VII SA/Wa 7/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 3 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 7/11 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi J. M. na czynność Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie zlikwidowania zjazdów postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 7/11 zapadłym na rozprawie odrzucił skargę J. M. na czynność Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w przedmiocie zlikwidowania zjazdów z drogi krajowej nr [...] do określonych działek. Odpis postanowienia Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. wraz z jego uzasadnieniem został doręczony ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącego – r. pr. A. L. w dniu 13 maja 2011 r. W dniu 20 maja 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) J. M. -działając osobiście- złożył (jak określił) zażalenie na ww. postanowienie Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi. We wskazanym piśmie skarżący poinformował jednocześnie Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa r. pr. A. L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 7/1 odrzucił ww. zażalenie na postanowienie z dnia 18 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi, a odpis tego postanowienia wraz z jego uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 21 czerwca 2011 r. W dniu 28 czerwca 2011 r. skarżący reprezentowany przez adw. J. W. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 3 czerwca 2011 r., a nadto złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. i jednocześnie wniósł skargę kasacyjną od wskazanego postanowienia Sądu. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, iż nie posiadał wiedzy w jaki sposób i w jakim trybie powinien złożyć środek zaskarżenia od postanowienia Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi. Wskazał, że w dniu 20 maja 2011 r. wypowiedział pełnomocnictwo dotychczasowemu pełnomocnikowi, a w aktach otrzymanych od pełnomocnika nie znajdowało się pouczenie w tym zakresie (odpis postanowienia Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. nie zawierał bowiem pouczenia co do środka zaskarżenia). O przysługującej skardze kasacyjnej skarżący dowiedział się dopiero w dniu 21 czerwca 2011 r., tj. w momencie otrzymania odpisu postanowienia Sądu z dnia 3 czerwca br. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. Z tego też względu skarżący podniósł, że zachował termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, gdyż przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 21 czerwca br., tj. w dniu otrzymania pouczenia nadesłanego przy odpisie postanowienia Sądu z dnia 3 czerwca 2011 r. Skarżący podniósł również, że dochował należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy, a brak pouczenia co do środków zaskarżenia, terminu i formy ich wniesienia, pozbawił go możności złożenia środka odwoławczego w ustawowym trzydziestodniowym terminie. Na koniec skarżący wskazał, że ma ponad 80 lat i jest osobą schorowaną, co również winno być w sprawie uwzględnione. Dalej, zaznaczyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OZ 611/11 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu I instancji z dnia 3 czerwca 2011 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 18 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżący nie zachował terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis postanowienia z dnia 18 kwietnia 2011 r. odrzucającego skargę został doręczony ustanowionemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 maja 2011 r., natomiast skarga kasacyjna została złożona w dniu 28 czerwca 2011 r., w sytuacji gdy termin do jej wniesienia upływał w dniu 12 czerwca 2011 r. Zatem, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej był w niniejszej sprawie konieczny. Następnie, wskazać trzeba, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z zachowaniem terminu wymienionego w art. 87 § 1 p.p.s.a., jeśli przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu wskazanym przez skarżących, tj. w dniu odebrania przez niego odpisu postanowienia Sądu z dnia 3 czerwca 2011 r. o odrzuceniu zażalenia. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu osobiście (wobec wypowiedzenia pełnomocnictwa działającemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi) w dniu 21 czerwca 2011 r., a rozpoznawany wniosek został złożony w dniu 28 czerwca 2011 r. Jednocześnie wskazać należy, iż skarżący dopełnił czynności, której nie dokonał w terminie, tj. złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. Jednakże -w ocenie Sądu- skarżący nie spełnił równie ważnej przesłanki warunkującej zastosowanie instytucji regulowanej przepisami art. 86 p.p.s.a., tj. nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się -zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu- z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck. W-wa 2005, str. 334). Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (v. wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z uzasadnienia rozpoznawanego wniosku wynika, że jako przyczynę uchybienia terminu skarżący podał brak wiedzy, iż od postanowienia odrzucającego skargę służy skarga kasacyjna, która powinna być sporządzona przez adwokata bądź radcę prawnego. Powyższe nie świadczy -w ocenie Sądu- o tym, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy skarżącego, z następujących względów. Przede wszystkim wskazać trzeba, że odpis postanowienia Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi prawidłowo został doręczony jedynie pełnomocnikowi skarżącego. Skarżący na tym etapie postępowania sądowego był reprezentowany przez pełnomocnika, a wobec tego doręczeń wszelkiej korespondencji w sprawie należało dokonywać z jego uwzględnieniem. Nadto, z uwagi na to, iż skarżący korzystał z profesjonalnego pełnomocnika, Sąd nie miał obowiązku pouczać skarżącego o środku zaskarżenia od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wynika to z treści art. 163 § 2 zd. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym doręczając postanowienie należy pouczyć stronę o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia ale tylko wówczas gdy strona występuje w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego. Na prawidłowość działania Sądu I instancji w tym zakresie wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia zapadłego w sprawie w dniu 1 września 2011 r. sygn. akt I OZ 611/11. Tym samym nie można przyjąć, iż skarżący błędnie nie został pouczony przez Sąd o skardze kasacyjnej. Sąd, wobec korzystania skarżącego z profesjonalnego pełnomocnika nie miał takiego obowiązku, obowiązek w tym zakresie spoczywał natomiast na pełnomocniku skarżącego. Dalej, wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego działał na jego rzecz w niniejszej sprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r., tj. w dniu ogłoszenia przez Sąd (po rozpoznaniu sprawy na rozprawie) postanowienia o odrzuceniu skargi, jak i w dniu otrzymania odpisu tego postanowienia wraz z uzasadnieniem. O wypowiedzeniu pełnomocnictwa skarżący poinformował Sąd we wniesionym zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r., które wpłynęło do Sądu 24 maja 2011 r. i od tego dopiero dnia odniosło ono skutek prawny w stosunku do Sądu. Zgodnie bowiem z treścią art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Tym samym, w ocenie Sądu, skarżący posiadał odpowiedni czas na to, aby dowiedzieć się od swojego pełnomocnika o przysługującym mu w sprawie środku zaskarżenia – terminie, trybie i formie jego wniesienia. Informację w tym zakresie skarżący winien uzyskać od swojego pełnomocnika najpóźniej w momencie wypowiedzenia pełnomocnictwa i odbioru dokumentów sprawy. Ewentualny brak należytej staranności w prowadzeniu sprawy przez pełnomocnika skarżącego nie może być traktowany jako przeszkoda, której nie można było w żaden sposób przezwyciężyć. Na koniec Sąd zauważa, że nieznajomość prawa nie jest okolicznością wyjątkową przesądzającą o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności, w tym przypadku do złożenia skargi kasacyjnej we właściwym czasie i formie. Skarżący nie wskazał zaś, poza ww. okolicznościami, żadnej innej przyczyny uchybienia terminu. Przyczyny takiej nie stanowi bowiem wiek skarżącego i jego stan zdrowia. Okoliczności te, jak wynika z akt sądowych sprawy, nie uniemożliwiały skarżącemu podejmowania czynności (v. zażalenie sporządzone i wniesione osobiście przez skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 18 kwietnia 2011 r.). Z tych też przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia rozpoznawanego wniosku. W tej sytuacji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.