VII SA/Wa 713/14

Maciej Majewski starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy T. S. w sprawie ze skargi T. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić T. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 30 czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez T. S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi na wezwanie Sądu przy piśmie z dnia 7 lipca 2014 r. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Wprawdzie wnioskodawca wskazał, że w gospodarstwie domowym pozostaje także syn, ale jak wynika z dokumentów sprawy syn mieszka osobno ze swoją rodziną, natomiast wnioskodawca wspomaga go finansowo. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy z rodziną są dochody z tytułu z emerytury wnioskodawcy i jego żony w łącznej wysokości 3 651 zł. miesięcznie. Wnioskodawca jest osobą w wielu 83 lat, po trzech zawałach serca z cukrzycą typu II, choruje także na zwyrodnienie kręgosłupa, niedokrwienie serca, nadciśnienie, rak prostaty. Wskazał, że nie posiada oszczędności. Mieszka w mieszkaniu wynajętym od córki. Za mieszkanie zwraca córce 800 zł. Posiada dom w budowie, samochód chevrolet spark (9 letni). W dodatkowym piśmie wskazał, że syn A. jest osobą niepełnosprawną, chorą nana nowotwór kończyny dolnej lewej. Zarabia (1/4 etatu) około 1700-1800 zł. Syn pozostaje z rodziną składającą się także z żony i dwójki dzieci w wieku lat 4 i 2,5. Wnioskodawca wspomaga finansowo syna kwotami około 500-600 miesięcznie oraz sporadycznie kupuje synowi benzynę do samochodu. Wskazał, że miesięczne wydatki na utrzymanie własne w 2014 r. nie były niższe niż – 2766 zł. w styczniu, 2973 zł. w lutym, 3482 zł. w marcu, 2989 zł. w kwietniu, 2911zł. w maju, 4583 zł. w czerwcu. Dodał, że dom będący przedmiotem sprawy budował własnym staraniem, z własną robocizną, poza instalacjami elektrycznymi i wodnokanalizacyjnymi. Wnioskodawca nie nadesłał, o co był wzywany na mocy zarządzenia z dnia 18 czerwca 20214 r., dokumentów PIT za 2013 r. wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące (nadesłano jedynie wyciąg z rachunku za miesiąc maj 2014) wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową T. S. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca posiada stały dochód z którego potrafi wygospodarować kwoty na wspomaganie finansowe syna, w wysokościach równych bądź przewyższających koszty wpisu sądowego niniejszej sprawy. Posiada działkę budowlaną, na której buduje dom jednorodzinny, samochód osobowy. Wnioskodawca z żoną utrzymuje się z dochodów w wysokości 3 651 zł. Okoliczność te nie wskazują by strona była osobą ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej w szczególności w takiej, iż mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogłaby ponieść kosztów sprawy. Z pewnością nie można wskazać, że wnioskodawca pozbawiony był środków do życia bądź środki te były bardzo ograniczone i zaspokajały tylko podstawowe potrzeby życiowe. W tym stanie rzeczy uznano, że wnioskodawcę stać będzie, na poniesienie wydatku związanego z opłaceniem kosztów sądowych i opłaceniem zawodowego pełnomocnika. Wskazać również należy, że nie bez znaczenia na fakt odmowy przyznania prawa pomocy było nienadesłanie dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość osiągniętych dochodów (PIT za 2013 r. pełny wyciąg ze stanu konta). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.