VII SA/Wa 674/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, sędzia WSA Ewa Machlejd, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Bi. K., M. C. i T. C. na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz B. K. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, na rzecz T. C. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz M. C. kwotę 100 zł (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. K., T. C. oraz M. C. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Warszawie wydał w dniu [...] listopada 2014r. decyzję - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2014r. W uzasadnieniu organ wskazał, że B. K., T. C. oraz M. C., złożyli prośbę o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Warszawie wydał w dniu [...] listopada 2014r. decyzję znak [...]. Uzasadniając wniosek podnosili, iż do uchybienia terminu doszło w następstwie nieprawidłowego doręczenia skarżonych decyzji, tj. za pośrednictwem J. D., która nie jest domownikiem wnioskodawców ani ich sąsiadem, czy też dozorcą, lecz pracownikiem mieszczącej się po sąsiedzku kancelarii prawnej. Po rozpoznaniu wniosku organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że J. D. odbierała wszystkie pisma adresowane do wnoszących o przywrócenie terminu, przy czym kwitując odbiór tych pism stemplowała druki zwrotnych potwierdzeń odbioru pieczęcią podłużną Kancelarii Prawnej C. oraz opatrywała je adnotacją pracownik. Z danych zawartych na zwrotnych potwierdzeniach odbioru wynika, iż J. D. jest pracownikiem Kancelarii Prawnej C. z siedzibą w[...] [...], który to adres skarżący wykazali jako adres zamieszkania. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociaż lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku, gdy składając wniosek, strona wskazuje, iż jej miejsce zamieszkania jest tożsame z miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, to doręczenie korespondencji pracownikowi osoby fizycznej czynnej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej jest skutecznym doręczeniem zastępczym, równoznacznym z doręczeniem domownikowi, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Stosownie do pouczenia zwartego w ww. postanowieniu B. K., T. C. oraz M. C. wnieśli zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r. na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), art. 205a ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo Lotnicze (Dz. U. z 2013r.; poz. 1393), po rozpoznaniu zażalenia B. K., T. C. oraz M. C. na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] grudnia 2014r. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że w zażaleniu skarżący podnosili, iż J. D. jako osoba zatrudniona przez T. C., w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (działalność prawnicza), prowadzonej pod adresem tożsamym z adresem zamieszkania mocodawców (pl. [...] (...) nie jest i nie może być uznana jedną z osób wskazanych w art. 43 K.p.a., którym można doręczyć pismo w ramach tzw. "doręczenia zastępczego". Osoba ta nie przekazała skarżącym decyzji znak [...] i powzięli o niej wiadomość dopiero w dniu 2 grudnia 2014r., natomiast zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru pisma, zostało ono doręczone w dniu 17 listopada 2014r. Licząc od tej daty termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 1 grudnia 2014r. W ocenie skarżących uprawdopodobnili, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez ich winy. Organ przytoczył przepisy mające w sprawie zastosowanie i wskazał, że zgodnie z treścią art. 43 K.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Zgodnie z treścią art. 58 K.p.a., W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 59 § 1 K.p.a., o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Stosownie do treści art. 144 K.p.a., w sprawach nieuregulowanych w przepisach z art. 141 - 144 do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zdaniem organu nie można uznać, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez winy skarżących. Wszystkie pisma w postępowaniu I instancji (łącznie pięć) były doręczane na adres przy pl. [...] W. oraz odbierane przez J. D.. Zwrotne potwierdzenia odbioru opatrzone były podpisem "J. D." oraz pieczęcią "Kancelaria Prawna C.". Zatem skarżący zdawali sobie sprawę z faktu, w jaki sposób dochodzi do doręczania pism i godzili się na to oraz akceptowali to, przyjmując czynny udział w toczącym się postępowaniu. Na żadnym etapie postępowania I instancji strony nie sygnalizowały organowi problemów z doręczaniem pism, wobec czego organ nie miał możliwości reagowania. W sytuacji gdy strony zamieszkują i pod tym samym adresem pod którym prowadzą działalność gospodarczą, a nadto akceptują odbiór pism osobistych przez pracowników zatrudnionych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej to organ nie ma możliwości korekty sposobu doręczania pism. W szczególności gdy doręczenie jest dokonywane przez wyznaczonego operatora pocztowego na mocy art. 46 ust. 2 ustawy Prawo pocztowe. Skarżący mogli poinformować J. D., że nie ma uprawnienia do odbioru pism skierowanych do nich w ich sprawach osobistych, jednakże z nieznanych przyczyn nie uczynili tego, Strony zdawały sobie sprawę z ważności prawidłowego obiegu pism (w szczególności urzędowych oraz sądowych, w tym procesowych) zarówno w prowadzeniu działalności prawniczej jak i innej, związanej z kontaktami z organami administracji i sądami. