniosku orzekający wskazał, że przy ocenie wniosku nie można pominąć, faktu, że wnioskodawczyni posiada współwłasność nieruchomości rolnej o pow. 3,65 ha. W związku z tym posiada możliwość uzyskiwania dochodu lub czerpania pożytków. Powyższego zapatrywania nie zmienia okoliczność, że to syn skarżącej korzysta z działki, uprawia ją i uzyskuje dopłaty. Fakt ten zobowiązuje zatem syna do udzielenia pomocy finansowej matce. Referendarz wskazał, że dla oceny przesłanek prawa pomocy istotne są informacje o sytuacji materialnej i finansowej syna, który pozostaje ze skarżącej w relacji alimentacyjnych. Podkreślił, że w złożonym wniosku wnioskodawczyni ogólnikowo podała, że "syn korzysta z działki, obrabia i pobiera dopłaty". Nie podała przy tym żadnych informacji dotyczącej sytuacji finansowej i materialnej syna. Nie wskazała także wysokości otrzymywanych dopłat oraz dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnych. Mając powyższe na uwadze referendarz stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała we wniosku, czy z pomocą syna nie byłaby w stanie ponosić kosztów sądowych w sprawie. Od powyższego postanowienia sprzeciw wniosła K. K. Uzasadniając sprzeciw wnioskodawczyni podniosła, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ uzyskiwane dochody ze świadczenia rentowego miesięcznie wynoszą 860,00 złotych. Oświadczyła, że to jest jej cały dochód. Utrzymuje się sama i mieszka sama. Żyje bardzo skromnie i nie stać ją na pokrycie jakichkolwiek nawet niskich kosztów postępowania. Podała, że w ciągu roku przeznacza ok. 4000 złotych na węgiel i opał oraz ok. 500 złotych na stałe wydatki i zobowiązania. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie zatem z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369) – zwanej dalej p.p.s.a, rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że skarżąca wprawdzie uzyskuje niewielkie świadczenie rentowe w wysokości 860,00 złotych miesięcznie i fakt ten nie jest kwestionowany, jednakże przy ocenie wniosku nie można pominąć faktu, iż posiada ona współwłasność nieruchomości rolnej o pow. 3,65 ha, z którego posiada możliwość uzyskiwania dochodu lub czerpania pożytków. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 ). Stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Ponadto sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (zob. postanowienie NSA z 16 lutego 2015 r., II FZ 53/15 i przywołane tam orzeczenia). Powyższego poglądu nie zmienia okoliczność, że to syn wnioskodawczyni korzysta z działki, uprawia ją i uzyskuje dopłaty. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że dla oceny przesłanek prawa pomocy istotne są informacje o sytuacji materialnej i finansowej syna, który pozostaje ze skarżącą w relacji powinności alimentacyjnych. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że wnioskodawczyni w piśmie z dnia 12 kwietnia 2017r. została pouczona jakie informacje powinny być zawarte we wniosku o prawo pomocy, a których w sprawie nie podała. Co istotne informacji tych wnioskodawczyni nie udzieliła również w sprzeciwie od postanowienia z dnia 21 czerwca 2017r. pomimo, że po otrzymaniu odpisu postanowienia winna mieć świadomość, że to właśnie niewyjaśnienie podnoszonych kwestii skutkowało odmową uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku. W świetle powyższego wnioskodawczyni nie wykazała, że z pomocą syna nie byłaby w stanie ponosić kosztów sądowych w sprawie. Wobec powyższego Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w orzeczeniu starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017r. Wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający okoliczności przemawiających za przyznaniem jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, wobec czego brak było podstaw do zmiany tego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.