VII SA/Wa 733/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2014r. po rozpoznaniu wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na budowę zjazdu postanawia: odmówić K. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 8 sierpnia 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy K. M. w którym wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wnioskodawca podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym dla siebie utrzymaniu. Oświadczył, że posiadany majątek nie daje dochodów, nie może go spieniężyć tak aby mógł pokryć koszty sądowe od skargi. Podał, że posiada działki w miejscowościach: [...], [...], [...], [...], [...]. Wnioskodawca wymienił, że posiada następujące pojazdy mechaniczne: dwa Mercedesy C 200 CDI, Mercedesa Sprintera, Koparko-Ładowarkę, Ciągnik Rolniczy, Toyotę Verso, Suzuki Intruder. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2014r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - gdzie wnioskodawca zamieszkuje (dom, mieszkanie) należało podać powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem czy też najemcą, - jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, czynsz itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, - czy jest osobą bezrobotną, jeśli tak, czy ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości, - czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości, - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość, - jakie miesięcznie lub rocznie ponosi koszty utrzymania posiadanych pojazdów mechanicznych ( paliwo, ubezpieczenia, ew. naprawy), - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny lub instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, -skąd posiada bądź zamierza posiadać środki finansowe na koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. oraz do nadesłania -wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawcy z dwóch ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 18 września 2014 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na wyżej wymienione pismo oraz kserokopie wyciągów bankowych. W piśmie z dnia 15 września 2014r. ( data wpływu do Sądu 18 września 2014 r. ) wyjaśniono, że skarżący zamieszkuje wspólnie z rodzicami pod adresem podanym w skardze. Podano, że wszystkie koszty związane z miejscem zamieszkania ponoszą rodzice wnioskodawcy. Dodano, że mimo wspólnego zamieszkiwania z rodzicami wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie ma innych osób na utrzymaniu. Wskazano, że wnioskodawca prowadzi indywidualną działalność gospodarczą z której się utrzymuje. Poinformowano także, że wnioskodawca nie podejmuje żadnych prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, prac na podstawie umów zlecenia. Nie uzyskuje również pomocy od instytucji społecznych lub państwowych. Wyjaśniono, że środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika wnioskodawca zamierza uzyskać z prowadzonej działalności , o ile osiągnie wystarczający dochód. Zarządzeniem z dnia 26 września 2014r. ponownie wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi, należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy, - wysokości uzyskiwanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy oraz za rok 2013r., - czy samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak należało wskazać ile osób oraz do nadesłania kserokopii zeznania podatkowego za rok 2013r. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 23 października 2014 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe wezwanie. Pełnomocnik skarżącego w oparciu o dane przekazane przez wnioskodawcę wyjaśnił, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w branży "konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli". Skarżący zatrudnia na etacie 5 pracowników i 1 na podstawie umowy zlecenia. Następnie poinformowano, że skarżący nie uzyskał dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej za okres trzech miesięcy (poniósł stratę). Przesłano kserokopię zestawienia z książki przychodów i rozchodów za okres 07-09.2014r. oraz zeznania podatkowego za rok 2013 r. –PIT 36. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt 2). Zaś stosownie do art. 245 § 4 p.p.s.a częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Warto również wskazać, że instytucja prawa pomocy (znana również pod nazwą "prawo ubogich") stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Podkreślić należy, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w: ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005, s.628). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową K. M. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Analizując dane zawarte we wniosku PPF oraz dodatkowych wyjaśnieniach stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w całości z kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W rozpatrywanej sprawie wskazać należy, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych z wyłączeniem motocykli. Skarżący zatrudnia na etacie 5 pracowników i 1 na podstawie umowy zlecenia. Na utrzymanie licznych pojazdów mechanicznych wydaje znaczną kwotę tj. nie mniej 10.000 złotych miesięcznie. Mieszka u rodziców, którzy ponoszą koszty związane z miejscem zamieszkania. Nadto nie ma żadnych osób na utrzymaniu. Z powyższego nie wynika, aby wnioskodawcę można było zaliczyć do grona osób ubogich, który nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść w całości kosztów postępowania sądowego. Za nieuwzględnieniem wniosku przemawia również analiza wyciągów z rachunków bankowych strony wnioskującej. Z kserokopii wyciągów z rachunków w Banku [...] saldo końcowe na rachunku wnioskodawcy prowadzącego działalność gospodarczą w dniu 31 sierpnia 2014r. wynosiło 32.730,14 złotych, na rachunku wnioskodawcy w dniu 16 sierpnia 2014r. saldo wynosiło 26.248,28 złotych, kolejnych kontach wnioskodawcy w dniu 25 sierpnia 2014 r. wynosiło 46,20 złotych i na dzień 14 sierpnia 5.062,96 złotych. Wysokość posiadanych środków na kontach bankowych wskazuje na możliwość ponoszenia przez wnioskodawcę w całości kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie wskazywany fakt, iż wnioskodawca w ostatnich miesiącach poniósł stratę z prowadzonej działalności gospodarczej. Z przesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca z prowadzonej działalności w miesiącu sierpniu poniósł stratę w wysokości 3.563,25 złotych, natomiast we wrześniu 6.698,49 złotych. Podkreślić należy, że strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powstanie bowiem straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt IFZ 260/08). O możliwościach płatniczych wnioskodawcy świadczy fakt, że w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Uwzględniwszy powyższe, a przede wszystkim fakt prowadzenia działalności gospodarczej, z której skarżący ma realną możliwość uzyskiwania dochodów, środki którymi strona dysponuje na rachunkach bankowych stwierdzono, że jest on w stanie samodzielnie ponieść pełne koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Przedłożone dokumenty świadczą o tym, że wnioskodawca nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.