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że J. D. nie przekazała im decyzji znak ULC- [...] w terminie umożliwiającym wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast takie uprawdopodobnienie jest warunkiem przywrócenia przez organ terminu w trybie art. 58 § 1 Kpa. B. K., T. C. oraz małoletni M. C.i wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2015 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 58 k.p.a., poprzez brak przywrócenia terminu mimo, iż strony uchybiły terminowi bez własnej winy oraz uznanie, iż dla przywrócenia terminu konieczne jest udowodnienie przez stronę okoliczności wyłączające jej winę w uchybieniu terminu, a nie jest wystarczające uprawdopodobnienie, - art. 43 kpa poprzez uznanie, iż doszło do skutecznego doręczenia zastępczego przez doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi za pokwitowaniem, który podjął się przekazania pisma adresatowi. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...].11.2014 r. Jednocześnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której została wydana wskazana decyzja. Przedmiotowa sprawa związana była z prywatnym lotem T. C., B. K. oraz małoletniego M. C. Nie był on związany z działalnością gospodarczą prowadzoną przez T. C. Natomiast B. K. nie prowadzi działalności gospodarczej (wbrew twierdzeniom organu zawartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...].12.2014 r.). Małoletni M. C. także nie prowadzi działalności gospodarczej. Tym samym nie można uznać, iż J. D. jest dorosłym domownikiem stron (nie jest także sąsiadem ani dozorcą). J. D. była zatrudniona w kancelarii prawnej, nie była dorosłym domownikiem stron. Za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a., można uznać osobę będąca krewną adresata, powinowatą lub przynamniej prowadzącą z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Taka sytuacja nie ma miejsca. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wskazują w art. 43 sposoby doręczenia w przypadku nieobecności adresata. Operator pocztowy winien zastosować przewidzianą tam procedurę tj. w przypadku braku obecności adresata powinien pozostawić pismo dorosłemu domownikowi lub sąsiadowi pozostawiając wówczas zawiadomienie o takim fakcie. Okoliczność, iż operator pocztowy naruszył zasady postępowania obciąża organ. Bez znaczenia jest także fakt, iż wcześniejsze pisma były odbierane przez J. D. Osoba ta nie jest ani domownikiem, ani sąsiadem, ani też dozorcą. Strony uprawdopodobniły zatem brak winy w uchybieniu terminu, bowiem wystarczające było uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zaliczyć należy nieprawidłowe doręczenie pisma, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przestawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy orzekając w danej sprawie organ administracji nie naruszył norm prawa materialnego, jak również prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Rozpoznając sprawę w tym zakresie sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż zostały powołane w skardze. Na wstępie wskazać trzeba, że instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 K.p.a. przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma jednak właściwa wykładnia i zastosowanie przez organ art. 59 K.p.a. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 K.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Natomiast stosownie do treści art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Powyższy przepis w sposób odmienny reguluje zatem tryb rozpoznawania wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia (§ 2) oraz wniosków o przywrócenie terminu do dokonania pozostałych czynności w postępowaniu administracyjnym (§ 1). W tym ostatnim przypadku przepis ten wskazuje, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy stronie zażalenie. Natomiast użyte w art. 59 § 2 K.p.a. sformułowanie "postanawia ostatecznie" wskazuje, że od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) lub zażalenia, zażalenie nie przysługuje. Postanowienie takie, jako kończące postępowanie, podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Taka wykładnia art. 59 § 2 K.p.a. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 50/05, LEX nr 220815 oraz z dnia 28 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1543/00, LEX nr 82671). W zależności zatem od rodzaju czynności, której terminowi uchybiono, różna jest właściwość organów do rozpoznania takiego wniosku oraz różne są konsekwencje dotyczące środków zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r. po rozpoznaniu zażalenia B. K., T. C. oraz M. C. od postanowienia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] grudnia 2014r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2015r. wydane zostało bez podstawy prawnej, skoro organ ten rozpoznał środek zaskarżenia od postanowienia, od którego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości wniesienia takiego środka. Postanowienie odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest bowiem ostateczne, tj. zamyka postępowanie w sprawie. Dlatego postanowienie to wyczerpuje określone w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności. Tym samym pouczenie zawarte w postanowieniu Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2014r., dotyczące możliwości złożenia zażalenia było błędne. Wskazać należy, iż stosownie do treści art. 112 K.p.a. błędne pouczenie co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Błąd w pouczeniu może w tej sytuacji stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., orzekł jak w wyroku.