VII SA/Wa 686/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia zmienić pkt II postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2012 r. i przyznać E. S. prawo pomocy w zakresie dotyczącym kosztów sądowych poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu E. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych oraz ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie oddalił wniosek. Od postanowienie nie wniesiono sprzeciwu. W dniu 27 grudnia 2012 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 14 czerwca 2012 r. W dniu 14 stycznia 2013 r. skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r. odmówił zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 276/13, uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, o przyznaniu prawa pomocy decyduje obiektywna możliwość poniesienia przez stronę kosztów postępowania. W sytuacji gdy oświadczenie skarżącego w tym zakresie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, Sąd powinien wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych (art. 255 p.p.s.a.). Sąd nie odniósł się do zadłużenia skarżącego, do prowadzonych z jego majątku egzekucji, jak również do okoliczności podanych z drukach PPF złożonych w grudniu 2012 r. i styczniu 2013 r. Sąd I instancji nie wskazał ponadto wysokości kosztów jakie winien ponieść skarżący i nie ocenił możliwości finansowych skarżącego w aspekcie tych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 ). Należy podkreślić, że zasadą jest, że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w postępowaniu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (do takich osób można przykładowo zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na brak dochodów lub niskie dochody i szczególną sytuacje życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca we wniosku z dnia 27 grudnia 2013 r. wskazał, iż samotnie prowadzi gospodarstwo rolne położone na bardzo słabych glebach. Część gospodarstwa położona jest ok. 13 kilometrów od siedliska, orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z dnia [...] marca 2012 r. został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie. Pogorszenie się stanu zdrowia zmusiło go do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej dochodowej i pracochłonnej. Zmuszony jest wynajmować pracowników do najcięższych prac na co brakuje mu pieniędzy. Wskazał również, iż posiada stary dom drewniany z [...] r. o powierzchni [...] m2, wymagający remontu, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, stare i niefunkcjonalne budynki gospodarskie. Innych nieruchomości nie posiada. Nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości [...] złotych miesięcznie oraz dochód z tytułu sprzedaży płodów rolnych – wnioskodawca jednorazowo sprzedał zboże za [...] złotych. Ponadto otrzymał zwrot podatku akcyzowego w kwocie [...] złotych. Przeciwko niemu prowadzone są cztery postępowania egzekucyjne. We wniosku z dnia 14 stycznia 2013 r. uzupełnił ww. informacje wskazując, że w czerwcu 2012 r. osiągnął dochód z dzierżawy [...] złotych. Jest zadłużony wobec osób fizycznych i instytucji publicznych na kwotę ok. [...] złotych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący jest zobowiązany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 złotych za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych. Ponownie rozpoznając sprawę, biorąc przy tym pod uwagę wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OZ 276/13, Sąd uznał, że ze względu na trudną sytuację materialną i życiową wnioskodawcy, jego zadłużenie w wysokości ok. [...] złotych oraz cztery prowadzone postępowania egzekucyjne, sytuacja wnioskodawcy jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie wyżej przedstawionych informacji Sąd przyjął, iż aktualnie wnioskodawca nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania bez uszczerbku w niezbędnych kosztach utrzymania koniecznego wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu.