VII SA/Wa 674/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy T. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków postanawia: odmówić dopuszczenia J. F. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania. Skarżąca - Gmina T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...], w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...], pod numerem [...], zespołu zabudowy osiedla robotniczego "[...]" w miejscowości B., gmina T., zlokalizowanego przy ulicach [...], w granicach oznaczonych na załączniku graficznym, złożonego z następujących budynków: ul. [...] (nr [...]), ul. [...] (nr [...] oraz dawnej kaplicy p.w. [...]), ul. [...] oraz budynku gospodarczego pomiędzy [...]). W piśmie z dnia [...] maja 2018 r. J. F. wniósł o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wniosku podał, że w niniejszej sprawie dotyczącej wpisania do rejestru zabytków osiedla robotniczego i byłego kościoła w B. jest autorem wniosku o wpis do rejestru zabytków złożonego do Konserwatora Powiatowego w T. i Konserwatora Wojewódzkiego Zabytków w K. Podał, że w przedmiotowym postępowaniu jest od momentu złożenia wniosku do chwili obecnej w kontakcie z Konserwatorem Powiatowym w T. i Wojewódzkim Konserwatorem w K. i wobec tego brał udział w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, że nie mieszka na ww. osiedlu robotniczym w B., jest mieszkańcem miejscowości H., która bezpośrednio graniczy z miejscowością . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl § 1a ww. przepisu, jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania. Zgodnie z § 1b ww. przepisu, jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Na podstawie § 2 cytowanego przepisu, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Mając na uwadze powyższe przepisy, a także to, że (jak wynika z akt) wnioskodawca nie brał udział w postępowaniu administracyjnym, jego wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym należy rozpatrywać zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. Zatem tylko ustalenie, że sprawa dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy mogłoby doprowadzić do pozytywnego załatwienia jego żądania. Przyjmuje się, że tylko przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację do wniesienie wniosku o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika. Tym samym legitymacja powyższa nie może opierać się wyłącznie na interesie faktycznym i musi znajdować oparcie w konkretnym przepisie prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Z interesem prawnym będziemy mieli więc do czynienia w sytuacji gdy dany akt administracyjny wprost rozstrzyga o prawach lub obowiązkach konkretnego podmiotu (por. postanowienie NSA z 3 września 2014 r. II OZ 783/14, LEX nr 1530818). W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego. Z tego względu interes prawny nie istnieje w sytuacjach, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej. Interes prawny musi być nadto aktualny, a nie ewentualny. Poza tym, tak określony interes prawny musi być "własny", osobisty, indywidualny, czyli nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki pomiędzy tymi podmiotami byłyby związkami o charakterze prawnym (por. J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997 nr 4 poz. 83A). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego. Postępowanie sądowe zostało wszczęte na skutek skargi Gminy T. Zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] zespołu zabudowy osiedla robotniczego "[...]" w miejscowości B., gmina T., a ponadto, przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. W niniejszym postępowaniu administracyjnym tylko Gminie T. była doręczona zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, jak i pozostałe pisma, w trybie art. 39 k.p.a. Natomiast pozostałe strony były zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów ochrony zabytków przez obwieszczenie, stosownie do art. 94 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz. U. 2017 r., poz. 2187). Z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego wnioskującego J. F. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania. Wskazać należy, że wnioskodawca podał, że nie mieszka na ww. osiedlu robotniczym w B., które objęte jest postępowaniem o wpis do rejestru zabytków, lecz jest mieszkańcem miejscowości H., która bezpośrednio graniczy z miejscowością B. Wnioskodawca nie twierdzi także, że jest właścicielem przedmiotowego zabytku nieruchomego lub użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków uwzględniać musi konstytucyjny zakaz naruszania istoty prawa własności, a ponadto rodzi prawne obowiązki właściciela, gdyż ustawa z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada na właściciela zabytku wpisanego do rejestru szereg ograniczeń związanych z dysponowaniem zabytkiem, jak i przyznaje mu określone uprawnienia wynikające z nadania publicznoprawnego statusu należącemu do niego zabytku. Również i z tego względu wydanie decyzji wynikać musi m.in. z niespornych ustaleń co do własności ruchomości bądź nieruchomości będących jej przedmiotem, które właścicielowi zabytku dawałyby podstawę do nadania statusu strony postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków. Uprawnienia i obowiązki właściciela zabytku wynikające z wpisania zabytku do rejestru sprawiają, że osoba ta posiada interes prawny do udziału w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru. Powyższe uprawnienia i obowiązki, w tym uprawnienie do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków, wynikać muszą z aktualnego statusu prawnego zabytku (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 909/16, LEX nr 2464328). W rozpoznawanej sprawie takiego związku wnioskodawcy z przedmiotem wniosku o wpis do rejestru zabytków w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd nie stwierdził. Nie można wywodzić interesu prawnego z okoliczności, że wnioskodawca jest faktycznie zainteresowany wynikiem niniejszego postępowania, ani z tego, że wnioskodawca jest w kontakcie z Konserwatorem Powiatowym w T. i Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w K., ani z tej okoliczności, że jest autorem pisma skierowanego do organów z wnioskiem: cyt.: "o rozważenie możliwości wpisania kolonii przyfabrycznej w B. (...)." Powtórzyć raz jeszcze należy, że wnioskodawca nie jest właścicielem przedmiotowego zabytku nieruchomego lub użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym z mocy prawa (art. 33 § 1 p.p.s.a.) i brak jest ponadto podstaw do dopuszczenia go do udziału w postępowaniu przez Sąd. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. odmówił J. F. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym.